Visie en doelen van de School of Healthcare Transformation

De uitdaging

In de zorg worden al langere tijd toenemend allerlei goedbedoelde veranderbewegingen gestart om meer gestroomlijnde en waardengerichte zorg te realiseren. Ook gaat veel aandacht naar innovaties die soelaas zouden bieden, zoals: e-health, telemedicine, personalised healthcare oplossingen, en domotica. De snelheid en veelheid van veranderingen vereisen inmiddels een diepgaand herontwerp van vaak eeuwenoude rollen, gewoonten en tradities in de zorg. De impact van verandering is nu zo groot geworden, dat we niet meer spreken van ‘innovatie’ of ‘transitie’, maar van transformatie.

Berichten over een naadloze regionale zorgorganisatie en hypermoderne technologische ondersteuning van zelfzorg en gezond-blijven, voorspellen een mooie toekomst! Maar: ondanks de groeiende noodzaak voor verandering en de vaak hoge verwachtingen van veelbelovende innovaties, blijkt het lastig om deze duurzaam door te voeren. De drukke zorgpraktijk-van-alle-dag, een wirwar aan regels en richtlijnen, talloze protocollen, en diep ingesleten professionele gewoonten, tradities en werkwijzen, bieden weerstand tegen diepgaande verandering. Transformatie vraagt nieuwe samenwerking en vaak het loslaten van het vertrouwde. In de diep geïnstitutionaliseerde industrie van de gezondheidszorg die gedomineerd wordt door het medische ‘evidence based’ model is dat een uitdaging.

Lef en lonkend perspectief

Het toekomstbeeld van een optimaal gezonde, zelfredzame en door technologie alom ondersteunde burger, bouwt voort op een regionaal zorg-ecosysteem. Een fluïde, complex adaptive system, waarin mensen, systemen en processen in staat zijn om continu effectief in te spelen op verandering en innovatie. Maar ons hyper-complexe en daardoor starre ‘zorgstelsel’, waarmee we de huidige complexiteit jarenlang in stand hebben weten te houden, piept en kraakt. Het vraagt lef om daadwerkelijk te komen tot een significant herontwerp. Het vraagt ook lef om buiten de eigen kaders te kijken, daadwerkelijk de belangen van alle betrokken partijen mee te nemen en bereid te zijn om oude gewoonten en processen los te laten. Meer geld of een nieuwe stelselaanpassingen biedt geen oplossingsweg. Meer aandacht en meer vertrouwen binnen nieuwe samenwerkingsverbanden bieden dit wel. Ook al is vaak tevoren onbekend hoe die weg zal lopen en wat de consequenties zijn. Transformatie in de zorg blijkt vooral een collectieve en daarom dus sociale beweging te zijn.

Samen zoeken en vinden

Allerlei recente samenwerkingsinitiatieven en vormen van ‘hacketons’, landelijke programma’s en regionale projecten, laten zien hoe co-creatieve, inclusieve verandering en innovatie in de zorg kan werken. Tegelijkertijd levert steeds meer wetenschappelijk onderzoek vanuit domeinen als technologie, design, implementatie, en educatie allerlei relevante kennis en inzichten over effectieve transformatieprocessen in de zorg. Dit is relevant omdat transformatie significant anders verloopt dan ‘normale’ innovatie en transitie. Bovendien krijgen professionals slechts weinig opleiding of training in veranderkunde en zijn zij vaak monodisciplinair opgeleid. Zorgtransformatie betekent het creëren van nieuwe samenwerking door organisaties en professionals. Daartoe creëren zij samen nieuwe werkvormen en regels, die ook van regio tot regio kunnen verschillen. Dit proces is alleen mogelijk wanneer transformatieruimte en -kracht aanwezig is en worden onderhouden. Immers: ‘de winkel blijft open tijdens de verbouwing’!

Succesfactoren zijn daarbij ‘op maat’ versoepeling van wet- en regelgeving en tegen het licht houden van perverse prikkels en diep ingesleten professionele tradities. Dit vraagt professioneel leiderschap in alle disciplines: niet alleen managers, dokters en bestuurders. Ook vraagt dit een andere goverance in kringen van toezicht en bestuur en het wijzigen van ineffectieve methoden van verantwoording en financiering.

Praktijk & Academie

Als High Tech Human Touch universiteit, met gezondheidszorg als een van haar topprioriteiten, beschikt de Universiteit Twente (UT) over relevante ervaring en expertise. Voorbeelden zijn: het TechMed Centre; opleidingen als Technische Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen; het Professional Learning and Development Centre; de vele wetenschappers en experts in zorgtechnologie en de talloze samenwerkingen met regionale zorgorganisaties. Minstens zo relevanter zijn academische expertisegebieden binnen de sociale, veranderkundige en designwetenschappen die de UT herbergt.

Waar de werelden van wetenschap en praktijk samen komen, ontstaat nieuwe, collectieve kennis en praktijkervaring die gedeeld kan worden. Praktische wijsheid en pragmatiek in combinatie met academische principes en zienswijze creëren een situatie die helpt om een situatie van ‘oude wijn in nieuwe zakken’ te voorkomen. De potentie van nieuwe ideeën creëren wordt dan versterkt met en getoetst aan diepgaande academisch kennis. En tegelijkertijd ontstaat met deze ervaring ook nieuwe kennis, die gedeeld kan worden.