Kees Wesselink - Schram

Om de paar jaar duikt PISA op in het nieuws. Het is een internationaal onderzoek dat meet hoe goed 15-jarigen kunnen lezen, en hoe goed ze zijn in de exacte vakken. Meestal gaat het gesprek dan al snel over de vraag of Nederland stijgt of zakt op de ranglijst. Dat is jammer, want een ranglijst is het eigenlijk niet. Maar wat is het dan wel?

Zomer is het seizoen van terrasjes, buurtfeesten en lange avonden buiten. Maar door klimaatverandering worden onze zomers zo heet dat we steeds vaker het advies krijgen om binnen te blijven. Wie weinig mensen om zich heen heeft, zit dan soms wekenlang alleen. Vrijwel elke zomer sneuvelt er wel ergens een hitterecord, maar voor eenzaamheid bestaat geen meetstation. Kunnen we onze steden zo ontwerpen dat de zomer voor iedereen gezellig blijft?

Tijdens een hittegolf voelt elke straat in een stad anders. In de ene straat smelt het asfalt bijna weg. Vijf minuten verderop voelt een straat vol groen bijna leefbaar. Voor de meesten van ons is een hittegolf een zware week die overgaat. Voor miljoenen anderen is deze hitte het dagelijkse klimaat en is er geen ontkomen aan. Dus het doet ertoe of meer bomen de straten koelen die het het hardst nodig hebben of vooral de buurten helpen waar het toch al koeler is.

Nederland is gebouwd op het beheersen van water. Daarom versterken we onze dijken voor warmere en nattere winters. Maar wat als Nederland niet opwarmt, maar afkoelt? Kan ons rivierenland dat wel aan?

Er komt weer een hete zomer aan. Ze komen vaker, en ze slaan het hardst toe in de stad. Daar houden steen en asfalt de warmte vast tot diep in de nacht. Je stad heeft hier vast over nagedacht. De meeste hebben een klimaatplan, vol ambities voor een koelere, veiligere woonomgeving. Toch bakt de straat op de heetste dagen nog steeds, en is het op zolder niet uit te houden. Waar gaat al dat plannen dan naartoe?

Het WK-album van 2026 heeft 980 plekjes. In een zakje zitten zeven stickers. Met 140 zakjes zou je dus klaar moeten zijn. Toch zit je na vijftig zakjes met een half leeg album, en blijf je spelers openmaken die je al hebt. Waarom slokt een album van 980 stickers zoveel zakjes op? We legden het voor aan UT-wiskundige Clara Stegehuis, die onderzoekt hoe toeval zich gedraagt in grote netwerken.

Wie naar het WK kijkt, ziet het bij elke wedstrijd terugkomen. Rond de 23e minuut legt de scheidsrechter het spel stil en grijpen de spelers naar hun bidon. Twee keer per wedstrijd, ook ’s avonds laat en zelfs in een overdekt stadion met airco. Waarom is dat nodig? Het antwoord zegt minder over voetbal dan over hoe zwaar hitte het lichaam belast.

Zo'n 44 miljoen Europeanen hebben een tattoo, en de methode is in eeuwen nauwelijks veranderd. Een naald prikt keer op keer in de huid en laat daar inkt achter. Het doet pijn en het beschadigt de huid. In deze Kees Study kom ik erachter of ik kan tatoeëren zonder naald.

De elektrische fiets heeft fietsen makkelijker gemaakt. Je bent buiten. Je benen bewegen. Maar hoe gezond is het fietsen op een e-bike eigenlijk? Het antwoord is genuanceerder dan je denkt.

Zet een droog velletje papier in water en het vocht trekt vanzelf omhoog. Hetzelfde gebeurt in muren en bomen. In kleine kanaaltjes trekt water omhoog tegen de zwaartekracht in. Dat gebeurt door de aantrekkingskracht tussen watermoleculen en de wanden van die kanalen. Als een kanaal eenmaal gevuld is, is het nog steeds mogelijk om vloeistof te verplaatsen. Uiteraard kan dit met druk, maar ook met elektriciteit. Dat heet elektro-osmose en daarmee kan je water laten stromen.

