Wereldwijd unieke metingen in Enschede moeten stedelijke hittestress beter voorspellen

Tijdens de meetcampagne 'Twente Enschede Olé 2026' zijn deze maand in en boven Enschede (wereldwijd) unieke gegevens verzameld op het gebied van stedelijke hittestress. De campagne werd uitgevoerd door leden van het 4TU.HERITAGE-programma aangevuld met enkele internationale experts en betrof het verkrijgen van gegevens vanuit verschillende kijk- en zonnehoeken, op verschillende tijdstippen op de dag en in verschillende delen van het zogenaamde elektromagnetische spectrum, en is gedaan vanaf de grond, in de atmosfeer, vanuit een vliegtuig en door satellieten. De metingen werden aangestuurd door UT-wetenschapper Wim Timmermans van de faculteit ITC.

De gegevens hadden betrekking op uiteenlopende, voor steden kenmerkende klassen van inrichting (verstening, groen, water), structuur (morfologie) en functie, met als doel meer inzicht te krijgen in stedelijke hitte en daarmee samenhangende fysische processen. Het initiatief richt zich onder andere op de ontwikkeling en validatie van algoritmen voor huidige en toekomstige satellietmissies, waaronder LSTM, TRISHNA, SBG, Landsat en Constellr, ter ondersteuning van stedelijke klimaatmodellen, milieumodellering en beleidsbeslissingen.

Van 40 centimeter tot satellietbeeld

De simultane combinatie van de verschillende zogenaamde remote sensing meetplatforms maakt dat de stedelijke hittestress in Enschede in kaart gebracht kan worden tot op een nauwkeurigheid van 40 cm. Het achterliggende doel hierbij is om deze hoge-resolutiegegevens te gebruiken voor het ontwikkelen van algoritmen die gebruik kunnen maken van lagere resolutiebeelden uit operationele en toekomstige satellieten. Deze satellieten leveren beelden van zo’n 30 tot 50 meter resolutie, maar met behulp van de nieuwe algoritmen wordt er ingezet op subpixelniveau. Deze kunnen daarmee dan niet alleen hittestress op de gewenste nauwkeurigheid  in kaart brengen, maar, ondersteund door stedelijke klimaatmodellen, ook voorspellen, zodat tijdig gewaarschuwd kan worden om passende maatregelen te nemen.

Volgende stap: algoritmen en nieuwe satellieten

In de komende tijd starten de onderzoekers van ITC met de algoritmeontwikkeling. Dit vindt plaats in nauwe samenwerking met de internationale partners (zie hieronder), waarmee, onder leiding van de Universiteit van Valencia, momenteel ook gewerkt wordt aan de verwezenlijking van een nieuwe satelliet, speciaal ontworpen voor nachtelijke opnamen boven stedelijke gebieden.

Unieke dataset dankzij brede samenwerking

De tijdens de campagne gedane satelliet-, vliegtuig- en atmosferische waarnemingen werden ondersteund door een veelvoud aan grondwaarnemingen. Deze bestaan onder andere uit een netwerk van meteorologische waarnemingen, zonnestraling- en hitte-metingen in 10 verschillende wijken, in en op huizen van vrijwilligers, alsook vanaf verschillende torenflats in Enschede. "Dit alles was nooit mogelijk geweest zonder de goede samenwerking met de gemeente Enschede, Woningbouwvereniging Domijn en vrijwillige inwoners van Enschede", zegt Wim Timmermans. "Dat dit alles ook nog eens plaatsvond tijdens de warmste en meest extreme vroege zomerperiode in Noordwest- en West-Europa ooit gemeten, maakt deze dataset werkelijk uniek."

Deelnemers Twente Enschede Olé 2026 campagne

Centre for the Study of the Biosphere from Space (CESBIO) - French National Centre for Scientific Research (CNRS), Toulouse, France (Jérôme Colin), Czech Globe - UVGZ AV CR, BRNO, Czech Republic (Jan Hanuš, Karel Holouš), French Aerospace Lab (ONERA) - Optics and Associated Techniques Department (DOTA), Toulouse, France (Laure Roupioz), Technical University of Delft, Faculty of Civil Engineering, Delft, The Netherlands (Xuan Chen), University of Strasbourg - French National Centre for Scientific Research (CNRS), Strasbourg, France (Françoise Nerry), University of Twente, Faculty of Geo-information Science and Earth Observation (ITC), Enschede, The Netherlands (Srinidhi Gadde, Jonathan Hempenius, Heet Joshi, Camilla Marcatelli, Wim Timmermans), University of Valencia, Faculty of Physics, Department of Thermodynamics, Global Change Unit, Burjassot, Spain (José Sobrino), Wageningen University, Meteorology and Air Quality Section, Wageningen, The Netherlands (Luuk Eijkelkamp).

dr.ir. W.J. Timmermans (Wim) Onderzoeker

+31534874488

 w.j.timmermans@utwente.nl

Gebouw: Langezijds 1115

Persoonlijke pagina