Waarom wel/niet een tussenjaar?
We spreken Iris, een 6-vwo’er, en haar vader Govert over hoe zij samen het studiekeuzeproces doormaakten. Iris kiest bewust voor een tussenjaar. “Ik wist het eigenlijk al sinds de vierde,” vertelt ze. “Ik had gewoon geen zin om meteen door te gaan met school.”
Ze is daarin niet de enige. In haar omgeving kiezen veel leerlingen voor een tussenjaar. Niet uit luiheid, maar omdat ze tijd willen om na te denken. Voor ouders kan dat even schakelen zijn. Een tussenjaar voelt soms als uitstel, maar het kan juist ruimte geven om tot een betere keuze te komen, mits er een plan is.
Structuur helpt
Govert, vader van Iris en werkzaam in het hoger onderwijs, herkent die spanning. “Mijn angst was: 1 september en dan… niks. Dus we hebben samen gekeken: wat gebeurt er de komende maanden? Wanneer zijn er open dagen? Wanneer moet je keuzes maken?”
Dat is meteen een belangrijke rol voor ouders: overzicht bieden. Niet door alles over te nemen, maar door het proces behapbaar te maken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Samen een globale planning maken
- Belangrijke momenten, zoals open dagen en deadlines, markeren
- Af en toe checken: waar sta je nu?
Voor veel jongeren voelt de stap naar “later” groot en abstract. Hun leven speelt zich vooral af in het hier en nu: school, sport en vrienden. Dan helpt het als iemand af en toe het grotere plaatje schetst.
Soms zegt één open dag genoeg
Iris bezocht één open dag en wist daarna meteen beter wat wel en niet bij haar paste. “Eén studie viel gelijk af,” vertelde ze. “Ik had gedacht dat ik heel graag geneeskunde zou willen studeren. Maar na de opleidingspresentatie was ik niet meer enthousiast. Een andere studie vond ik juist heel interessant.”
Juist daarin zit de kracht van een open dag. Het gaat niet alleen om ontdekken wat aanspreekt, maar ook om ervaren wat niet past. Dat maakt de keuze vaak concreter.
Als ouder kun je ondertussen op een aantal dingen letten. Hoe groot voelt de opleiding voor je kind? Past de sfeer bij wie hij of zij is? En hoe wordt het verhaal verteld? Soms maakt de manier waarop een docent iets uitlegt al het verschil.
De kunst van loslaten
Als ouder beweeg je continu tussen betrokken zijn en loslaten. Govert verwoordt het treffend: “Je wilt helpen, maar niet sturen. Het gaat er niet om wat jij leuk vindt, maar wat je kind leuk vindt.” Dat betekent:
• Je mening niet meteen geven
• Vooral vragen stellen
• Ruimte laten voor eigen keuzes
Dat is niet altijd eenvoudig, zeker als je zelf denkt dat een bepaalde richting goed zou passen. Toch helpt het om je kind zelf te laten ervaren wat wel en niet werkt. Uiteindelijk moet die keuze van henzelf zijn.
Een ‘foute’ keuze bestaat niet
Veel jongeren zijn bang om de verkeerde studie te kiezen. Begrijpelijk, het voelt als een beslissing voor de rest van je leven. Maar dat beeld klopt niet. Een studie is geen eindpunt, maar een startpunt. Studenten wisselen regelmatig van studie, ontdekken nieuwe richtingen of specialiseren zich later in hun studieperiode of carrière.
Door iets te proberen, leer je wat bij je past. Of zoals Iris het zegt: “Als je iets kiest wat je niet leuk vindt, stop je gewoon en begin je opnieuw. Maar dan weet je wel beter wat je wél wil.”
Tussenjaar met een plan
Een tussenjaar kan veel opleveren. Reizen, werken, nieuwe ervaringen opdoen: het draagt bij aan persoonlijke groei en zelfinzicht. Maar één ding is belangrijk om samen goed te blijven zien: het is geen pauze zonder richting. Je haalt veel meer uit een tussenjaar als er een globaal plan is.
Neem daarom samen de tijd om te bespreken wat je kind wil doen. Is er een idee van de invulling? Hoe zit het met kosten en planning? En blijft er ruimte om in die periode te oriënteren op een vervolgstudie? Zo wordt een tussenjaar geen uitstel, maar een bewuste stap vooruit, met ruimte om te ontdekken en richting te bepalen.
Tot slot: het hoeft niet perfect
Er is geen standaardaanpak die voor elk gezin werkt: elk kind is anders en ieder traject verloopt op zijn eigen manier. Wat helpt, is vooral blijven praten. Blijf met elkaar in gesprek, bied structuur waar dat nodig is en geef ruimte om eigen keuzes te maken. En accepteer dat twijfelen daarbij hoort.
Misschien wel het belangrijkste inzicht is dit: je kind hoeft het nog niet allemaal te weten, en jij ook niet. Door samen te blijven afstemmen, kom je stap voor stap verder.