Stel je voor dat je hand beweegt zonder dat jij dat wil. Niet omdat je schrikt, maar omdat een elektrisch signaal in je hersenen het commando geeft. Dat is wat er bij de ziekte van Parkinson gebeurt. Tegelijkertijd kan elektriciteit op de hersenen ook helpen om de symptomen van Parkinson te verminderen. Dat is precies wat onderzoekers in het Brain Stimulation Lab van de Universiteit Twente proberen te begrijpen.

Je doomscrolt voorbij nog een bosbrand. Een smeltende gletsjer. Misschien voel je je angstig of voel je een vage leegte. Je sluit het tabblad, want wat kun je er eigenlijk aan doen? Als dat bekend klinkt, ben je niet de enige. Net als de zeespiegel en de temperatuur stijgt wereldwijd de eco-angst. En dat gevoel, hoe ongemakkelijk ook, kan precies het startpunt zijn van echte verandering.

Levensondersteunende apparaten kunnen je leven redden. Maar soms kunnen ze patiënten zieker maken. Wanneer artsen een kunstlong gebruiken om iemand in leven te houden, vallen de nieren vaak ook uit. Tot 70% van de patiënten die deze behandeling krijgen, ontwikkelen nierproblemen. Kunnen we beide met hetzelfde apparaat oplossen?

Je huid vervormt zich de hele dag door. Wanneer je een deurklink vastpakt of lacht, volgt je huid moeiteloos de rest van je lichaam. Je huid moet vervormen, worden uitgerekt, getrokken of ingedrukt, en toch weer terugkeren naar haar oorspronkelijke vorm. In dit verhaal vertelt UT-onderzoeker Fay Claybrook hoe ze die eigenschappen probeert na te maken in een kunstmatige huid.

Wat gebeurt er als er plots een scheur ontstaat in je kransslagader? Moet je direct onder het mes, of is medicatie voldoende? Die beslissing is cruciaal en ingewikkeld. In deze video laat technisch geneeskundige Lennart van de Velde zien hoe een digitale kopie van je aorta artsen helpt om betere keuzes te maken.

Wie kiest voor een baan als ingenieur, arts, ontwerper of monteur, kent de vraag: neemt een robot straks mijn werk over? Met al die filmpjes van slimme machines online is dat geen gekke gedachte. Maar vervangen robots ons echt? Of gaan we vooral met ze samenwerken?

Als je aan de Olympische Spelen denkt, denk je waarschijnlijk aan medailles en wereldrecords. Duizenden atleten reizen vanuit de hele wereld naar Milaan of Cortina. Ze wonen en trainen dicht bij elkaar. Bij eerdere Olympische Spelen leidde dat tot een belangrijke vraag: wat als griep of corona zich snel verspreidt in het Olympisch Dorp?

Schaatsen met snelheden boven de 50 kilometer per uur. Hoe halen olympiërs die topsnelheid op het ijs? De afzet is natuurlijk cruciaal, maar wist je dat bij olympische snelheden ongeveer 80 procent van de tegenwerkende kracht luchtweerstand is? In deze aflevering van Kees Study duik ik de windtunnel in om te ontdekken hoe aerodynamica het verschil kan maken tussen zilver en goud.

Olympische schaatsers glijden moeiteloos over het ijs. Kunstschaatsers draaien alsof wrijving nauwelijks bestaat. Schaatsen ziet er vanzelfsprekend uit, maar voor natuurkundigen is dat alles behalve normaal. Sterker nog: volgens klassieke regels van de natuurkunde zou schaatsen helemaal niet mogelijk moeten zijn.

Niet piepen, wel presteren. Voor veel sporters is dat een les die ze al vroeg leren, op de sportclub. Die normen reizen mee, van jeugdteams tot Olympisch podium. Maar ze hebben ook een keerzijde: een verhoogd risico op fysiek, psychologisch en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De Winterspelen tonen het eindpunt. Maar hoe veilig is de weg daarheen?

Je trekt een wenkbrauw op en er verschijnt een getekende kroon op je hoofd. Je steekt twee vingers op en plotseling verschijnt er vuur! De filters van Snapchat lijken misschien magisch, maar dat zijn ze niet. Achter elk grappig masker en elk gladde-huid-effect zit een computer die heeft geleerd om te 'zien'. Aan de Universiteit Twente leren studenten dit zelf te doen. Creatieve techniek!

