Voor het antwoord legde ik de vraag voor aan Wiendelt Steenbergen, hoogleraar biomedische optica aan de Universiteit Twente. Hij weet alles over de manier waarop licht en menselijk weefsel op elkaar reageren.
Wat doet de laser met de tattoo-inkt?
Een laser haalt de inkt niet letterlijk uit je huid. De inkt van een tatoeage bestaat uit piepkleine pigmentdeeltjes. Tijdens een behandeling krijgen die deeltjes extreem korte en krachtige lichtpulsen te verduren. "Het doel is om de pigmentdeeltjes zo'n klap te geven dat ze uit elkaar vallen", legt Wiendelt uit. De laser breekt de inkt dus op in steeds kleinere stukjes.
Daarna komt je eigen immuunsysteem in actie. Afweercellen die macrofagen heten werken daarbij een beetje als de vuilniswagens van je lichaam. Ze ruimen de inktdeeltjes op door ze als het ware 'op te eten'. Een deel daarvan kan vervolgens via je lymfestelsel worden afgevoerd.
De laser laat je tattoo dus niet direct verdwijnen. Hij maakt de inktdeeltjes kleiner en je lichaam probeert ze daarna stap voor stap op te ruimen. Dat kost tijd en helpt verklaren waarom je meestal meerdere behandelingen nodig hebt.
Waarom heb je meerdere behandelingen nodig?
Niet iedere tattoo is hetzelfde. De inktdeeltjes kunnen verschillen in grootte en kleur en de inkt kan op verschillende dieptes in je huid zitten. Daardoor bestaat er niet één laserbehandeling die bij alle tattoos precies hetzelfde werkt.
Om te beginnen maakt de grootte van de inktdeeltjes uit. De laser werkt met lichtpulsen die heel kort zijn. Sommige duren maar een paar nanoseconden, oftewel miljardsten van een seconde. Voor andere pigmentdeeltjes zijn zelfs picoseconden nodig. Die zijn nóg eens duizend keer korter. Welke puls het beste werkt, hangt dus onder andere af van de grootte van de inktdeeltjes.
Ook de kleur van je tattoo maakt verschil. Niet iedere kleur inkt neemt hetzelfde licht even goed op. Rood pigment neemt bijvoorbeeld vooral blauw en groen licht op, terwijl groen pigment juist vooral rood licht opneemt. Voor verschillende kleuren inkt kan daarom een andere kleur laserlicht nodig zijn.
Heb je een tattoo met meerdere kleuren? Dan wordt de behandeling al snel ingewikkelder. In theorie kun je voor iedere kleur het meest geschikte laserlicht kiezen, maar in de praktijk hebben behandelaars maar een beperkt aantal soorten lasers tot hun beschikking. Bovendien bevat je eigen huid ook pigment dat licht kan opnemen. Je wilt natuurlijk vooral de tattoo-inkt raken en je eigen huid zoveel mogelijk sparen.
Ten slotte maakt het uit hoe de tattoo is gezet. Volgens Wiendelt vragen diepe, professioneel gezette tatoeages meestal meer behandelingen dan tattoos waarbij de inkt minder diep in de huid zit. En zelfs na meerdere behandelingen hoeft een tattoo niet helemaal te verdwijnen. "Al met al is zo'n laserbehandeling een heel simpele aanpak van een best wel gecompliceerd probleem", zegt Wiendelt. Succes is dus niet gegarandeerd.
Waarom verbrandt de laser je huid niet?
Als zo'n laser krachtig genoeg is om inktdeeltjes uit elkaar te laten vallen, waarom beschadigt hij dan niet gewoon alles wat eromheen zit? Daar zit een slim principe achter. De laser probeert zoveel mogelijk de inkt te raken en de huid eromheen te sparen. De kleur van het laserlicht helpt daarbij, omdat het ene pigment bepaalde kleuren licht beter opneemt dan het andere. Minstens zo belangrijk is hoe kort de lichtpuls duurt.
Zo'n puls duurt soms maar een miljardste of zelfs een biljoenste van een seconde. In die extreem korte tijd krijgt het inktdeeltje een flinke hoeveelheid energie te verwerken. De warmte krijgt daardoor weinig tijd om zich naar het weefsel eromheen te verspreiden.
Dit principe heet selectieve fotothermolyse. Dat klinkt ingewikkeld, maar de naam beschrijft eigenlijk precies wat er gebeurt. Selectief betekent dat je vooral het pigment wilt aanpakken, foto staat voor licht, thermo voor warmte en lyse voor het afbreken van structuren.
Volgens Wiendelt spelen bij zulke extreem korte lichtpulsen naast licht en warmte ook krachten een rol. Achter een paar snelle flitsen van een laserapparaat zit dus verrassend veel natuurkunde.
Dus hoe krijg je een tattoo weg met een laser?
Een laser gumt je tattoo dus niet uit en haalt de inkt ook niet rechtstreeks uit je huid. De laser breekt de pigmentdeeltjes met extreem korte lichtpulsen op in kleinere stukjes. Daarna helpt je eigen immuunsysteem om die stukjes op te ruimen.
Hoe goed dat lukt, verschilt per tattoo. De grootte en kleur van de inktdeeltjes spelen een rol, maar ook hoe diep de tattoo is gezet en het pigment in je eigen huid. Daarom zijn meestal meerdere behandelingen nodig en is er geen garantie dat een tattoo helemaal verdwijnt.
Best bijzonder dus. Voor het zetten van een tattoo heb je vooral een naald en inkt nodig. Om hem weer weg te krijgen, heb je lichtpulsen van miljardsten of zelfs biljoensten van een seconde, behoorlijk wat natuurkunde én de vuilniswagens van je eigen lichaam nodig.
En misschien heb je die naald in de toekomst niet eens meer nodig. Bekijk hoe Kees bij UT-onderzoekers langsgaat om te ontdekken of je ook een tattoo zonder naald kunt zetten.
