Studenten die geen vragen meer stellen
In zijn collegezaal merkt hij het direct. Studenten stellen steeds minder vragen. “Ze denken: dat zoek ik straks wel even met ChatGPT op." Het klinkt praktisch, maar volgens Tom is het een gemiste kans. “Studeren gaat niet alleen om antwoorden vinden, maar om leren denken. Als je dat uitbesteedt, mis je de kern van wat leren eigenlijk is.”
Hij merkt het zelfs in e-mails. “Regelmatig krijg ik e-mails die duidelijk door AI zijn geschreven, vol overbodig en uitbundig taalgebruik. Niet erg op zich, maar het zegt wel iets over hoe afhankelijk we worden.”
Brainrot
Tom noemt het brainrot. “Als je veel AI gebruikt, is dat niet goed voor je vermogen om zelfstandig na te denken. Je kunt niet blind vertrouwen op wat er uit zo’n model komt, want de antwoorden kloppen vaak maar half. Je moet juist zélf kunnen beoordelen wat logisch is.”
Hij vergelijkt het met een rekenmachine. “Kun je nog 48 maal 7 uit je hoofd? Veel mensen niet meer. AI doet iets vergelijkbaars met je denkvermogen. Het maakt dingen makkelijker, maar op de lange termijn word je er niet slimmer van.”
Studeren is meer dan een papiertje halen
Volgens Tom draait studeren niet om zo snel mogelijk door je vakken heen komen. “Waarom betaal je duizenden euro’s aan collegegeld om vervolgens alles door ChatGPT te laten doen? Dan leer je niets. Studeren is jezelf ontwikkelen, niet alleen een diploma halen.”
Hij ziet AI als een verleiding, net als fastfood. “Je weet dat het niet goed voor je is, maar het is wel makkelijk. Zeker als de deadline gisteren was. Maar het maakt je uiteindelijk afhankelijk. En afhankelijkheid is het tegenovergestelde van leren.”
Een belangrijk punt dat Tom maakt: falen is nodig om te leren. “Door AI te gebruiken om perfecte antwoorden te genereren, haal je dat leerproces weg. Studenten durven minder fouten te maken, terwijl juist die fouten cruciaal zijn om te begrijpen hoe iets werkt.”
Studeren met ChatGPT: hoe je AI wél slim kunt gebruiken
Er zijn natuurlijk ook slimme manieren om wel AI te gebruiken. Tom vertelt over een student die ChatGPT inzette om te oefenen voor een tentamen. Hij liet de tool vragen stellen over de stof, van makkelijk tot moeilijk, om te checken of hij het echt begreep. Een superidee, vindt Tom - als het betrouwbaar zou zijn. “Je weet nooit zeker of de antwoorden kloppen,” zegt hij. “Blijf kritisch. Als je AI op deze manier gebruikt, moet je elk antwoord controleren in het studiemateriaal. En uiteindelijk moet jij het zelf snappen, niet de chatbot.”
En na je studie dan?
Voor later in je carrière ziet Tom wél ruimte voor AI. “Als professional kun je AI-tools gebruiken om slimmer te werken, maar alleen als je de basisvaardigheden al beheerst. Je moet eerst leren schrijven, redeneren en problemen oplossen. Daarna kun je pas verantwoord met AI werken.”
Word geen NPC
In een van zijn lezingen gebruikt Tom de term NPC (non-playable character). “Wil je iemand zijn die alleen maar opdrachten uitvoert, of iemand die zelf nadenkt? Dat is de keuze die studenten nu hebben. Of, zoals ik in mijn presentatie zeg: "Do you want to be an NPC, or do you want to the GOAT (Greatest Of All Time)?”
Het komt neer op kritisch blijven, ook als AI slim lijkt. “ChatGPT voorspelt alleen wat waarschijnlijk volgt op jouw zin. Het begrijpt niets, het voelt niets. Jij wel. Dat is het verschil tussen een computer en een mens.”
Wil je echt iets leren, zegt Tom, dan moet je zelf aan de knoppen blijven zitten. Want studeren anno 2025 betekent niet leren hóe je ChatGPT gebruikt, maar leren wanneer je het beter even níet doet.
Houd de regie
AI kan je helpen groeien, maar alleen als jij de regie houdt. Gebruik het als hulpmiddel, niet als vervanging van je eigen denkwerk.
Tom: “Even AI gebruiken is heel verleidelijk, maar het kan al snel je eigen denkwerk vervangen. Uiteindelijk is het niet de chatbot die moet afstuderen, maar jij zelf!”
