Klimaat

Een geel grasveld. Lage rivierstanden. Verdroogde natuurgebieden. Terwijl Nederlanders gewend zijn om over wateroverlast te praten, krijgen we steeds vaker te maken met het tegenovergestelde: droogte. Op de Universiteit Twente werken onderzoekers aan een urgente vraag: hoe zorgen we dat Nederland én andere regio’s wereldwijd beter omgaan met droogte en waterschaarste?

Wie naar het WK kijkt, ziet het bij elke wedstrijd terugkomen. Rond de 23e minuut legt de scheidsrechter het spel stil en grijpen de spelers naar hun bidon. Twee keer per wedstrijd, ook ’s avonds laat en zelfs in een overdekt stadion met airco. Waarom is dat nodig? Het antwoord zegt minder over voetbal dan over hoe zwaar hitte het lichaam belast.

De discussie over groen staal is de afgelopen maanden opvallend scherp geworden.
Niet alleen in de politiek, maar juist ook onder economen en andere wetenschappers. In een blog op ESB pleitten 117 economen tegen overheidssteun voor de verduurzaming van staalproductie in Nederland. Volgens hen kan het publieke geld effectiever worden ingezet. Een groep wetenschappers reageerde met een tegengeluid en pleitte juist vóór investeren. Ook aan de Universiteit Twente wordt die nuance gedeeld, vertelt hoogleraar Nonlinear Solid Mechanics Ton van den Boogaard.

De stroom valt uit. Het licht gaat uit, de wifi stopt ermee en je telefoon raakt langzaam leeg. Vervelend, maar nog te overzien. Toch is een stroomstoring veel meer dan een avond zonder Netflix of een werkende koelkast. Achter de schermen hangt veel meer aan elektriciteit dan je misschien denkt.

Terwijl de wereld kijkt naar aanhoudende geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, vraagt hoogleraar Maarten van Aalst zich af: hoe beïnvloedt dit onze strijd tegen klimaatverandering? Is een oliecrisis de zoveelste uitdaging, of ook een kans om onze wereld sneller leefbaarder in te richten?

Je doomscrolt voorbij nog een bosbrand. Een smeltende gletsjer. Misschien voel je je angstig of voel je een vage leegte. Je sluit het tabblad, want wat kun je er eigenlijk aan doen? Als dat bekend klinkt, ben je niet de enige. Net als de zeespiegel en de temperatuur stijgt wereldwijd de eco-angst. En dat gevoel, hoe ongemakkelijk ook, kan precies het startpunt zijn van echte verandering.

Tijdens de Olympische Spelen van 2026 in Milaan hopen we natuurlijk dat TeamNL een recordaantal schaatsmedailles wint. Go Joy, Jutta, Kjeld, Joep, et al.! Maar ironisch genoeg kunnen onze kampioenen in Nederland zelden terecht op natuurijs. Simpelweg omdat het te warm is. Professor Mark van der Meijde wil de traditie van schaatsen op natuurijs in Nederland levend houden en heeft mogelijk een oplossing gevonden. En dat in een verrassende hoek: bij bruggen en viaducten. Die worden al glad als het nét boven nul is. Hoe kan dat? En kunnen we dat effect gebruiken om schaatsers sneller de baan op te krijgen?

Weet je wat polymeerchemie en wijn met elkaar gemeen hebben? De Sustainable Polymer Chemistry Group van de Universiteit Twente heeft druiven geoogst uit onze eigen kleine wijngaard op de campus, wat 25 liter witte wijn opleverde. De wijn is puur bedoeld voor de feestdagen, maar de druivenbladeren worden gebruikt voor onderzoek naar biologisch afbreekbare nano- en microdragers die geen microplastics achterlaten.

Duurzaam en veilig koken is lang niet overal ter wereld vanzelfsprekend. Op Madagaskar, bijvoorbeeld, kookt het overgrote deel van de bevolking op hout of houtskool, wat op de lange termijn o.a. longproblemen kan veroorzaken. Daarom hielp Gabe-Jan, inmiddels alumnus Mechanical Engineering, tijdens zijn afstudeeropdracht bij de ontwikkeling van een alternatief – hij ontwierp een duurzame en veilige oplossing op basis van zonne-energie en warmteopslag.

