Technologie voor vrouwengezondheid
Chronische aandoeningen hebben bij vrouwen vaak een ander verloop dan bij mannen. Ook reageren vrouwen anders op behandelingen. Sommige aandoeningen, zoals borstkanker en reumatoïde artritis, komen vooral bij vrouwen voor. Andere – zoals endometriose – zijn uniek voor het vrouwelijk lichaam. Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit, wat pijn en vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken. Daarnaast zorgen menstruatie, zwangerschap, de overgang en mentale gezondheid voor uitdagingen waar vrouwen gedurende hun leven mee te maken krijgen.
Juist daarom is onderzoek naar technologie voor vrouwengezondheid zo belangrijk. Christina Bode, gezondheidspsycholoog en opleidingsdirecteur van de bachelor- en masteropleidingen Psychologie, is bij meerdere projecten betrokken. “We hebben gekeken naar vertraging in de diagnose van borstkanker in Europa en delen van Afrika. Onze recente publicaties laten zien waarom vrouwen hiermee te maken krijgen en vergelijken de situatie in het Westen met die in Afrika. In andere projecten monitoren we vermoeidheid bij borstkankerpatiënten en testen we gedragsinterventies om ernstige vermoeidheid bij verschillende aandoeningen aan te pakken.”
Prototypes voor échte gezondheidsvragen
“Binnen de UT werken we al jaren aan technologie voor preventie, diagnose en behandeling van vrouwenproblemen. Op een gegeven moment wilden we studenten ook de kans geven om zich hierin te verdiepen en zelf onderzoek te doen”, vertelt Christina. “Daarom is samen met het Technisch Medisch Centrum en DesignLab deze minor ontwikkeld. Het sluit perfect aan bij onze High Tech Human Touch-aanpak: studenten werken samen met onderzoekers en clinici uit verschillende disciplines aan een realistische gezondheidsvraag.”
De minor is toegankelijk voor bachelor- en uitwisselingsstudenten die geïnteresseerd zijn in technologie voor vrouwengezondheid. In tien weken leren ze over aandoeningen die op verschillende momenten in het leven van een vrouw een rol kunnen spelen, zoals mentale problemen rond zwangerschap, borstvoeding, menopauze, bekkenklachten en meer. In een afsluitend groepsproject ontwerpen ze een prototype dat kan bijdragen aan de diagnose, beoordeling of behandeling van een specifieke aandoening.
Oplossingen voor vrouwen met endometriose
In één van de groepsprojecten gaat het over endometriose: een aandoening waarbij het gemiddeld zeven jaar duurt voordat de juiste diagnose wordt gesteld. Studenten krijgen gastcolleges en workshops van sprekers uit het veld en interviewen zowel patiënten – via de Endometriose Stichting – als professionals van de Endometriose Kliniek. “Het is heel waardevol dat studenten van patiënten zelf horen wat zij meemaken,” zegt Christina. “Wat hen vooral opvalt, is hoeveel pijn vrouwen met endometriose verdragen.”
Vorig jaar werkten sommige groepen aan prototypes om pijn te monitoren. Andere onderzochten hoe MRI of echografie de diagnose kan verbeteren. Eén groep bedacht een VR-oplossing om uit te leggen wat endometriose is – aan patiënten én zorgprofessionals.
Vrouwengezondheid serieus nemen
Veel medische kennis is gebaseerd op mannelijke lichamen. Dit kan leiden tot afwijkende diagnoses voor vrouwen, of minder passende behandelingen. Volgens Christina is er meer onderzoeksgeld nodig én moeten vrouwen van verschillende leeftijden beter worden meegenomen in klinische studies om deze kenniskloof te dichten.
Inmiddels werken vrouweninitiatieven in Nederland samen in het Netherlands Women's Health Research & Innovation Center. Bode: “Er ontstaan steeds meer initiatieven op het gebied van fysieke en mentale gezondheid van vrouwen. Wij verkennen ook nieuwe samenwerkingen rond deze thema’s.”
