Schrijf u nu in voor een opleiding of neem een optie!

Leiderschap in de publieke sector

Richting geven en ruimte laten aan verandering

De veranderende publieke sector

De roep om een krachtiger, meer compacte en dienstverlenende overheid stelt hoge eisen aan leidinggevenden in alle echelons van de publieke sector. In de publieke sector is veel in verandering qua taak- en functieverschuivingen. De veranderingen die in het komende decennium op organisaties afkomen zijn zodanig, dat de gangbare wijze van inrichten en aansturen van organisaties ontoereikend is. In het regeerakkoord van VVD en PvdA (‘Bruggen slaan’, 2012) worden veel zekerheden ter discussie gesteld en het stuk draagt de urgentie van verandering uit.

Benaderingen die succesvol zijn geweest in het verleden, blijken niet meer te werken. Men zoekt naar alternatieve manieren voor het ontwikkelen en uitvoeren van beleid. Op diverse plekken in het regeerakkoord wordt gesproken van een stijl van leiderschap die transparant is, veel ruimte laat aan initiatief van medewerkers, vooral stuurt op kwaliteit, veel belang hecht aan samenwerking en management van de ketens waarbij integriteit hoog in het vaandel staat. Samengevat gaat het om een leiderschap waarbij leiders niet alleen een inspirerend voorbeeld zijn, maar ook richting geven en tegelijkertijd ruimte laten.

Consequenties voor leiderschap

Met de hierboven beschreven complexiteit van veranderingen moeten leidinggevenden veel aangeleerd en ingesleten gedrag afleren en nieuw gedrag aanleren. De drie decentralisaties in het kader van de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning bijvoorbeeld, hebben geleid tot innovatieve manieren van organiseren. Er is relatief weinig tot geen aandacht voor de consequenties voor leiderschap en cultuur. Opvallend is dat bij vrijwel iedere organisatie in de publieke sector uitgebreide medewerkertevredenheidsonderzoeken (met een enkel paragraafje leiderschap) worden gedaan, maar veel minder leiderschapsonderzoeken.

Dit terwijl leiderschap meer invloed heeft op de prestaties. Verbeteringen blijven sterk regel gedreven in plaats van praktijk- of waarden-gedreven. Transactioneel leiderschap is dominant: je voldoet wel of niet aan de regels. Bij transformationeel leiderschap staat de ‘bedoeling’ en de ‘praktijk’ meer centraal en wordt de praktijk daaraan getoetst. Transformationeel leiderschap vraagt om minder regelgedrevenheid en meer waardengedrevenheid. Deze omslag vraagt om een zorgvuldige afbouw van regels en administratieve lasten en tegelijkertijd een versterking van waarden-gedreven handelen. Dit om willekeur of een adhocratie te voorkomen. Waarden-gedrevenheid leidt tot meer maatwerk, focus op de praktijk en vrijheid te handelen naar het eigen inzicht, het persoonlijk leiderschap vanuit het perspectief van de waarden. Dat is professionaliteit!

Ontwikkeling van persoonlijk leiderschap

Een dergelijke ombuiging in leiderschap en cultuur is er één van ‘jaren’ en van ‘vallen en opstaan’. In een context van bureaucratie en opgebouwde machtsposities zal deze ombuiging veel vragen.  Een meer transformationele stijl van leiderschap is een (persoonlijke) keuze en is te leren! Dit leiderschap is stevig geworteld in de persoonlijkheid van de leider. Hierbij hoort ook een houding die wordt gevoed door nieuwsgierigheid, openheid, de bereidheid zichzelf ter discussie te stellen te leren van eigen ervaringen. ‘Open mind, open heart, open will, zegt Otto Scharmer (2007).  


Pauli van Oort MBA/MSM

Docent Personal & Leadership Development 

Senior Adviseur Leiderschap- en organisatieontwikkeling bij RONT Management Consultants

Personal & Leadership Development
Manager in de publieke sector en op zoek naar ontwikkeling in uw leiderschapsvaardigheden? Bekijk dan nu de masterclass Personal & Leadership Development.
Meer informatie
Chat offline (contact)