See Responsibilities and position EB

Adviezen voor en onderzoek naar examencommissies (Dutch)

Hoger Onderwijsraad advies over toetsing (dec. 2018) 

De Onderwijsraad adviseert de overheid en de onderwijsinstellingen over het onderwijs. Dec. 2018 heeft zij een advies richting het Ministerie OCW uitgebracht over toetsing (website; rapportPreview the document). Het gaat over het onderwijs in het algemeen, maar  hier en daar wordt ook ingezoomd op het hoger onderwijs. Een advies is dat er een evenwichtiger toets- en examenpraktijk moet komen waarmee toetsen en examens meer bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs.  

Inspectie- en commissierapporten over het functioneren van examencommissies in het HO 

Een stukje historie
In 2009 heeft de Inspectie onderzoek gedaan naar het functioneren van examencommissies in het hoger onderwijs. Aandachtspunt is dit onderzoek vormde de vraag op welke wijze de examencommissies nagingen of het examen het beoogde eindniveau van de opleiding toetst. In hoeverre stonden ze hier garant voor?  Het onderzoek stond in het teken van het wetsvoorstel Versterking Besturing, waarin de rol en taken van examencommissies scherper werden aangezet. Met dit onderzoek werd de toon gezet en het hoger onderwijs wakker geschud: de examencommissies diende zich te versterken en invulling te geven aan hun nieuwe taken en verantwoordelijkheden (zie Boekhouder of wakend oogPreview the document).   

Door incidenten en negatieve mediaberichten over  de kwaliteit van examinering, ontstond er onrust binnen de samenleving over de waarde van hoger (beroeps)onderwijs diploma’s.  De HBO-raad (later omgedoopt in Vereniging Hogescholen) heeft in december 2011 een ”Commissie Externe Validering Examenkwaliteit HBO” ingesteld. In de volksmond de Commissie Bruijn genoemd. De commissie kwam na onderzoek tot een aantal aanbevelingen, waarin met name het belang van externe validering naar voren kwam (rapport: "Vreemde ogen dwingenPreview the document").  De belangrijkste aandachtspunten waren: start met gezamenlijk examineren, maak altijd ook externen lid van examencommissies, werk met gecertificeerde examinatoren. Het opnemen van externe leden in ene examencommissie is naderhand ook wettelijk verankerd. Het uitgangspunt van de commissie was: zorg dat 'vreemde ogen' meekijken om de kwaliteit van examens beter en meer extern te borgen. De commissie heeft daarnaast een impuls gegeven aan het onderzoek op het gebied van toetskwaliteit en toetsbeleid, dat vooral tot uiting komt binnen de diverse lectoraten in het hbo op het gebied van toetsing.

Vijf jaar na het eerdere onderzoek naar het functioneren van examencommissies en na diverse wijzigingen in de WHW, onderzocht de Inspectie opnieuw het functioneren van examencommissies in het hoger onderwijs. De conclusie was dat de examencommissies zich de afgelopen jaren duidelijk versterkt hadden, maar dat er ook nog diverse aandachts- en verbeterpunten waren. Deze punten verdienen ook nu nog aandacht. In het Inspectierapport Verdere versterking, onderzoek nara het functioneren van examencommissies in het hoger onderwijs Preview the document en een artikelPreview the document hierover worden deze punten in het kort beschreven. 
Naar aanleiding van het het inspectierapport werden twee conferenties georganiseerd.

  1. Conferentie 'Versterking examencommissies' 20 mei 2015. Georganiseerd door de Inspectie van HO. Zie bijgevoegd naslagwerk Preview the documentof klik <hier>. 
  2. Conferentie 'Versterking examencommissies' 9 maart 2016. Georganiseerd door de VSNU. De presentaties zijn te vinden onder: http://vsnu.nl/versterking-examencommissies.html (Links to an external site.)Links to an external site..

In 2016 heeft de Inspectie van het Hoger Onderwijs een rapport opgesteld om de bevindingen uit het eerdere onderzoek nadrukkelijker te gebruiken om hogescholen en universiteiten een handreiking te bieden en te stimuleren de kwaliteit van toetsing te verbeteren: De kwaliteit van de toetsing in het hoger onderwiisPreview the document. De belangrijkste punten uit het rapport zijn samengevat in een compact schemaPreview the document.

In een artikel van Martine Pol en Suzan Klaver in Hoger Onderwijs Management 2016 Preview the documentworden de belangrijkste aandachtspunten uit het rapport in het kort beschreven.