Een biopt nemen terwijl een patiënt in een MRI-scanner ligt. Dat is erg ingewikkeld. Het komt aan op extreme precisie. De meeste robots werken niet in de buurt van een MRI-scanner. In deze nieuwe aflevering van Kees Study ontdek ik hoe medische robotica dit wel mogelijk maakt, met een robot die speciaal is ontworpen voor MRI-gestuurde borstbiopsie.

Bijna elke receptenwebsite lijkt ervan overtuigd dat je geen bananenbrood kan maken zonder eerst iemands traumatische jeugdherinneringen te herbeleven. Maar ik ben hier niet om sentimenteel te doen over een nep-tranentrekker. Ik gebruik een receptformaat om een heel eenvoudige reden: aan de Universiteit Twente 'bakken' we mini-hartjes in het lab. Ze zijn sponzig, ze wiebelen, ze trekken samen. En de stappen om ze te maken lijken verrassend veel op een recept, maar dan zonder de calorieën, plus wat stamcellen en met meer lol.

Stel je voor: Sinterklaasavond. Je tikt zenuwachtig op je telefoon en vraagt ChatGPT nog snel even om een gedicht. Het resultaat is… ehm, tja… Niet om over naar huis te schrijven. Waarom kunnen AI-modellen zoals ChatGPT vaak niet goed rijmen? Thijs van Ede, AI-onderzoeker van de Universiteit Twente, weet wel waarom en geeft uitleg over AI en rijmen.

Stel je voor: je zit in een zelfrijdende auto. Plotseling rent er iemand over straat. In een fractie van een seconde besluit de auto te remmen. Hoe doet hij dat zo snel? En kan dat nog sneller of met minder energie, zeker nu zelfrijdende auto’s en slimme voertuigen steeds meer afhankelijk zijn van camera’s, sensoren en AI?

Hardlopen is heerlijk. Totdat je een hardloopblessure krijgt, zoals een pijnlijke achillespeesblessure. Na mijn eigen achillespeesblessure wil ik vooral weten: hoe voorkom ik hardloopblessures en hoe kan technologie daarbij helpen? Voor mijn nieuwe Kees Study stap ik daarom de wereld van de biomedische technologie en hardlopen in.

Nederland heeft uitzonderlijk schoon kraanwater. Drinkwaterbedrijven zuiveren het met moderne technieken zoals membranen en houden voortdurend controles. Toch proberen sommige TikTokinfluencers je af te schrikken en je een thuiswaterfilter aan te smeren. Experts zoals UT-hoogleraar Wiebe de Vos waarschuwen juist dat thuisfilters overbodig zijn. Hieronder vijf redenen waarom een thuiswaterfilter in Nederland meestal onnodig en soms nadelig is.

Het pak van de fictieve superheld Iron Man geeft ingenieur Tony Stark bovenmenselijke kracht, de mogelijkheid te vliegen en andere superkrachten. Twentse ingenieurs ontdekten hoe ze een team van Iron Mans konden bouwen door spermacellen te coaten met ijzeren nanodeeltjes. Opeens zijn ze te besturen als robots.

In Spanje viel het licht uit bij miljoenen mensen. Niet door een cyberaanval, maar door… zonlicht. Onderzoekers van de Universiteit Twente zien daarin een lesje systeemdenken: duurzame oplossingen vragen om slimme regie. En daar komt meer wiskunde bij kijken dan je zou verwachten.

Het is bekend dat kunstmatige intelligentie de beste spelers in bordspellen kan verslaan, maar wist je dat de UT dezelfde technieken gebruikt om de logistiek efficiënter te maken? Zo worden jouw boodschappen slimmer bezorgd en bespaart ASML miljoenen.

Bij zonsopgang, diep in het tropische woud van Ghana, gaat een camera veertig meter boven de grond aan. Hij legt een boomtop vast die in bloei staat, of niet... Een klein detail in een uitgestrekt groen landschap, maar wel een met een cruciale aanwijzing om te begrijpen hoe ons klimaat verandert.

De energietransitie vraagt om actie. Niet alleen van beleidsmakers of ingenieurs, maar juist van de mensen die het moeten doen: de installatiemonteurs, werkvoorbereiders en technici. Zij zijn de sleutel tot verandering. Maar hoe geef je hen de ruimte om de benodigde vaardigheden te leren én te innoveren?