Ieder jaar vaart Sinterklaas weer met zijn stoomboot vanuit Spanje naar Nederland. Maar zo’n oude boot is natuurlijk allesbehalve schoon. Omdat Sinterklaas graag zijn steentje bijdraagt aan een beter milieu, wil hij dit jaar onderzoeken hoe hij zijn stoomboot kan verduurzamen.

Hoe kun je CO₂ opvangen zonder ingewikkelde installaties of hoge energiekosten? Een Twents onderzoeksteam ontdekte dat het antwoord letterlijk onder onze voeten lag: klei. Uit dat inzicht groeide CarbSorbTec, een spin-off van de Universiteit Twente die CO₂ met een speciaal kleimateriaal uit biogas haalt.

In de stad komen twee crises samen: die van het klimaat en die van onze mentale gezondheid. Designexpert Thomas van Rompay doet onderzoek in het domein van planetary health. ‘Ik wil dat we steden ontwerpen waarin groen niet alleen koelt, maar ook hoofden tot rust laat komen.’

De zorg redt levens, maar belast tegelijk onze planeet. Wereldwijd is de sector goed voor 4–5% van alle broeikasgasuitstoot, in Nederland zelfs rond de 7% – méér dan de luchtvaart. Ziekenhuizen draaien dag en nacht, slurpen energie, koeling en ICT. Ze produceren bergen afval en verbruikten grote hoeveelheden grondstoffen. Geneesmiddelen belandden in het water, transport van patiënten en materialen zorgt voor extra uitstoot. Kortom: werk aan de winkel. Bij het Technisch Medisch Centrum (TechMed Centrum) van de Universiteit Twente werken onderzoekers en partners hier elke dag aan.

Iedereen kent het wel: je telefoon of laptop lijkt steeds sneller leeg te raken. Maar waarom gebeurt dat eigenlijk? In deze video van de Universiteit van Nederland legt materiaalkundige Mark Huijben van de UT uit wat er binnenin een batterij gebeurt – en hoe je de levensduur van je accu kunt verlengen.

Nederland heeft uitzonderlijk schoon kraanwater. Drinkwaterbedrijven zuiveren het met moderne technieken zoals membranen en houden voortdurend controles. Toch proberen sommige TikTokinfluencers je af te schrikken en je een thuiswaterfilter aan te smeren. Experts zoals UT-hoogleraar Wiebe de Vos waarschuwen juist dat thuisfilters overbodig zijn. Hieronder vijf redenen waarom een thuiswaterfilter in Nederland meestal onnodig en soms nadelig is.

Elke oude telefoon in je lade is meer dan vergeten technologie—het is een schatkist vol kritieke materialen zoals goud, kobalt en zeldzame aardmetalen. Door ze te recyclen besparen we het milieu, verkleinen we de afhankelijkheid van China en Congo en versterken we Europa’s groene toekomst. Daarom doet jouw oude telefoon ertoe.

Kunstmatige intelligentie wordt steeds krachtiger en tegelijk steeds energieverslindender. Kan het menselijk brein inspiratie bieden voor een oplossing? In een “Universiteit van Nederland” podcast onderzoekt hoogleraar Nano-Elektronica Wilfred van der Wiel of hersen geïnspireerde hardware het speelveld kan veranderen.

Hittegolven, droogte en een groeiende bevolking maken het steeds lastiger om aan de vraag naar water te voldoen – zelfs in een waterrijk land als Nederland. Naar verwachting is er in 2030 jaarlijks zo’n 100 miljoen kubieke meter extra drinkwater nodig. Een membraantechnologie die aan de Universiteit Twente wordt onderzocht, kan van de Noordzee een bron van zoet water maken en zo toekomstige tekorten voorkomen. Toch vraagt UT-hoogleraar Wiebe de Vos zich af: “Is dat wel de slimste keuze?”

In Spanje viel het licht uit bij miljoenen mensen. Niet door een cyberaanval, maar door… zonlicht. Onderzoekers van de Universiteit Twente zien daarin een lesje systeemdenken: duurzame oplossingen vragen om slimme regie. En daar komt meer wiskunde bij kijken dan je zou verwachten.

