En juist dat hierboven beschreven verschil is waar verbinden om draait: de kunst om bruggen te slaan tussen patiënt en professional, tussen verschillende disciplines, en zelfs tussen mens, dier en omgeving. Want of het nu gaat om zoönosen, antibioticaresistentie of klimaatgerelateerde infecties: samenwerking bepaalt hoe goed we voorbereid zijn.
One Health: samenwerken onder druk
Wie naar gezondheid kijkt in de volle breedte, komt al snel bij Planetary Health: van afvalstromen en klimaat tot infectieziekten. Binnen dat brede landschap maakt One Health de verwevenheid van mens, dier en omgeving concreet. Klinkt logisch, maar in de praktijk botst het vaak op verschillende talen en perspectieven. Zelfs een term als urban green space betekent iets anders voor een ontwerper, beleidsmaker of datawetenschapper.
“Zonder gedeelde taal stokt actie. En juist bij infectieziekten en antibioticaresistentie is tijd vaak cruciaal”, legt onderzoeker Nienke Beerlage-De Jong uit. Zij verstaat het vak van verbinden als geen ander: “ik wil bruggen slaan tussen professional en patiënt, tussen disciplines en letterlijk over landsgrenzen heen—zodat beslissingen beter worden en zorg toekomstbestendig blijft.”
Frictie hoort erbij – en helpt vooruit
Neem zoönosen: infecties die van dieren op mensen overspringen. Niemand heeft daar exclusief zeggenschap over. Bij een uitbraak komen ministeries, huisartsen, veeartsen, GGD’s, microbiologen en algemeen publiek samen – allemaal met eigen agenda’s en volle werkweken. “Zoönosen zijn bij de meesten van hen niet de core business,” vertelt Beerlage-de Jong.
Verbinden betekent dan: de juiste mensen aan tafel brengen, bewustzijn creëren en het proces zo ontwerpen dat frictie niet blokkeert, maar juist iets oplevert. Want wrijving kan helder maken waar prioriteiten botsen en hoe samenwerking toch mogelijk wordt.
Antibiotica: meer dan klinische waarden
Zoönosen worden nog lastiger als antibioticaresistentie meespeelt. Want wat als bacteriën die overspringen van dieren op mensen niet meer reageren op onze medicijnen? Onderzoek laat zien dat het voorschrijven van antibiotica niet alleen draait om klinische waarden, maar ook om context en gedrag. In een vignetstudie van Beerlage-De Jong met huisartsen werd duidelijk dat factoren zoals tijdsdruk, taalbarrières of de (vermeende) verwachting van de patiënt soms wel degelijk een rol spelen.
Het vervolg: communicatiestrategieën ontwikkelen die patiënttevredenheid behouden, terwijl onnodig voorschrijven omlaag gaat. “Want de woorden die je kiest, maken het verschil tussen een onnodig recept en een tevreden patiënt.”
Samen leren samenwerken
De volgende generatie zorgprofessionals krijgt dat direct mee. Binnen de UT opleiding Health Sciences, bij ons Technisch Medisch (TechMed) Centrum, oefenen studenten van Beerlage-De Jong niet alleen theorie, maar ook samenwerking over grenzen heen. “Wat mij betreft, is samenwerken het echte vak. Met bijvoorbeeld serious games ontdekken studenten hoe snel professionals terugvallen op vertrouwde patronen, en hoe cruciaal het is om elkaars taal en rol te kennen. Zo leren ze al tijdens hun opleiding dat complexe problemen nooit in één discipline passen.”
In een serious game nemen spelers beslissingen over dilemma’s zonder een duidelijk goed of fout antwoord, vaak met affectieve componenten. Confronterend, maar bovenal levert het waardevolle inzichten en leerervaringen op.
Technologie als brug
Technologie is geen wondermiddel, maar kan wel een relevant hulpmiddel zijn voor bijvoorbeeld het verbinden van disciplines, en het vergroten van bewustzijn en wederzijds begrip. Een voorbeeld is de eZoon game, ontwikkeld door Beerlage-De Jong, samen met stakeholders en softwareontwikkelaar 8D. “In de serious game doorlopen spelers een uitbraak van vogelgriep. Ze nemen daarbij beslissingen over dilemma’s zonder eenduidig goed of fout antwoord, vaak met affectieve componenten. Spelers kunnen keuzes zelf maken of advies vragen aan partijen zoals boeren of de NWA.
Het spel laat zien hoe samenwerking waardevol is, welke keuzes worden gemaakt, van wie advies wordt ingewonnen. Zijn dat bijvoorbeeld vaak gelijkgestemden? En wat zijn de effecten op bijvoorbeeld het verloop van de uitbraak en maatschappelijke onrust? Dit kan confronterend zijn, maar levert vooral waardevolle inzichten en leerervaringen op.”
Uitnodiging: schuif aan tafel
De rode draad is duidelijk: gezondheid vraagt meer dan medicijnen alleen. Het gaat om gedrag, communicatie en samenwerking. Daarom zet Beerlage-de Jong kortere lijnen naar praktijk en beleid, zodat onderzoek snel vertaalt naar handvatten voor consultvoering, lesmateriaal en digitale tools.
Toekomstgericht kijkt ze naar de impact van klimaatverandering op infecties, en naar citizen science en sociale media als kansrijke routes voor signalering. Haar toekomstdroom: een landelijk monitoringsysteem dat labdata uit meerdere laboratoria samenbrengt en visualiseert op een manier die professionals direct begrijpen en in concrete handelingen kunnen omzetten. “Europese ontwikkelingen rond gezondheidsdata, zoals het European Health Data Space, kunnen dit versnellen—mits vertaald naar bruikbare tools in de praktijk.” De uitnodiging blijft even eenvoudig als dringend: “schuif aan tafel. Want verbinden is geen bijzaak – het is een vak.”
