Hoop is geen roze bril
Bohlmeijer kreeg ooit de bijnaam geluksprofessor. Maar dat begrip nuanceert hij graag. "Geluk betekent niet dat je je altijd goed voelt. Het leven kent pieken en dalen. Wie verwacht altijd blij te moeten zijn, raakt juist eerder in de knel."
Volgens hem gaat geluk niet alleen over je stemming, maar ook over betekenis vinden: leven naar je waarden, iets bijdragen, keuzes maken die bij je passen. Daar speelt hoop een centrale rol in. "Optimisme zegt: het komt goed. Pessimisme zegt: het komt niet goed. Hoop zit daartussenin: je weet niet hoe het loopt, maar ondanks zorgen of tegenslag vertrouw je erop dat je kleine stappen kunt zetten die zinvol zijn. Dat maakt hoop een krachtbron in onzekere tijden."
Onderzoek in Twente
Hoop klinkt misschien abstract, maar in Twente wordt het tastbaar gemaakt met onderzoek. Tijdens de coronapandemie ontwikkelde Bohlmeijer met collega’s een app die mensen uitnodigde om dagelijks kleine oefeningen in dankbaarheid te doen. Ruim achthonderd deelnemers deden mee. Na enkele weken voelden gebruikers zich merkbaar dankbaarder, hoopvoller en veerkrachtiger. Dat laat zien dat hoop iets is wat je kunt trainen.
Daarnaast werkt Bohlmeijer met collega’s aan digitale interventies, zoals een positieve psychologie app en een compassie app voor mensen die worstelen met tegenslag. Promovenda Kim Tönis onderzocht de wetenschappelijk onderbouwde app TiP (Training in Positiviteit) ook bij studenten. Zij ervaren deze digitale ondersteuning als een waardevolle manier om hun veerkracht te versterken.
"Hoop is niet alleen individueel van belang, maar ook maatschappelijk. Het helpt mensen om verbonden te blijven, ook in tijden van verschil en verdeeldheid. Compassie en respect zijn daarin sleutelwoorden."
Wat heb jij eraan als student?
Voor studenten is hoop misschien wel relevanter dan ooit. Tentamens, deadlines en de druk om te presteren kunnen zwaar wegen. Volgens Bohlmeijer begint veerkracht bij mildheid. "Zie je onzekerheden niet als falen, maar als onderdeel van mens zijn. Wees vriendelijk voor jezelf, juist als je het moeilijk hebt."
Daarnaast wijst hij op het belang van contact. "De grootste valkuil is je terugtrekken. Hoop ontstaat niet in je eentje. Het groeit juist in verbinding met anderen. Praat erover, deel je zorgen en steun ook je medestudenten. Samen maak je het verschil."
Hoop als bouwsteen van de samenleving
Voor Bohlmeijer is hoop meer dan een psychologisch concept: het is een basis voor een gezonde samenleving. "Hoop helpt ons in verbinding te blijven, ook als we het oneens zijn. Het voorkomt polarisatie en brengt compassie en respect."
Daarmee ziet hij hoop als een fundament voor de samenleving van morgen en een richtingaanwijzer voor toekomstige psychologen en gezondheidswetenschappers.
Zijn boodschap aan jongeren en studiekiezers is eenvoudig maar krachtig: "Blijf vriendelijk voor jezelf en anderen. Hoop is geen naïef optimisme, maar een bron van veerkracht, verbondenheid en inspiratie. Het helpt je om richting te vinden, juist als veel onzeker is. En misschien wel de basis voor een samenleving waarin iedereen de kans krijgt om echt tot zijn recht te komen."