In korte tijd alles kwijt zijn. Je huis onder water, geen veilige plek meer om te wonen. Voor miljoenen mensen over de hele wereld is dat geen uitzonderlijke gebeurtenis, maar iets wat vaker voorkomt dan we denken. Ook in Europa stijgt het aantal rampen en wordt het steeds duidelijker hoe kwetsbaar onze woningen kunnen zijn.

Bij zonsopgang, diep in het tropische woud van Ghana, gaat een camera veertig meter boven de grond aan. Hij legt een boomtop vast die in bloei staat, of niet... Een klein detail in een uitgestrekt groen landschap, maar wel een met een cruciale aanwijzing om te begrijpen hoe ons klimaat verandert.

De energietransitie vraagt om actie. Niet alleen van beleidsmakers of ingenieurs, maar juist van de mensen die het moeten doen: de installatiemonteurs, werkvoorbereiders en technici. Zij zijn de sleutel tot verandering. Maar hoe geef je hen de ruimte om de benodigde vaardigheden te leren én te innoveren?

Je laat ChatGPT een tekst herschrijven, vraagt Spotify om een nieuwe playlist, of laat Midjourney een afbeelding genereren voor je presentatie. Superhandig! In een paar seconden heb je precies wat je nodig hebt. Maar achter die ogenschijnlijk simpele acties draaien ergens in de wereld enorme datacenters op volle toeren. Kunstmatige Intelligentie (AI) kost namelijk flink wat energie. Hoeveel precies? En kan dat slimmer? Onderzoekers van de Universiteit Twente denken van wel!

Wat als voorbereiden op klimaatverandering net zo eenvoudig zou zijn als het spelen van een spelletje? Overal hebben steden te maken met overstromingen, maar niet iedereen weet wat ze kunnen doen om te helpen. Duurzame afwateringssystemen (SUDS), zoals regentonnen en groene daken, kunnen het verschil maken. Maar hoe leer je mensen hierover? Mijn naam is Kees en ik doe mee aan experimenten om meer te weten te komen over het onderzoek aan de Universiteit Twente. In deze Kees Study deed ik mee aan het onderzoek van Dr. Carissa Champlin van de afdeling Urban and Regional Planning van de faculteit ITC.

Van de banden die onze auto's veilig over de weg laten rijden tot de zolen van onze schoenen die comfort bieden bij elke stap – rubber is overal. Maar wat maakt dit materiaal zo essentieel voor ons dagelijks functioneren? In deze story duiken we samen met Prof. Dr. Anke Blume, expert in elastomeertechnologie aan de Universiteit Twente dieper in de wereld van rubber en ontdekken we de veelzijdigheid en het belang ervan in ons moderne leven.

Batterijen zijn overal. In je broekzak, in je auto en op tal van andere plekken. Maar tegelijkertijd zijn onze huidige batterijen nog lang niet uitontwikkeld. Je kent het wel: de capaciteit neemt af en ze laden steeds langzamer op. Vaak zijn ze ook nog eens gemaakt van onethisch geproduceerde of milieubelastende materialen. Wetenschappers werken hard om dit te veranderen en de Universiteit Twente loopt daarin voorop.

In het hart van Nederland, tussen eeuwenoude bomen van de Veluwe, ontstaat een nieuwe manier van kijken naar onze planeet. Met geavanceerde sensoren vergelijkt Paul Vermunt hier rekenmodellen met satellietgegevens. Daarmee wil hij uiteindelijk dat we de satellieten van onder andere ESA kunnen gebruiken om het watergehalte in bossen te meten.

Wist je dat zonnepanelen in de winter slechts 10% van hun zomerproductie produceren? In een land als Nederland, waar we met 3,5 zonnepanelen per persoon wereldleider zijn, is deze seizoensdaling een grote uitdaging. Waarom produceren zonnepanelen zo weinig energie in de winter? En wat kunnen we eraan doen?

Schuim is overal om ons heen, ook al staan we er vaak niet bij stil. Denk aan de oorkussens in je koptelefoon, de zitting van je bureaustoel, je autostoel en zelfs je schoenen. Dat betekent echter ook dat veel schuim op de vuilnisbelt belandt en de productie ervan een dramatische impact heeft op het milieu.

