1997

97-14

WETENSCHAPSAGENDA 97/14 25-09-97

Agenda

Samenvattingen promoties

Stellingen

Persberichten

Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel of mail ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen, Postbus 217, 7500 AE Enschede, telefoon (053) 489 43 85, E-mail: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl


SAMENVATTINGEN PROMOTIES

driedimensionaal model levert betere pompen

* 25 september, 13.00 uur
promotie drs. B.P.M. van Esch, faculteit Werktuigbouwkunde: ĎSimulation of three-dimensional unsteady flow in hydraulic pumps'

Fabrieken ontwikkelden vroeger nieuwe pompen door kleine modellen na te maken en uitgebreid te testen. Tegenwoordig kan dit voor een deel met computermodellen. Daarmee zijn veel verbeteringen mogelijk zonder veel tijd en geld kwijt te zijn. Op dit moment is de ontwikkeling van nieuwe pompen al zover dat gedetailleerde kennis van de stromingen Ūn de pompen nodig is. Voorspellingen daarover zijn erg moeilijk door de ingewikkelde vorm van de waaiers, die binnenin zitten. Bovendien gedraagt de stroming zich niet steeds hetzelfde: de snelheid is afhankelijk van de plaats en het tijdstip. Drs. B.P.M. van Esch heeft een zeer efficiŽnt model ontwikkelt waarmee hij de stroming in de pompen berekend. Hij berekent daarbij -voor het eerst in de wereld in drie dimensies!- de interactie tussen de waaier en het pomphuis.

De ontwikkelde numerieke methode kan worden ingezet door pompen-ontwikkelaars en zal, zo voorspelt Van Esch, uiteindelijk leiden tot pompen met een langere levensduur, een hoger rendement en een hogere capaciteit en/of opvoerhoogte. Zijn onderzoek is verricht bij het J.M. Burgerscentrum waarbij samengewerkt is met BW/IP Stork Engineers Pumps B.V. (voorheen: Stork Pompen Hengelo B.V.) en BW/IP International in Etten-Leur.

promotor prof. dr. ir. J.J.H. Brouwers
co-promotor prof. dr. ir. J.B. Jonker
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

bestanden combineren

* 3 oktober, 13.15 uur
promotie drs. W.W.M. Vermeer, Informatica: 'Semantic Interoperability for Legacy Databases'

Organisaties hebben steeds meer behoefte aan het combineren van gegevens uit verschillende, heterogene en bestaande bronnen. Die verschillende bestanden zijn vaak eerst apart gemaakt, later wil de organisatie een overzicht van alle aanwezige informatie door koppeling van de bestanden. Dit kan in een zogeheten 'federatie van gegevensbanken', waarin een geÔntegreerd en uniform overzicht van verschillende bronnen wordt aangeboden zonder aantasting van de verschillende onderliggende bestanden. Hierbij komen naast technische problemen, modelleringsproblemen om de hoek kijken. Drs. W.W.M. Vermeer gaat in zijn proefschrift in op deze laatste problemen, ook wel semantische problemen genoemd. Hij stelt voor om als standaard een model te gebruiken dat de gegevens objectgeoriŽnteerd benaderd. Hiervoor moeten de andere bestanden naar objecten worden vertaald. Hij beschrijft daarvoor een paar mogelijke technieken. Dit is nog niet voldoende: de manier van ordenen in de bestanden kan erg verschillen. Door regels te formuleren die de relaties tussen de gegevens beschrijven is het mogelijk een geÔntegreerd beeld van de bestanden te krijgen. Zo'n overzicht hoeft zelf geen gegevens te bevatten. Daarnaast houden regels en methoden van de oorspronkelijke bestanden hun waarde.

promotor prof. dr. P.M.G. Apers
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

zelfwerkende gaslagers

9 oktober 1997 15.00 uur
promotie ir. R.H.M. van der Stegen: ĎNumerical modelling of self-acting gas lubricated bearings with experimental verificationí

Gaslagers hebben een bescheiden plaats in de werktuigbouwkunde veroverd. Nu worden ze alleen toegepast als het perse nodig is dat de omgeving olie- of vetvrij is of als een extreem lage wrijving nodig is. Het onderzoek van ir. R.H.M. van der Stegen richt zich speciaal op zelfwerkende gaslagers. Deze gaslagers werken zonder toevoer van gas onder druk, maar bij het gebruik kunnen ongewenste effecten optreden zoals hevige trillingen. Van der Stegen heeft een efficiŽnte numerieke methode ontwikkeld om deze effecten te voorspellen. De methode lost de zogeheten Reynoldsvergelijking op, deze beschrijft het gedrag van een gas in het lager. Grote voordelen van de ontwikkelde methode zijn dat de benodigde computer-rekentijd rechtevenredig is met het aantal roosterpunten en dat deze methode voor veel zelfwerkende gaslagertypen bruikbaar is.

