Mannelijke dominantie in Defensie en de mentale belasting op vrouwen

Defensie investeert al geruime tijd in het vergroten van de instroom en het behoud van vrouwen in operationele functies. Deze inspanningen zijn voornamelijk gericht op werving, selectie en opleiding van vrouwen, met aandacht voor fysieke en mentale geschiktheid. Desondanks blijft de uitval onder vrouwen in sterk mannelijk gedomineerde eenheden relatief hoog. Uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat deze uitval niet primair wordt veroorzaakt door onvoldoende capaciteiten, maar door de sociale en culturele context waarin de vrouwen binnen Defensie moeten functioneren.

Operationele eenheden worden gekenmerkt door een dominante mannencultuur, met impliciete normen, informele omgangsvormen en hiërarchieën die door mannen vaak als vanzelfsprekend worden ervaren. Voor vrouwen – met name wanneer zij de enige vrouw in een team zijn – kan deze cultuur leiden tot een structurele mentale belasting. Deze belasting uit zich in het voortdurend moeten bewijzen van competentie, hyperzichtbaarheid, sociale uitsluiting op micro-niveau en het continu afwegen van grenzen en aanpassing. Bestaande interventies richten zich veelal op hoe vrouwen zich kunnen aanpassen aan deze context, terwijl de rol van mannen als normdragers en cultuurvormers onderbelicht blijft.

Het voortijdig uitvallen van goed opgeleide vrouwelijke militairen leidt tot verlies van talent, kennis en investeringen en kan de effectiviteit van teams onder druk zetten. Door expliciet de mannencultuur als onderzoeksobject te nemen, verschuift deze opdracht de focus van individuele aanpassing naar collectieve verantwoordelijkheid en professioneel normdragerschap. De inzichten uit dit onderzoek kunnen bijdragen aan gerichte voorbereiding van mannen op het functioneren in gemengde teams en daarmee aan duurzame genderintegratie en operationele effectiviteit.

In deze opdracht onderzoekt de stagiair(e) hoe de dominante mannencultuur binnen operationele eenheden invloed heeft op de mentale belasting van vrouwelijke collega’s en in hoeverre dit bijdraagt aan hun uitval. Daarbij ligt de focus niet op de capaciteiten of weerbaarheid van vrouwen, maar op het gedrag, de normen en de dagelijkse omgangsvormen van mannen binnen deze teams.

De stage is beschikbaar voor 1 student (met een voorkeur voor een Nederlandssprekende student).

Neem dancontact op met de PCRS stage coördinator Miriam Oostinga (m.s.d.oostinga@utwente.nl)

• Holmberg, A., & Alvinius, A. (2019). How pressure for change challenge military organizational characteristics. Defence Studies, 19(2), 130–148. https://doi.org/10.1080/14702436.2019.1575698
• Fly, V. A. (2017). A closer look at challenges faced by women in the military
• Szitanyi, S. (2020). Gender trouble in the U.S. military: Challenges to regimes of male privilege. Cham: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-21225-