UT-promovendus Thomas Leigh Hackett heeft een manier bedacht om de luchtsnelheidsmetingen van een zogenaamde flowsensor met liefst 511% te verbeteren. Dat kan leiden tot betere sensoren voor tuinbouw en betere luchtdoorstroom in datacenters.

Bij de coöperatieve boerderij Herenboeren Usseler Es onderzoeken boeren hoe data hen kan helpen zich aan te passen aan uitdagingen door klimaatverandering, zoals onvoorspelbaar weer en langere groeiseizoenen. Onderzoekers van de Universiteit Twente helpen door hen te voorzien van preciezere gegevens voor beter geïnformeerde landbouwbeslissingen. Het doel is om de lokale voedselproductie te verbeteren en tegelijkertijd waardevolle inzichten te bieden voor boerderijen over de hele wereld.

Als je denkt aan het beschermen van onze kusten, denk je waarschijnlijk aan dijken en zeeweringen. Maar wist je dat mangroves, een speciaal soort bomen die tussen land en zee groeien, ook een essentiële rol spelen in kustbescherming? Erik Horstman, universitair hoofddocent bij Civiele Techniek, vertelt je in deze story hoe deze bijzondere bomen de sleutel kunnen zijn tot het verdedigen van onze kusten tegen de stijgende zeespiegel en extreme weersomstandigheden.

Als we zo doorgaan, zorgen ICT-toepassingen in 2030 voor liefst twintig procent van ons totale elektriciteitsverbruik. Datacenters, AI, de vele miljoenen vragen die we dagelijks stellen aan Google… het kost enorm veel rekenkracht en dus energie. Dat kan en moet anders, vindt ook hoogleraar Wilfred van der Wiel van de Universiteit Twente.

Nederland staat voor een watercrisis: te veel water, een tekort aan water, landbouwmeststoffen, industriële vervuiling zoals PFAS en medicijnresten bedreigen onze drinkwatervoorziening. Nu al krijgen sommige nieuwe bedrijven geen drinkwateraansluiting; in de nabije toekomst treffen nieuwe woonwijken mogelijk hetzelfde lot. Het is cruciaal om te investeren in watertechnologie voor een duurzame toekomst.

Nu de wereld overstapt op duurzame energie, komt het elektriciteitsnet - oorspronkelijk ontworpen voor stabiele energiestromen vanuit gecentraliseerde fossiele brandstofcentrales - onder druk te staan. Elektrische voertuigen, zware machines en wisselvallige bronnen zoals zon en wind stellen steeds hogere eisen aan het net. Kan blauwe en groene waterstof de oplossing zijn om de lichten te laten branden en de machines draaiende te houden?

In deze story vertelt Dr. Yashar Hajimolana, docent energysysteemintegratie aan de Universiteit Twente, hoe waterstof kan bijdragen aan een duurzamer en stabieler energiesysteem.

Stel je voor dat je je favoriete biertje drinkt uit een beker gemaakt van afvalwater uit het riool. Onderzoekers van de Universiteit Twente maken het werkelijkheid. Een team van professors Jeroen Cornelissen, Frederik Wurm en Boelo Schuur onderzoekt een nieuw proces om afvalmaterialen om te zetten in bioplastics met behulp van bacteriën die zich voeden met wat mensen dagelijks weggooien.

De Universitent op de Zwarte Cross, het grootste festival van Nederland, is al jaren een geslaagd concept. In deze zomerserie kan je de minicolleges nog eens rustig bekijken. In aflevering 2 vertelt Jeroen Cornelissen over de bierbekers van de toekomst.

Voor de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie is vernuftige technologie nodig die afhankelijk is van scheikundige elementen die we tot nu toe niet veel gebruikten. De de meeste daarvan komen uit mineralen in gesteenten in de aardkorst. Vijf van deze mineralen springen eruit als de potentiële redders van de aarde.

De provincie Overijssel staat bekend om zijn robuuste landbouw- en veeteeltactiviteiten. Maar de drukke veehouderijen hebben een prijs. De dieren produceren een overweldigende hoeveelheid mest, wat leidt tot watervervuiling en schadelijke uitstoot. Maar wat als dit 'afval' een bron van energie kan zijn?

