Carlijn van den Heuvel

Nederland lijkt keurig omlijnd op de kaart. Een duidelijke grens scheidt ons van België en Duitsland. Maar hoe is die lijn eigenlijk ontstaan? En is die wel zo vast als we denken?

De stroom valt uit. Het licht gaat uit, de wifi stopt ermee en je telefoon raakt langzaam leeg. Vervelend, maar nog te overzien. Toch is een stroomstoring veel meer dan een avond zonder Netflix of een werkende koelkast. Achter de schermen hangt veel meer aan elektriciteit dan je misschien denkt.

Studenten gebruiken massaal AI om teksten te schrijven, samenvattingen te maken en zelfs complexe vraagstukken op te lossen. Wat een paar jaar geleden nog experimenteel was, is nu onderdeel van het dagelijks onderwijs. Maar dat roept een fundamentele vraag op: wat moeten studenten eigenlijk nog zelf kunnen, en wat laten we over aan AI?

13 januari, achtste finale van de KNVB beker. FC Twente speelt uit bij FC Utrecht. In de 59e minuut kijkt Twente tegen een 1-0 achterstand aan. Het móet anders. Trainer Van den Brom grijpt in en brengt Ricky van Wolfswinkel voor Sam Lammers. Negen minuten later is het raak: Van Wolfswinkel maakt de gelijkmaker. In de slotfase schiet Mats Rots Twente naar de 1-2 en draait de wedstrijd om.
Iedere supporter kent dat moment. Een wissel kan een wedstrijd kantelen. Soms pakt het goed uit, soms niet. Maar wat gebeurt er eigenlijk wanneer een invaller het veld in komt? En kun je die impact meten?

Slimme steden beloven ons meer veiligheid. Camera’s op elke straathoek die geweld kunnen herkennen, en algoritmes die de politie waarschuwen nog voordat iemand belt. Voor veel mensen klinkt dat geruststellend. Maar hoe veilig maken deze systemen ons nu écht en misschien nog belangrijker: wie wordt er veiliger van?

Ieder jaar vaart Sinterklaas weer met zijn stoomboot vanuit Spanje naar Nederland. Maar zo’n oude boot is natuurlijk allesbehalve schoon. Omdat Sinterklaas graag zijn steentje bijdraagt aan een beter milieu, wil hij dit jaar onderzoeken hoe hij zijn stoomboot kan verduurzamen.

Ieder jaar trekken Sinterklaas en zijn Pieten weer door het hele land om pakjes te bezorgen. Maar vorig jaar liep het anders dan gepland. Om overzicht te houden besloot hij alle steden in alfabetische volgorde te bezoeken. Het leek een logisch systeem, maar rond de letter P liep hij al hopeloos achter op schema. De tijd begon te dringen en de route werd steeds onlogischer.

Ieder jaar opnieuw verandert de werkplaats van Sinterklaas in een chaos. In de weken voor vijf december stapelen de cadeautjes zich op in alle mogelijke vormen en maten. De pieten werken tot in de late uurtjes om alles op tijd af te krijgen. Terwijl Sinterklaas het tafereel bekijkt, denkt hij bij zichzelf: dit moet toch slimmer kunnen? Wat als er een robot bestaat die al die verschillende pakketjes kan herkennen, oppakken en inpakken? Dat zou ons zo veel tijd schelen.

Wanneer we het hebben over kunstmatige intelligentie, denken we al snel aan data, algoritmes en efficiëntie. Maar wat als we technologie zouden benaderen als iets wat niet alleen functioneel is, maar ook menselijk? Iets wat ons niet vervangt, maar verbindt?

Verkiezingsprogramma’s, debatten, nieuws en campagnes. Bijna alles wat met verkiezingen te maken heeft, speelt zich tegenwoordig online af. Maar niet iedereen heeft daar dezelfde toegang toe. Wat betekent dat voor onze democratie?

We googelen wat af. Het wedstrijdschema van FC Twente, de releasedatum van GTA 6, een recept voor pasta carbonara. En zodra de verkiezingen dichterbij komen, zoeken we ook naar partijprogramma’s, stemwijzers en het factchecken van verkiezingsbeloften. Onze zoektocht naar informatie begint vaak met een zoekmachine. Maar wat als juist dat zoekgedrag bijdraagt aan verdeeldheid in plaats van begrip?

Het is een gedachte die veel mensen herkennen zodra de verkiezingen dichterbij komen. Toch duikt het begrip tactisch stemmen elk jaar weer op in gesprekken, campagnes en talkshows. Kun je met jouw stem de uitslag echt beïnvloeden? En is er zoiets als een wiskundig ‘beste keuze’?

We doen alles online, van bankieren en boodschappen tot het boeken van vakanties. Waarom stemmen we dan nog met papier en potlood? In de reeks Verkiezingsvragen 2026 onderzoeken UT onderzoekers hoe wetenschap helpt om verkiezingsdilemma’s beter te begrijpen. Deze keer spraken we met Roland van Rijswijk-Deij, hoogleraar internetveiligheid, over de vraag: waarom stemmen we eigenlijk nog niet digitaal?

Studeren is leuk en uitdagend, maar soms ook stressvol. Deadlines, tentamens en prestatiedruk kunnen je flink uit balans brengen. Volgens professor Ernst Bohlmeijer, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Twente, kan hoop helpen. Geen vaag gevoel dat alles vanzelf goedkomt, maar een houding die je sterker maakt, juist in tijden van stress.

