Interviews

Borne en de kracht van Twente

Gertjan Rozendom is sinds 2014 gemeentesecretaris van de Gemeente Borne, een Twentse gemeente onder de rook van Hengelo. Borne is, met 23.000 inwoners een kleine gemeente. Maar groot of niet groot, Gertjan Rozendom kent de uitdagingen waar lokale overheden mee kampen. Maar ook de kansen. ‘Soms is een druppeltje olie genoeg.’

Door de crisis is de personeelspiramide schever geworden. De gemeente vrijwel op slot gegaan en de gemiddelde leeftijd is verder gestegen.Gertjan Rozendom, gemeentesecretaris van de Gemeente Borne

Gertjan Rozendom is enthousiast en vertelt honderduit. Over Borne, de gemeentelijke organisatie en alle ontwikkelingen die hij signaleert. Al snel komen we te spreken over Twentse Kracht. ‘Ik ben de coördinerende gemeentesecretaris van Twentse Kracht. Een platform voor ambtenaren van onder meer de veertien Twentse gemeenten. Het project kent drie pijlers. Gezamenlijke vacatures, opleiding en training onder de naam Twentse school en een traineeproject. Binnen Twentse Kracht werken P&O-functionarissen nauw samen. We hebben zelfs geprobeerd om universele Twentse arbeidsvoorwaarden op te stellen. Maar dat heeft jammer genoeg de eindstreep niet gehaald.’

Twentse Kracht is in veel opzichten een Twents antwoord op de personele uitdagingen die op gemeentes afkomenGertjan Rozendom, gemeentesecretaris van de Gemeente Borne

Scheve personeelspiramide

Twentse Kracht is in veel opzichten een Twents antwoord op de personele uitdagingen die op gemeentes afkomen. ‘We krijgen voor ons traineeship veel aanmeldingen van jonge mensen met een diverse achtergrond. Zeker niet alleen bestuurskundigen. Psychologen, religiewetenschappers en mensen van de Wageningen Universiteit zijn allemaal geïnteresseerd. De lokale overheid blijkt een populaire werkgever. Door de crisis is de personeelspiramide wel schever geworden. De gemeente is een paar jaar vrijwel op slot gegaan en de gemiddelde leeftijd is verder gestegen. De middengroep, de dertigers en begin veertigers, ontbreekt grotendeels. Daar maak ik me wel zorgen over.’

Aantrekkelijk werkgeverschap

Het generatiepact biedt handvatten om deze vergrijzing tegen te gaan. De organisatie verjongt terwijl kennis behouden blijft. ‘Dat is echt maatwerk’, benoemt Rozendom. ‘Jongeren stromen bij ons de organisatie in wanneer een oudere medewerker aangeeft het pact te willen gebruiken. We nemen de tijd om die persoon intern op te leiden. Verder moet je als werkgever zorgen dat je interessant blijft voor nieuwe medewerkers’, vervolgt Rozendom.

Het generatiepact biedt handvatten om deze vergrijzing tegen te gaan.Gertjan Rozendom, gemeentesecretaris van de Gemeente Borne

Gemeentes hebben de afgelopen jaren allerlei nieuwe taken gekregen, vooral in het sociale domein. Hierdoor zijn we ook een aantrekkelijke werkgever voor mensen met een ander opleidingsprofiel. We krijgen zoals gezegd nu ook orthopedagogen en psychologen binnen. Veel van die mensen weten niet hoe een gemeente werkt en wat de verhoudingen tussen college, raad en ambtelijke organisatie zijn. Daarin kan de opleidingspoot van Twentse Kracht weer een rol vervullen. Je moet nieuwe mensen goed meenemen.’

Masterclass HR-management & innovatie
Aan de slag met HR vraagstukken?
Bekijk masterclass

Borne 2030

‘We investeren veel in persoonlijke- en teamontwikkeling. Twee jaar geleden hebben we bijvoorbeeld een hele week georganiseerd onder de noemer de Borne Identity. Net als veel wat bij ons gebeurt, kwam die week voort uit Borne 2030. Dit is een door de gemeenschap opgestelde toekomstvisie. Twintig lokale organisaties zijn aan de slag gegaan met de vraag welke gemeenschap ze willen vormen. Het eindresultaat heeft de contouren gevormd voor de ontwikkelingen in Borne voor de komende decennia.

We zoeken het in verandering van houding en gedrag en niet in grootschalige reorganisaties. We laten mensen doen waar ze goed in zijn.Gertjan Rozendom, gemeentesecretaris van de Gemeente Borne

In het verlengde hebben raad en college nagedacht over de betekenis voor de gemeentelijke organisatie. We zoeken het in verandering van houding en gedrag en niet in grootschalige reorganisaties. We laten mensen doen waar ze goed in zijn. Een WMO-consulent voert bijvoorbeeld persoonlijke keukentafel gesprekken. Dat vraagt andere vaardigheden dan het verwerken van die informatie. Uiteindelijk moet er bovendien een advies uitrollen dat juridisch in orde is. Dit alles doen we met in ons achterhoofd Borne 2030. Soms is een druppeltje olie al genoeg en hoeft de gemeentelijke rol helemaal niet groot te zijn.’ Klinkt goed. Maar zien de inwoners dit ook zo? ‘Ik merk dat de aanvankelijke scepsis wegvalt. Bijvoorbeeld bij de burgertop die we vorig jaar hadden. Wij hebben alleen de sporthal beschikbaar gesteld. De verzamelde opbrengsten zijn meegegeven aan politieke partijen als input voor hun verkiezingsprogramma’s. Daar heeft de gemeentelijke organisatie geen rol in gehad. Dat ervaren onze inwoners ook zo; het is van hen en blijft van hen.’

Kunnen we als overheid wel voldoende op dat ‘e-spoor’ blijven en daar leidend in worden? Daar heb ik nog geen antwoord op.Gertjan Rozendom, gemeentesecretaris van de Gemeente Borne

Digitalisering

In Borne lijkt alles aardig op orde. Zijn er dan helemaal geen uitdagingen? ‘Oh jawel hoor. Ik denk dan vooral aan digitalisering. Er komt veel op ons af, de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) bijvoorbeeld maar ook zaken als blockchain en data-analyse. Kunnen we als overheid wel voldoende op dat ‘e-spoor’ blijven en daar leidend in worden? Daar heb ik nog geen antwoord op. Wat mij betreft past een centrale aanpak beter.

Masterclass Digitale Transformaties in de publieke sector
Succesvol leiding geven aan digitale transformaties?
Bekijk masterclass

We hebben niet allemaal de middelen om ICT-specialisten in te huren en dat is ook niet nodig. Alle gemeenten zijn bezig om dichter bij de burger te komen. Dat levert waardevolle informatie op. Maar we moeten die informatie op een veilige manier verwerken en koppelen. Binnen bestaande en nieuwe wet- en regelgeving. Ik ben zelf medeorganisator van een miniconferentie over digitalisering hier in Overijssel waar ik het en een ander van verwacht. Want op dat gebied heb ik zelf nog weinig pasklare antwoorden.’