We leven in het Plastic Tijdperk, zo'n grote rol speelt plastic in ons leven. Het plastic afval in waterecosystemen alleen zal naar verwachting bijna verdrievoudigen van 11 miljoen ton in 2016 tot 29 miljoen ton in 2040*. Biologisch afbreekbare materialen, zoals polymelkzuur, worden gezien als een alternatief voor gebruik in verpakkingen, landbouw en medische hulpmiddelen. Maar hoe biologisch afbreekbaar zijn deze materialen in werkelijkheid? Zouden dit de kunststoffen van de toekomst kunnen zijn?

Hoe kunnen we duurzamer op vakantie? Een vraag die veel ingenieurs, wetenschappers én burgers bezighoudt. De uitstoot moet omlaag, maar in de vliegtuigbranche is dat nog niet zo eenvoudig. Op de Universiteit Twente wordt onderzoek gedaan naar een veelbelovende technologie die kan leiden tot vliegtuigen op waterstof: cryogene supergeleiding.

De meesten van ons hebben het wel eens gedaan: door bekende straten lopen of je eigen huis bekijken met een mobilemappingdienst als Street View. Stel je nu voor dat je dit doet met een complete virtuele replica. Elke straat, elke auto, elke persoon die naar zijn werk loopt, wordt nauwkeurig gesimuleerd. Dit is een 'digital twin' stad. Ontdek hoe onderzoekers van de Digital Twin Geohub van de Universiteit Twente stedelijke planning transformeren - virtuele stad voor virtuele stad.

In 2050 woont bijna 70% van de wereldbevolking in steden. Beslissingen die vandaag worden genomen voor de stedelijke planning, hebben een cruciale impact op de toekomst. Dat betekent dat er minder ruimte is voor vallen en opstaan. Hoe kunnen we de toename van de stedelijke bevolking aanpakken en toekomstige steden duurzamer maken?

Een dreigend tekort aan schoon drinkwater schreeuwt om innovaties op het gebied van waterzuivering. Het Waterlab van het Membrane Science and Technology cluster geeft een inkijkje in mogelijke oplossingen.

Bitcoin, niet-fungibele tokens (NFT's) en andere populaire blockchaininnovaties vertegenwoordigen onze overgang naar een digitale samenleving. Maar deze overgang heeft een prijs. De uitstoot die wordt gegenereerd door deze blockchaintechnologieën vanaf het jaar 2021 alleen al is verantwoordelijk voor ongeveer 19.000 toekomstige sterfgevallen. Deze alarmerende statistiek roept veel vragen op: Hoe is dit mogelijk en wat kunnen we eraan doen?

STERN Motorcycles, een startup van de Universiteit Twente, bouwde een revolutionaire elektrische enduro motor met een opvallend verwisselbaar batterijpakket. Hun missie? Een motorwereld die elektrisch rijden omarmt.

Al jaren scheiden we netjes ons afval, maar een groot deel van de afvalstroom is (nog) niet te recyclen. Universiteit Twente onderzoekt samen met bedrijven hoe je ook uit complexe en ‘natte’ afvalstromen nieuwe producten maakt. Dat draait om het efficiënt isoleren van chemische bestanddelen die je gebruikt in nieuwe materialen. Het meerjarige project ReBBloCS - Renewable Building Blocks from Complex and wet waSte is afgelopen jaar net gestart met een subsidie van 3,8 miljoen euro van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Nederland voert al eeuwen een strijd tegen het water. Deze symboliek van water als vijand was populair onder 20e-eeuwse ingenieurs. In de 21e eeuw is er meer aandacht voor natuurlijke processen en spreken we in plaats daarvan van watermanagement. Maar hoe ziet het Nederlandse waterlandschap er over een eeuw uit?

Wist je dat de zon elke dag enorme hoeveelheden energie naar de aarde stuurt? Ondanks deze overvloed aan zonlicht, halen we er nog lang niet alles uit wat mogelijk is. Gelukkig staat natuurkundige Angèle Reinders van de Universiteit Twente & TU Eindhoven klaar om ons te laten zien hoe we dat kunnen veranderen.

Kunnen we de opwarming van de aarde beperken tot 1,5 °C? Onwaarschijnlijk, als je het aan Debra Roberts zou vragen. De medevoorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is al aan het brainstormen over een plan B. Wat zouden onze volgende stappen kunnen zijn?