Watertransitie Twente Naar een meer veerkrachtig watersysteem

Op 21 april kwamen meer dan 60 professionals die betrokken zijn bij regionale watersystemen in Twente en daarbuiten bijeen voor de Crutzen-workshop, ‘Watertransitie Twente: op weg naar een veerkrachtiger watersysteem’. In het kader van het programma Watertransitie Twente vond deze workshop, die gezamenlijk werd georganiseerd door het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN), de Twentse Golf en het Climate Centre van de Universiteit Twente, plaats op de campus van de Universiteit Twente. 

De regio Twente, gelegen op hoge zandgronden, kampt al decennia met verdroging en dalende grondwaterstanden. Klimaatverandering verhoogt de druk op het watersysteem, terwijl de vraag naar water toeneemt vanuit sectoren als woningbouw, landbouw, industrie en natuur. De regio staat daarom voor ingrijpende keuzes. Uit de analyse ‘Droogte in Twente’ blijkt dat deze uitdagingen niet kunnen worden opgelost met geïsoleerde maatregelen of verdere optimalisatie van het huidige systeem. 

Gezien deze uitdagingen: hoe kan de watertransitie in Twente zodanig worden vormgegeven dat een veerkrachtig en rechtvaardig watersysteem ontstaat? De discussies van de deelnemers leidden tot de volgende inzichten en kennisvragen, die werden gepresenteerd aan een panel bestaande uit de gedeputeerde Martijn Dadema van de provincie Overijssel, Stefan Kuks, de watergraaf van Waterschap Vechtstromen, en Marc Teutelink, wethouder van de gemeente Enschede. 

Brede, samenhangende aanpak nodig: Waterproblemen vragen niet alleen om technische oplossingen, maar ook om een bredere verandering in hoe we water waarderen en omgaan met de toekomst (inclusief onzekerheden en langetermijnontwikkelingen). Hoe kan een geïntegreerde visie bijdragen aan de vormgeving van toekomstig waterbeheer? 

Systeemtransitie is omvangrijk en vraagt om samenwerking: Verandering kost tijd en vindt plaats op meerdere niveaus. Zowel sturing van bovenaf als initiatieven van onderop zijn belangrijk en moeten goed op elkaar worden afgestemd. Hoe kan een geïntegreerde aanpak bijdragen aan de vormgeving van toekomstig waterbeheer? 

'Water en bodem sturend' is moeilijk in de praktijk: Hoewel dit een nationaal uitgangspunt is, blijkt het door versnippering en ruimtegebrek lastig om daadwerkelijk toe te passen. Nieuwe ideeën lopen vaak vast. Hoe kunnen we het principe van water- en bodemgericht beheer in de praktijk in Twente effectief invullen? 

Samenwerking tussen organisaties is essentieel: Verantwoordelijkheden zijn verdeeld over veel partijen. Voor echte verandering is betere afstemming en samenwerking nodig. Hoe kunnen organisaties in Twente beter samenwerken om de transitie mogelijk te maken? 

Sterk leiderschap nodig, maar niet vanzelfsprekend: Transitie vraagt om duidelijke keuzes en lef, maar dat is moeilijk door druk van kortetermijnbelangen, risico’s en versnipperde verantwoordelijkheden. Welk soort leiderschap is nodig voor de watertransitie in Twente en hoe kan dit worden gestimuleerd? 

Onze aanpak  

Dit vormt de basis voor een agenda en gerichte vervolgvragen voor toegepast onderzoek naar de watertransitie in Twente. Die transitie kan alleen worden gerealiseerd als professionals uit zowel de praktijk als kennisinstellingen de handen ineenslaan. 

Het KIN gaat in samenwerking met Twentse partners werken aan een Kennis-in-Actieagenda. Lees meer over het programma ‘Watertransitie Twente: naar een meer veerkrachtig watersysteem. De organisatie heeft een oproep gedaan voor projectvoorstellen rond ‘Watertransities in Twente’, die medio juni bekend zullen worden gemaakt. Contact voor vragen:  c.m.a.vanbers@utwente.nl 

Kunstenaar Justin Timmer, die zijn inspiratie uit de natuur haalt, maakte tekeningen van wat hij gedurende de dag hoorde.