Voor het eerst verplicht, ongeacht het weer
Op dit WK zijn drinkpauzes voor het eerst verplicht in elke wedstrijd. De scheidsrechter onderbreekt het spel halverwege beide helften (rond de 23e en 68e minuut) voor een pauze van drie minuten. Dat gebeurt los van de temperatuur, de aftraptijd of de vraag of het stadion airco heeft. De gespeelde tijd loopt door en wordt als extra tijd bij de helft opgeteld.
Dat is nieuw. Tot nu toe kwamen drinkpauzes er alleen bij grote hitte, rond de 30e en 75e minuut, als een hittemaat boven een bepaalde grens uitkwam. Na een uitspraak van de rechter voerde de FIFA drinkpauzes in 2014 op het WK in Brazilië. Op het WK voor clubs van 2025 werden ze opnieuw getest.
Waarom zijn er standaard twee drinkpauzes?
Tien van de zestien speellocaties van het WK worden aangemerkt als risicogebieden met betrekking tot "extreem hoge temperaturen". De drie speelsteden van het Nederlands elftal, Dallas, Houston en Kansas City vallen allemaal in het risicogebied. In Dallas en Houston helpen daken nog tegen extreme hitte. De wedstrijd van Nederland tegen Tunesië in Kansas City speelt zich af in het onoverdekte Arrowhead Stadium. Daar kan de hitte dus flink oplopen.
Daarnaast noemt de FIFA nog drie redenen: de gezondheid van de spelers, gelijke omstandigheden voor alle teams en voorspelbaarheid. Een vast pauzemoment is ook een extra vast moment voor reclame, en dat komt omroepen goed uit. Vooral dat laatste leverde kritiek op.
Temperatuur vertelt maar de helft
Toch is hitte de echte reden dat de regel er is. En hitte meten is lastiger dan een thermometer aflezen. Carolina Pereira Marghidan, promovenda aan de Universiteit Twente en het KNMI, is expert op het gebied van waarschuwingsdrempels voor hitte. “Of een speler oververhit raakt, hangt niet alleen af van de temperatuur”, vertelt Carolina. “Luchtvochtigheid, wind en de zon bepalen net zo goed hoe zwaar het lichaam het krijgt. En met topsport speelt de mate van activiteit ook zeker een rol!”
Daarom kijken sportbonden naar de WBGT, de Wet Bulb Globe Temperature. Die maat vat temperatuur, luchtvochtigheid, wind en zonnestraling samen in één getal. In de sport en op de werkvloer wordt hij al decennialang gebruikt om te bepalen wanneer inspanning gevaarlijk wordt. Een WBGT van 23 graden klinkt mild, maar staat al gelijk aan flinke hittestress.
Nederland kreeg 2 juni een nieuwe, publieksvriendelijk maat voor hitte. De KNMI-app toont nu de hittekracht: een schaal van 0 tot 10 die op de WBGT is gebaseerd. Carolina ontwikkelde de wetenschappelijke onderbouwing en onderliggende methodiek van die schaal. “Zo wordt een abstract getal iets waar mensen een gevoel bij krijgen”, zegt ze.
De oude drempel lag op het maximum
De oude regel had een zwakke plek. De automatische drinkpauzes kwamen er pas bij een WBGT van 32 graden. Op de Nederlandse hittekrachtschaal is dat een 10, de hoogste waarde. “In De Bilt is een hittekracht van 10 de afgelopen dertig jaar maar vier uur voorgekomen”, zegt Carolina. “Een drempel op dat niveau betekent dat je bijna nooit ingrijpt.”
De spelersvakbond FIFPRO legt de grens veel lager. Die adviseert drinkpauzes vanaf een WBGT van 26 graden (hittekracht 7) en noemt spelen onveilig vanaf een WBGT boven de 28 graden (hittekracht 8). Onderzoekers van World Weather Attribution berekenden dat ongeveer een kwart van de WK-wedstrijden boven die gevarengrens uitkomt. Dat is bijna het dubbele van het vorige WK in de Verenigde Staten, in 1994.
De verplichte pauzes omzeilen die discussie. Door ze altijd in te lassen, hoeft niemand meer over een drempel te onderhandelen. Toch waarschuwden twintig wetenschappers vorige maand in een open brief aan de FIFA dat drinken alleen niet genoeg is. Schaduw, koeling en latere aftraptijden doen volgens hen meer tegen hittestress dan een slok water.
Ook op de bank merkbaar
Voor de fanatieke voetbalsupporter thuis maakt hittekracht de gevoelde warmte zichtbaar. Dezelfde maat die bepaalt of voetballers veilig kunnen spelen, staat sinds kort in je weer-app. De volgende keer dat de spelers naar hun bidon grijpen, weet je wat eronder zit. En als er dan toch weer een reclameblok is, pak je misschien zelf ook even een glas water.
