Westerhof, prof.dr. G.J. (Gerben)

Prof.dr. G.J. Westerhof

Adjunct hoogleraar

Directeur Levensverhalenlab

 

 

 

Aanwezig op

:

Ma. - Vr.

Gebouw

:

Cubicus, Kamer B118

Telefoon

:

053 - 489 6074

053 – 489 4470 of 2398 (secretaresse)

Fax

:

053 – 489 2895

e-mail

:

g.j.westerhof@utwente.nl

 

English profile

 

 

Expertise

·

Narratieve Psychologie: het construeren van een verhaal over het eigen leven draagt bij aan identiteitsontwikkeling en geestelijke gezondheid

·

Positieve Psychologie: geestelijke gezondheidsbevordering richt zich niet alleen op psychische klachten, maar op het versterken van welbevinden en zingeving

·

Psychogerontologie: ouderen zijn over het algemeen goed in staat om hun welbevinden en zingeving in stand te houden, waarbij de beleving van het eigen ouder worden een belangrijke rol speelt

Onderwijs

·

Het individu (BA PSY, 1e jaar)

·

Narratieve psychologie (BA PSY 2e jaar)

·

Geestelijke gezondheidsbevordering (MA PSY)

·

Begeleiding van bachelor theses (BA PSY, 3e jaar)

·

Begeleiding van master theses (MA PSY)

Lopende onderzoeksprojecten

Herinneren en geestelijke gezondheid

Samenwerking met prof. dr. J. Webster, Langara College (Vancouver), prof. dr. J. Singer, Connecticut College, prof. dr. D. McAdams, Northwestern University en prof. dr. E. Bohlmeijer, Universiteit Twente

In deze onderzoekslijn bestuderen we herinneringen aan het persoonlijke leven in relatie tot de geestelijke gezondheid vanuit een levensloopperspectief. We dragen bij aan theorievorming over reminiscentie (het ophalen van herinneringen), life review (het evalueren van herinneringen), autobiografisch geheugen en levensverhalen. In het bijzonder interesseert ons de relatie van herinneren met identiteitsontwikkeling en geestelijke gezondheid. In het lopende empirische onderzoek staat een grootschalig internetsurvey (LISS-panel) centraal waarin een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking op drie momenten in de tijd gevraagd is om identiteitsherinneringen te beschrijven. Daarnaast ontwikkelen we instrumenten, zoals de Northwestern Ego Integrity Scale, de Narrative Foreclosure Scale en de Balanced Time Perspective Scale om herinneringsprocessen te onderzoeken en de rol die ze spelen in interventies.

Croatian Memories

Samenwerking met prof. dr. F. De Jong en dr. K. Truong, Universiteit Twente

Het uitdrukken en benoemen van emoties speelt een belangrijke rol in verhalen over het eigen leven. In dit onderzoek bestuderen we emotionele expressie in taal in relatie tot non-verbaal gedrag, waarbij gebruikt gemaakt wordt van verschillende geavanceerde technologie om non-verbaal gedrag automatisch te analyseren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een unieke digitale dataset van persoonlijke herinneringen aan oorlog en geweld in Kroatië (www.croatianmemories.org).

Op verhaal komen

Samenwerking met prof. dr. E. Bohlmeijer, dr. J. Korte, dr. S. Lamers, dr. M. Postel, Universiteit Twente

“Op verhaal komen” is een vroege interventie, gericht op mensen van middelbare en latere leeftijd met lichte tot matige depressieve klachten. De interventie is gebaseerd op life review en narratieve therapie. Het proefschrift van Jojanneke Korte (2012; gefinancierd door ZonMW) heeft in een grote gerandomiseerde klinische studie laten zien dat de interventie in groepsvorm effectief is bij het verminderen van depressieve klachten en het vergroten van welbevinden. Momenteel onderzoeken we de werkzaamheid van de interventie als zelfhulp met email-begeleiding en als online interventie.

Dierbare herinneringen

Samenwerking met Zorgcentrum de Posten en Zorggroep St. Maarten

Het doel van dit project (gefinancierd door de zorginstellingen en het programma Vitaliteit Ontmoet Kwetsbaarheid) is het tot stand brengen van ontmoetingen tussen kwetsbare en vitale ouderen aan de hand van de cursus 'dierbare herinneringen'. Vrijwilligers worden getraind met behulp van een e-learning programma. Vervolgens ondersteunen ze kwetsbare ouderen in het ophalen van levendige positieve herinneringen aan het eigen leven. De effectiviteit van de cursus in het verminderen van depressieve gevoelens wordt onderzocht. Op basis van de ervaringen in dit project ontwikkelen we een draaiboek, dat zorgorganisaties ondersteunt om deze vorm van ontmoetingen te implementeren.

Het twee-continua model van geestelijke gezondheid en ziekte

Samenwerking met prof. dr. C. L. M. Keyes, Emory University en prof. dr. E. Bohlmeijer en dr. S. Lamers, Universiteit Twente

In dit project onderzoeken we de stelling dat geestelijke gezondheid meer is dan de afwezigheid van geestelijke ziekte. Een positieve definitie van geestelijke gezondheid omvat zowel de aanwezigheid van emotioneel welbevinden als van optimaal psychologisch en sociaal-maatschappelijk functioneren. In haar proefschrift onderzocht Sanne Lamers (2012, gefinancierd door de Universiteit Twente) met geavanceerde methoden de psychometrische kwaliteiten van de Mental Health Continuum Short Form. Daarnaast toonde ze aan de hand van een longitudinaal onderzoek in een representatief internetpanel (LISS-panel) aan dat positieve geestelijke gezondheid en psychische klachten twee continua zijn, die een matige samenhang laten zien. Het bevorderen van positieve geestelijke gezondheid is daarom een belangrijk nieuw doel in de geestelijke gezondheidszorg. Deze positieve insteek kan ook bijdragen aan het verminderen van psychische klachten. Verschillende studies hebben inmiddels laten zien dat positieve geestelijke gezondheid ook daadwerkelijk bevorderd kan worden.