Af en toe steken anonieme medewerkers de handen uit de mouwen om in een rustig hoekje van het TechMed Centrum van de Universiteit Twente een buisje bloed te doneren. Niet om vandaag een leven te redden, maar om echt menselijk bloed te leveren voor wetenschappelijk onderzoek.

Wat gebeurt er als je iemand zonder enige ervaring een asfaltwals laat besturen? In deze aflevering van Kees Study onderzoekt Kees hoe mensen nieuwe vaardigheden aanleren met technologie.

Je bent jong, worstelt met je identiteit en voelt je niet begrepen door de mensen om je heen. Wanneer je eindelijk de stap zet om hulp te zoeken, kom je op een wachtlijst van twee jaar. In de tussentijd? Weinig begeleiding. Voor veel LHBTI-jongeren is dit geen fictief scenario, maar de harde realiteit. Het zorgsysteem zit vast: huisartsen weten zich geen raad en psychologische zorg is overbelast. Maar wat als digitale technologie hier een rol in kan spelen?

We krijgen allemaal wel eens te maken met verlies. Voor sommige mensen wordt het verdriet steeds dragelijker, maar andere worstelen jaren lang met hun verdriet. Daarom werkt onderzoeker Lonneke Lenferink aan de rouwmeter, een wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst die de ernst van rouw meet en daarmee een oogje in het zeil houdt.

Wat als voorbereiden op klimaatverandering net zo eenvoudig zou zijn als het spelen van een spelletje? Overal hebben steden te maken met overstromingen, maar niet iedereen weet wat ze kunnen doen om te helpen. Duurzame afwateringssystemen (SUDS), zoals regentonnen en groene daken, kunnen het verschil maken. Maar hoe leer je mensen hierover? Mijn naam is Kees en ik doe mee aan experimenten om meer te weten te komen over het onderzoek aan de Universiteit Twente. In deze Kees Study deed ik mee aan het onderzoek van Dr. Carissa Champlin van de afdeling Urban and Regional Planning van de faculteit ITC.

In het hart van Nederland, tussen eeuwenoude bomen van de Veluwe, ontstaat een nieuwe manier van kijken naar onze planeet. Met geavanceerde sensoren vergelijkt Paul Vermunt hier rekenmodellen met satellietgegevens. Daarmee wil hij uiteindelijk dat we de satellieten van onder andere ESA kunnen gebruiken om het watergehalte in bossen te meten.

Wist je dat zonnepanelen in de winter slechts 10% van hun zomerproductie produceren? In een land als Nederland, waar we met 3,5 zonnepanelen per persoon wereldleider zijn, is deze seizoensdaling een grote uitdaging. Waarom produceren zonnepanelen zo weinig energie in de winter? En wat kunnen we eraan doen?

Elektronica zoals de smartphone in je broekzak zit bomvol met microchips. Door de enorme vraag naar smartphones, computers en andere slimme apparaten is er een groot chiptekort over de hele wereld. Het productieproces van chips kan de enorm toegenomen vraag niet bijbenen. Maar waarom duurt het maken van een computerchip zo lang?

Elk jaar worden wereldwijd meer dan 126 miljoen mensen getroffen door hart- en vaatziekten. In de zoektocht naar effectieve behandelingen zijn onderzoekers continu bezig om betere oplossingen te ontwikkelen. De huidige dier- en reageerbuismodellen zijn echter vaak niet nauwkeurig genoeg om voorspellingen te doen. Prof. Dr. Robert Passier loopt voorop in dit onderzoek en combineert geavanceerde technologieën om innovatieve menselijke hartmodellen te creëren die functioneren als echte menselijke harten. Deze baanbrekende uitvinding zou kunnen leiden tot veiligere medicijnen en minder afhankelijkheid van dierproeven in onderzoek.

Stel je voor: je staat op een festival, en je hebt altijd vol bereik. Geen last meer van traag internet of appjes die niet aankomen. Klinkt als een droom, toch? Lotte Weedage, promovenda aan de Universiteit Twente, doet onderzoek naar manieren om het mobiele netwerk in Nederland nog beter te maken, zodat dit scenario werkelijkheid kan worden.

