De druk op de Nederlandse zorg neemt toe. Er komen meer patiënten, terwijl er steeds minder zorgprofessionals beschikbaar zijn. Als we goede zorg toegankelijk en betaalbaar willen houden, moeten we die daarom anders organiseren. Onderzoekers van de Universiteit Twente werken samen met zorgprofessionals en technologiebedrijven aan die verandering. En daarvoor kijken ze verder dan de muren van het ziekenhuis.
Het ziekenhuis van de toekomst begint thuis
Ziekenhuizen zullen niet verdwijnen. Voor operaties, acute zorg en complexe behandelingen blijven ze onmisbaar. Maar moet je voor iedere controle, meting of stap in je herstel naar het ziekenhuis komen? Steeds vaker kan een deel van die zorg thuis, in de wijk of digitaal plaatsvinden. Technologie kan patiënten op afstand ondersteunen, zorgverleners helpen om eerder te zien wanneer iets niet goed gaat en patiënten meer regie geven over hun eigen herstel. Het ziekenhuis van de toekomst is daarmee niet per se een groter of technologischer gebouw. Het gaat vooral om een andere vraag: welke zorg moet in het ziekenhuis plaatsvinden en welke zorg kunnen we dichter bij de patiënt organiseren?
Herstellen van een gebroken heup met hulp van sensoren
Hoe dat eruit kan zien, zien we bijvoorbeeld bij onderzoek naar ouderen met een gebroken heup. Han Hegeman, onderzoeker op de Universiteit Twente (UT) en binnen Ziekenhuisgroep Twente (ZGT) en zijn team onderzoeken hoe slimme sensoren kunnen helpen om het herstel van patiënten beter te volgen. Zo’n sensor kan informatie verzamelen over hoeveel en hoe iemand beweegt tijdens de revalidatie. Zorgverleners krijgen daardoor beter inzicht in het herstel en kunnen mogelijk eerder signaleren wanneer dat herstel anders verloopt dan verwacht.
Dat kan helpen om de behandeling beter af te stemmen op de individuele patiënt. Tegelijk hoeft iemand niet voor iedere meting naar het ziekenhuis. Technologie ondersteunt zo de zorgprofessional én kan de patiënt meer ruimte geven om thuis te herstellen.
Technologie is niet altijd een apparaat
Bij het ziekenhuis van de toekomst denk je misschien al snel aan robots, kunstmatige intelligentie en slimme sensoren. Maar innovatie in de zorg kan ook verrassend eenvoudig lijken. UT-onderzoekers Geke Ludden en Thomas van Rompay onderzoeken bijvoorbeeld hoe de omgeving waarin mensen zorg krijgen invloed kan hebben op hun gezondheid en herstel. In zogenoemde healing environments kijken zij naar de invloed van natuurlijke elementen, zoals groen, daglicht en natuurbeleving. Zulke elementen kunnen stress verminderen en het welzijn van patiënten vergroten. Ook dat is onderdeel van de zorg van de toekomst. Niet technologie om de technologie, maar oplossingen die aansluiten bij wat patiënten en zorgprofessionals nodig hebben.
Van dezelfde zorg voor iedereen naar zorg die bij jou past
Een andere ontwikkeling is dat behandelingen steeds persoonlijker worden. Want wat voor de ene patiënt goed werkt, hoeft voor de andere niet de beste oplossing te zijn. Dat speelt bijvoorbeeld bij onderzoek van UT en ZGT onderzoeker Anique Bellos Grob en haar team naar bekkenorgaanverzakkingen. Met MRI en echografie onderzoeken zij hoe de bekkenbodem functioneert en wat er verandert na een operatie of het gebruik van een pessarium. Met die kennis willen onderzoekers beter kunnen bepalen welke behandeling het beste bij welke patiënt past. Zo verschuift de zorg stap voor stap van een standaardaanpak naar een behandeling die beter aansluit op het individuele lichaam en de persoonlijke situatie.
Maar hoe komt een goed idee bij de patiënt?
Een slimme sensor, een nieuwe manier van diagnosticeren of een andere inrichting van een ziekenhuis kan veelbelovend zijn. Toch betekent een succesvolle proef niet automatisch dat een innovatie morgen in ieder ziekenhuis wordt gebruikt. Daar zit een van de grote uitdagingen. Nieuwe technologie moet veilig en betrouwbaar zijn, maar ook passen in het dagelijkse werk van zorgprofessionals. Patiënten moeten ermee kunnen en willen werken. En zorgorganisaties moeten de technologie daadwerkelijk kunnen invoeren. Daarom draait zorginnovatie niet alleen om nieuwe dingen uitvinden. Minstens zo belangrijk is onderzoeken hoe innovaties in de praktijk werken en hoe succesvolle oplossingen breder kunnen worden toegepast.
Een ziekenhuis zonder muren?
Hebben we in de toekomst dus nog ziekenhuizen nodig? Zeker. Maar misschien moeten we anders gaan denken over wat een ziekenhuis precies is. Sommige zorg blijft achter de muren van het ziekenhuis. Andere zorg verschuift naar huis, de wijk of een digitale omgeving. Technologie kan daarbij helpen om patiënten op afstand te begeleiden, behandelingen persoonlijker te maken en zorgprofessionals tijd en informatie te geven om zich te richten op de zorg waar zij het hardst nodig zijn.
De toekomst van het ziekenhuis gaat daarom misschien wel minder over het gebouw zelf en meer over het organiseren van de juiste zorg, op de juiste plek, voor de juiste patiënt. En soms is die plek gewoon thuis.
Over het Ziekenhuis van de Toekomst
Het TechMed Centrum van de Universiteit Twente samen met ziekenhuizen, onderwijsinstellingen, bedrijven en andere partners aan het Ziekenhuis van de Toekomst. Onder meer Twente Board, Medisch Spectrum Twente en FME zijn bij het initiatief betrokken.
Samen onderzoeken en ontwikkelen zij medische technologie en nieuwe manieren om zorg te organiseren. Daarbij ligt de nadruk niet alleen op innovatie, maar ook op het testen, valideren en toepassen ervan in de praktijk. Zo willen de partners bijdragen aan zorg die ook in de toekomst toegankelijk, mensgericht en betaalbaar blijft.