Oorlogen, politieke verdeeldheid, zorgen over klimaat en toekomst: de wereld voelt vaak onzeker. Maar hoe ga je daarmee om? Volgens Professor Ernst Bohlmeijer, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Twente ligt het antwoord in hoop. Geen blind optimisme dat zegt ‘het komt wel goed’, maar een houding die je helpt grip te krijgen, zelfs als je de uitkomst niet kent.

Een drugslab binnenstappen zonder te weten welke gassen er vrijkomen: levensgevaarlijk. "Dat risico moet omlaag," zegt UT-onderzoeker Dimitar Rangelov. Samen met Hogeschool Saxion, de Politieacademie en de Technische Universiteit van Sofia ontwikkelt hij een AI-gestuurd forensisch onderzoekssysteem dat het werk op de plaats delict sneller, veiliger en nauwkeuriger maakt.

In korte tijd alles kwijt zijn. Je huis onder water, geen veilige plek meer om te wonen. Voor miljoenen mensen over de hele wereld is dat geen uitzonderlijke gebeurtenis, maar iets wat vaker voorkomt dan we denken. Ook in Europa stijgt het aantal rampen en wordt het steeds duidelijker hoe kwetsbaar onze woningen kunnen zijn.

Je laat ChatGPT een tekst herschrijven, vraagt Spotify om een nieuwe playlist, of laat Midjourney een afbeelding genereren voor je presentatie. Superhandig! In een paar seconden heb je precies wat je nodig hebt. Maar achter die ogenschijnlijk simpele acties draaien ergens in de wereld enorme datacenters op volle toeren. Kunstmatige Intelligentie (AI) kost namelijk flink wat energie. Hoeveel precies? En kan dat slimmer? Onderzoekers van de Universiteit Twente denken van wel!

Vliegtuigen die in real-time over de wereldkaart schuiven – het is fascinerend om te zien op websites zoals Flightradar24. Je kunt wegdromen bij het idee van verre bestemmingen, even checken welke vliegtuigen boven je huis vliegen, of in de gaten houden of vrienden al zijn geland. Maar hoe werkt dat eigenlijk? Hoe weet een flightradar precies waar al die vliegtuigen zich bevinden?

Wifi is overal. Van je telefoon tot je laptop, van treinen tot restaurants—maar wist je dat deze wereldveranderende technologie zijn oorsprong heeft in Twente? Cees Links, alumnus van de Universiteit Twente, stond aan de basis van draadloos internet. Toch werd zijn idee aanvankelijk niet serieus genomen. Pas na jaren van doorzettingsvermogen, een onverwacht telefoontje van Steve Jobs, en een pitch bij Apple, brak wifi wereldwijd door. Hoe kreeg hij het voor elkaar? Dit is het verhaal van de uitvinder van wifi en hoe zijn doorbraak de wereld voorgoed veranderde.

Elke keer dat je je smartphone gebruikt – om een app te openen, een bericht te versturen of een video te kijken – maak je gebruik van een bijzondere uitvinding uit Twente. In het hart van de technologie die moderne smartphones mogelijk maakt, zit de Nauta-schakeling. Deze schakeling, ontworpen door hoogleraar Bram Nauta van de Universiteit Twente, heeft ervoor gezorgd dat je telefoon snel en energiezuinig werkt. Maar wat is deze schakeling precies, hoe werkt het, en waarom is het zo belangrijk?

Hoe zou het zijn als jouw volgende medische behandeling sneller, preciezer én beter afgestemd op jouw persoonlijke situatie verloopt? Kunstmatige intelligentie (AI) maakt dat mogelijk. In de labs van de Universiteit Twente wordt dagelijks gewerkt aan slimme oplossingen die de zorg transformeren. Of het nu gaat om snellere diagnoses of het ondersteunen van artsen bij complexe ingrepen: AI zorgt voor een efficiëntere en toekomstbestendige gezondheidszorg!

In de laboratoria van de Universiteit Twente werken onderzoekers onder meer aan robotica die de gezondheidszorg gaat verbeteren. Die onderzoeken maken de zorg persoonlijker en preciezer, zodat iedere patiënt een behandeling krijgt die het beste past. Nu worden robots al gebruikt in de zorg, maar in de toekomst zullen ze nog veel vaker worden ingezet. In deze story zoomen we in op hoe robotica helpt bij het opsporen en behandelen van kanker.

Slimme smartwatches die eenzaamheid onder leerlingen met specifieke behoeften, zoals autisme, in kaart brengen. Dankzij UT-hoogleraar prof. Carolien Rieffe en haar team wordt dit binnenkort mogelijk. Carolien ontving van wetenschapsfinancierder NWO een flinke som geld voor het project Building 4 Belonging.

De arbeidsmarkt staat onder druk. Van de drukke luchthavens van Schiphol tot de hectische ziekenhuisgangen, overal is er een schreeuwend tekort aan personeel. Misschien merk je zelf ook al de gevolgen. Restaurants draaien met minder personeel, wat leidt tot langere wachttijden voor je eten. Klassen zitten voller, omdat er een gebrek is aan juffen of meesters. En je pakketjes? Die laten langer op zich wachten door onderbezette bezorgdiensten. Zelfs de bussen en treinen zijn minder vaak op de weg en het spoor te vinden.