In het tweede deel van zijn onderzoek heeft Van der Stegen door experimenten aangetoond dat het opgewekte draagvermogen van een lager met rechte groeven overeenkomt met de uitkomsten van het theoretisch model. Dit is in tegenstelling met de uitkomsten van vereenvoudigde oplosmethoden, die voorspellen dat dit lagertype geen draagvermogen kan leveren. Deze methoden werden tot enkele jaren geleden veel gebruikt.

promotor prof. ir. A.W.J. de Gee
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

golven

10 oktober 1997 13.15 uur
promotie ir. P.C.A. de Haas: ĎNumerical simulation of nonlinear water waves in 2D and 3D using a panel method; domain decomposition and applicationsí

Golven hebben grote invloed op dijken, golfbrekers en offshoreconstructies. Op in havens afgemeerde schepen, maar ook op natuurlijke processen als sedimenttransport en bodemvervorming. Het is daarom van groot belang de invloed van golven te bepalen. Dit kan door de werkelijkheid na te bootsen in experimenten. Een andere mogelijkheid is de werkelijkheid te simuleren in een computermodel. Computersimulaties geven de mogelijkheid extreme situaties te bestuderen en creŽren de flexibiliteit om de condities te wijzigen. Bovendien zijn computersimulaties relatief goedkoop. Ir. P.C.A. de Haas heeft aan de verdere ontwikkeling van een computermodel gewerkt dat golven nabootst in twee en drie dimensies. Het model is vooral geschikt voor onderzoek naar hoge golven.

De Haas gebruikt een numeriek wiskundig model. Door twee aanpassingen heeft hij het computermodel makkelijker toepasbaar gemaakt. De Haas deelt het te berekenen gebied in in vlakken (panelenmethode). Daarnaast is het belangrijk ervoor te zorgen dat de computer de simulaties in een acceptabele tijd kan uitrekenen.Door de gebieden in plakken te verdelen, die apart uit te rekenen en later weer aan elkaar te koppelen (domeindecompositietechniek), is het De Haas gelukt de rekeninspanning sterk te verminderen. Daardoor zijn simulaties die eerst te groot waren om uit te rekenen nu binnen bereik van het computermodel gekomen.

De Haas werkt verder aan de toepassing van het model bij het Waterloopkundig Laboratorium in Delft.

promotor prof. dr. ir. P.J. Zandbergen
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

spanningen in vezelversterkte kunststoffen berekend

* 26 september 1997

promotie ir. M.P.I.M. Eijpe, Faculteit Werktuigbouwkunde: ĎA modified layer removal method for determination of residual stresses in polymeric composites'

Composieten (vezelversterkte kunststoffen) zijn samengestelde materialen, gemaakt van vezels en kunststoffen. Deze vezelversterkte kunststoffen hebben grote voordelen: ze zijn licht en sterk en hebben bovendien in relatie tot hun gewicht een hoge stijfheid die veel gunstiger is dan die van ijzer of staal. Vezelversterkte kunststoffen zitten in gebruiksvoorwerpen, maar ook bijvoorbeeld in vliegtuigen. Het materiaal bevat echter inwendige spanningen door de manier van productie en door de verschillende eigenschappen van vezels en de kunststof. Het kunnen voorspellen en precies meten van deze spanningen is van groot belang voor grote industriele toepassingen. Ir. M.P.I.M. Eijpe ontwikkelde methodes waarmee de spanningen in het materiaal beter te voorspellen en te meten zijn. Deze varianten van bestaande rekenmethodes testte hij uit op verschillende materialen waarvan bekend is hoe ze zich gedragen. Daarna heeft hij de bestaande methodes aangepast waardoor nauwkeuriger voorspellingen en metingen mogelijk zijn, ook in meer onbekende situaties. Bij gebruik van composieten kan nu met meer zekerheid een betere berekening van spanningen plaatsvinden waardoor productie van een beter en veiliger ontwerp mogelijk is.

promotor prof. P.C. Powell
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

STELLINGEN


Cora Salm, faculteit Elektrotechniek, Universiteit Twente:

De klakkeloosheid waarmee de consument de massamedia gelooft maakt het noodzakelijk om vele voor journalistiek doorgaande uitingen van het predikaat advertentie te voorzien.

Door de grote aandacht voor sexuele intimidatie dreigen andere vormen van personele intimidatie onderbelicht te raken.

Het huidige door de media opgedrongen slankheidsideaal bemoeilijkt de integratie van vrouwen in typisch mannen beroepen.

Michiel Eijpe, faculteit Werktuigbouwkunde, Universiteit Twente:

Buigen of barsten is ook in niet-materiŽle zin veelal afhankelijk van het juist meten van interne spanningen.

De sterkste krachten leven onderhuids.

Het is van groot belang ook bij kabinetsformaties restspanningen in de compositie nauwkeurig te meten.

Studie in beurstijd is beperkt, werktijd niet.

Adrian M. Rankers, faculteit Werktuigbouwkunde, Universiteit Twente:

Het onevenredig grote aantal linkshandige toptennissers met een 'fluwelen touch' geeft aan dat linkshandige spelers naast speltechnische voordelen ook fysiologische voordelen hebben.

Het vooraf beantwoorden van de vraag 'Waar is het allemaal goed voor?' helpt om de aandacht van de luisteraar vast te houden bij het uitleggen van moeilijke theoretische materie.

Bart P.M. van Esch, faculteit Werktuigbouwkunde, Universiteit Twente:

In de regel wordt te snel begonnen met het schrijven van software, en te laat met het onderhoud ervan.

Hoewel van muziek een ontspannende werking schijnt uit te gaan, betreft dit slechts zelden de musici zelf.

De vaak overdreven aandacht voor de eigen tuin staat in schril contrast met de toenemende milieuvervuiling.