Waarom staal een blijvend sleutelmateriaal is
“Staal is een ontzettend belangrijk materiaal voor de maatschappij”, zegt Van den Boogaard. “En dat zal de komende honderd jaar niet veranderen.” Staal is essentieel voor de energietransitie, bijvoorbeeld in windturbines, hoogspanningsmasten en infrastructuur. Het materiaal zit ook in voertuigen, apparaten en industriële machines.
Bovendien bestaat staal niet uit één type. Er zijn talloze kwaliteiten, die zich blijven ontwikkelen. “Het idee dat staal een ‘af’ materiaal is, klopt niet”, aldus Van den Boogaard. “Juist in hoogwaardige staalsoorten gebeurt nog steeds veel innovatie.”
De vervuiling is onmiskenbaar en moet omlaag
Staalproductie veroorzaakt momenteel veel CO₂-uitstoot en andere schadelijke emissies, met directe gevolgen voor de gezondheid van omwonenden. Van den Boogaard kent die impact van dichtbij. “Ik ben opgegroeid in de buurt van Tata. Vanuit mijn kamer zag ik de vervuilde lucht.”
Hoewel de situatie in de afgelopen decennia al sterk is verbeterd, benadrukt hij dat dit nog niet voldoende is. Juist daarom pleit hij voor gerichte investeringen in vergroening. “Als je echt klimaatimpact wilt maken, moet je kijken naar grote vervuilers. Dáár valt de meeste winst te behalen.”
Waarom verplaatsen geen simpele oplossing is
De economen suggereren dat staalproductie beter kan verhuizen naar landen met lagere kosten. Volgens Van den Boogaard is dat te kort door de bocht. “Ethisch gezien is dat vreemd”, zegt hij. “Je lost het probleem niet op door vervuilende productie te exporteren naar een ander land en vervolgens dat staal te importeren.”
Daarnaast spelen strategische belangen een rol. Europa wil minder afhankelijk zijn van andere werelddelen voor essentiële materialen. “Je wilt in crisistijd lokaal kunnen produceren”, stelt Van den Boogaard. “Staal hoort daar gewoon bij.”
Groen staal vraagt om samenwerking in de hele keten
Het Groeifondsprogramma Groeien met Groen Staal brengt economen, technici en bestuurskundigen samen. Dat is nodig, omdat verduurzaming volgens Van den Boogaard verder gaat dan techniek alleen. “Het draait om hele productieketens: toeleveranciers, Tata zelf en afnemers. Al die schakels moeten mee, en er ook voordeel uit halen.”
Het uiteindelijke doel is een circulaire staalindustrie, waarin oud staal opnieuw wordt gebruikt met behoud van kwaliteit. Dat vraagt om slim supply‑chainmanagement, duidelijke afspraken en soms om overheidssturing. “Zonder die randvoorwaarden valt zo’n circulair systeem stil.”
Circulair staal betekent andere techniek
Circulair staal is technisch complexer dan primair staal. De samenstelling van het materiaal is minder voorspelbaar, wat invloed heeft op het maakproces bij afnemers. “Soms is het staal net iets zwakker”, zegt Van den Boogaard. “Dan moet je in het productieproces bijsturen.”
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat industriële persen anders worden ingesteld, met net iets meer kracht. Dankzij modellen, sensoren en data kan dat steeds preciezer. “Je meet wat er gebeurt en corrigeert meteen. Dat is waar slimme, digitale industrie over gaat.”
Meer dan techniek alleen
Volgens Van den Boogaard raakt de discussie over groen staal aan grotere vragen. Over industriebeleid, strategische autonomie en de rol van de overheid. “Uiteindelijk is dit ook een politiek spel”, zegt hij. “Maar wel één met grote gevolgen voor de toekomst van onze industrie.”
De kernvraag is daarom niet alleen óf Nederland moet investeren in groen staal, maar vooral hoe doordacht en consistent dat gebeurt. En welke rol wetenschap daarin durft te nemen.