Evaluatiestudie Geluksroute

Samenwerking met de Geluksacademie van Arcon

In haar promotie-onderzoek voert Laura Weiss een grootschalig evaluatieonderzoek naar het effect van de Geluksroute uit in tien Nederlandse gemeentes (gefinancierd door ZonMW). De doelgroep zijn mensen met een lage sociaal-economische status die gezondheidsproblemen ervaren en in een sociaal isolement zijn geraakt. In plaats van naar hun problemen te kijken, wordt hen gevraagd: "Wat maakt je gelukkig en wat wil je met jouw leven?" Samen met een consulent gaan ze op zoek naar een intrinsiek gemotiveerde activiteit die bijdraagt aan hun welbevinden en waarvoor ze eenmalig een klein bedrag krijgen om dit uit te voeren. De interventie is gebaseerd op de zelfdeterminatietheorie en onderzoekt het effect van de Geluksroute op welbevinden in vergelijking met gebruikelijke zorg. Dit onderzoek is een van de grootste veldstudies in de positieve psychologie.

Emotieregulatie

Samenwerking met GGNet en Roessingh Revalidatie

Dit promotie-onderzoek van Youri Derks richt zich op de vraag of de psychotherapeutische klinische behandeling van GGz-patiënten met borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) kwalitatief verbeterd kan worden met behulp van draagbare biosensor-techniek en mobiele coaching. De huidige stand van de techniek laat toe dat vorm van de gebruikte apparatuur zeer licht, comfortabel draagbaar en weinig opvallend zal zijn. Mogelijke vormen zijn bijvoorbeeld een pols- of armband ter grootte van een horloge als biosensor en een smartphone voor mobiele coaching. Aangezien emotionele bewustwording (emotional awareness) een dragend concept is binnen de meeste succesvolle therapievormen en er bewijs is dat er bij patiënten met BPS juist op dit gebied problemen zijn wordt onderzocht of de mate van emotional awareness toeneemt tijdens behandeling en of dit door het gebruik van genoemde apparatuur en applicatie verder kan worden gestimuleerd. Voor de mobiele coaching zal gebruik gemaakt worden van diverse methoden ter therapeutische ondersteuning, waaronder het tele-medicine principe van zorg op afstand door diverse vormen van direct tele-contact met de behandelaar. Voor de inhoud van de coaching zal zoveel mogelijk aansluiting gezocht worden bij reeds in de praktijk gebruikte interventies.

Subjectieve beleving van het ouder worden

Samenwerking met prof. dr. H.W. Wahl, Heidelberg University, prof. dr. M. Diehl, Colorado State University, dr. A. Barrett, Florida State University, prof. dr. S. K. Whitbourne, University of Massachusetts

Zich jong voelen en een positieve beleving van het ouder worden hangen samen met welbevinden en zelfwaardering, al hebben we gevonden dat de samenhangen sterker in de Verenigde Staten dan in Europese landen als Nederland en Duitsland. In een internationale werkgroep werken we aan een theoretisch model en een meta-analyse van longitudinale studies om deze verbanden verder te begrijpen en onderzoeken.

Zelfdeterminatie en welbevinden in zorgrelaties in het verpleeghuis

Samenwerking met drs. A. Custers, prof. dr. J. M. A. Riksen-Walraven en dr. Y. Kuin, Behavioral Science Institute, Radboud Universiteit Nijmegen, en met dr. M. van Vuuren, Universiteit Twente en dr. B. Brummans, Université de Montréal

In haar promotie-onderzoek heeft Annette Custers (augustus 2013, gefinancierd door de Radboud Universiteit Nijmegen) op basis van de zelfdeterminatietheorie laten zien hoe interacties tussen verzorgenden en bewoners van somatische verpleeghuizen bijdragen aan het vervullen van psychologische behoeften en daarmee aan het welbevinden en de geestelijke gezondheid van de bewoners. Daarnaast is in een theoretisch artikel op basis van de sociaal-existentialistische filosofie van Martin Buber nagegaan hoe de relatie tussen verzorgenden en bewoners in een wederzijds samenspel in alledaagse interacties wordt geconstrueerd.

Functies

·

Voorzitter Nederlandse Vereniging voor Gerontologie

·

Voorzitter Examencommissie Psychologie Universiteit Twente

·

Lid redactieraad Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie

·

Lid redactieraad Geron: Tijdschrift over ouder worden en maatschappij

·

Lid editorial board Narrative Works

·

Lid editorial board Journal of Aging Studies

·

Begeleidingscommissie Effectieve Sociale Interventies, MOVISIE

Publicaties

Nederlandstalige boeken

·

Bohlmeijer, E. T., Bolier, L., Westerhof, G. J., & Walburg, J. (Eds.). (2013). Handboek positieve psychologie. Amsterdam: Boom.

·

Bohlmeijer, E. T., & Westerhof, G. J. (2010). Op verhaal komen. Amsterdam: Boom.

·

Westerhof, G. J., & Bohlmeijer, E. T. (2010). Psychologie van de levenskunst. Amsterdam: Boom.

·

Kordelaar, K. van, Vlak, A., Kuin, Y., & Westerhof, G. J. (2008). Groen en grijs: Jong en oud met elkaar in gesprek. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

·

Bohlmeijer, E., Mies, L., & Westerhof, G. J. (Eds.). (2007). De betekenis van levensverhalen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Publicatielijst