De grootste atleten halen de ene na de andere medaille op de olympische spelen in Parijs. Tegelijkertijd doen hele kleine atleten in Twente hen na. In het Nanolab van MESA+ maakt een groep enthousiaste PhD-studenten olympiërs-op-een-chip. Ze organiseren de Nanolympics. De mooiste sportfragmenten krijgen een plekje op chips van slechts vijf bij vijf millimeter groot.

Voor de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie is vernuftige technologie nodig die afhankelijk is van scheikundige elementen die we tot nu toe niet veel gebruikten. De de meeste daarvan komen uit mineralen in gesteenten in de aardkorst. Vijf van deze mineralen springen eruit als de potentiële redders van de aarde.

De provincie Overijssel staat bekend om zijn robuuste landbouw- en veeteeltactiviteiten. Maar de drukke veehouderijen hebben een prijs. De dieren produceren een overweldigende hoeveelheid mest, wat leidt tot watervervuiling en schadelijke uitstoot. Maar wat als dit 'afval' een bron van energie kan zijn?

We leven in het Plastic Tijdperk, zo'n grote rol speelt plastic in ons leven. Het plastic afval in waterecosystemen alleen zal naar verwachting bijna verdrievoudigen van 11 miljoen ton in 2016 tot 29 miljoen ton in 2040*. Biologisch afbreekbare materialen, zoals polymelkzuur, worden gezien als een alternatief voor gebruik in verpakkingen, landbouw en medische hulpmiddelen. Maar hoe biologisch afbreekbaar zijn deze materialen in werkelijkheid? Zouden dit de kunststoffen van de toekomst kunnen zijn?

Artsen hebben bloed nodig om bepaalde vormen van kanker, bloedarmoede en andere bloedgerelateerde ziekten te behandelen, maar hebben het ook nodig bij spoed- of geplande operaties. De meeste mensen weten het niet, maar bloedtekorten komen vaak voor en kunnen op elk moment ontstaan. Bloeddonoren zijn altijd nodig. Francisca Fernandes Gomes, promovenda aan de Universiteit Twente, wil synthetisch, kunstmatig bloed maken dat donorbloed kan vervangen. In dit verhaal legt ze haar onderzoek uit.

Niet-duurzame ontwikkeling leidt tot schaarste van grondstoffen en brengt onze toekomst in gevaar. De traditionele 'take-make-use-dispose'-methode in de lineaire economie zorgt voor druk op de toeleveringsketens. De enige weg vooruit volgens Devrim Yazan? Een duurzame circulaire economie. Maar hoe leer je studenten over de complexiteit van deze duurzaamheidsaanpak?

De meesten van ons hebben het wel eens gedaan: door bekende straten lopen of je eigen huis bekijken met een mobilemappingdienst als Street View. Stel je nu voor dat je dit doet met een complete virtuele replica. Elke straat, elke auto, elke persoon die naar zijn werk loopt, wordt nauwkeurig gesimuleerd. Dit is een 'digital twin' stad. Ontdek hoe onderzoekers van de Digital Twin Geohub van de Universiteit Twente stedelijke planning transformeren - virtuele stad voor virtuele stad.

Een chirurg die door je lichaam zwemt, het klinkt nu nog als sciencefiction, maar het is dichterbij dan je denkt. In het TechMed Centrum van de Universiteit Twente zwommen al kleine robotjes door een losgemaakte aorta met nieren. Ontdek de toekomst van de vaatchirurgie.

Nederland voert al eeuwen een strijd tegen het water. Deze symboliek van water als vijand was populair onder 20e-eeuwse ingenieurs. In de 21e eeuw is er meer aandacht voor natuurlijke processen en spreken we in plaats daarvan van watermanagement. Maar hoe ziet het Nederlandse waterlandschap er over een eeuw uit?

Kunnen we de opwarming van de aarde beperken tot 1,5 °C? Onwaarschijnlijk, als je het aan Debra Roberts zou vragen. De medevoorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is al aan het brainstormen over een plan B. Wat zouden onze volgende stappen kunnen zijn?

Ga mee op reis door de piepkleine wereld van nanotechnologie. Dit onderzoeksgebied richt zich op materialen die bestaan uit slechts een paar atomen of kleine moleculen. Soms vormen de kleinste structuren de sleutel tot baanbrekende ontwikkelingen. Op deze schaal volgt de wereld niet dezelfde regels.