Scheikunde

slapen: heerlijk of tijdverspilling


Inleiding

Officieel zouden we één derde van ons leven slapend door moeten brengen, maar op sommige momenten zou je de hele dag wel willen slapen. Aan de andere kant: als je slaapt, kun je niets anders doen. Pure tijdverspilling zou je zeggen, vooral als je net nog even wilt leren voor je proefwerk. Dat is niet helemaal waar: uit onderzoek is gebleken dat je hersenen ‘verder leren’ terwijl je slaapt. Reuze handig dus! 

In slaap dommelen

Het gezegde luidt dat iemand langzaam in slaap ‘dommelt’. Maar wat is dommelen? Oftewel: hoe komt een mens in slaap? Dit is moeilijk te zeggen omdat verandering van wakker zijn naar slapen geen bepaald moment is, maar een traject. Vandaar het gezegde van langzaam in slaap dommelen. De behoefte om te slapen wordt bij veel dieren geregeld door het hormoon melatonine. Ook de slaap zelf bestaat uit verschillende fasen. 

Een verstoord slaapritme?

Een volwassen mens wordt aangeraden om dagelijks 8 uren slaap te nemen. Een baby slaapt echter wel het dubbele aantal uren. Ouderen slapen vaak ’s nachts minder diep en korter. Dit compenseren ze door dutjes overdag. Het is interessant om de menselijke slaapritmes te vergelijken met die van dieren. Sommige dieren houden een winterslaap, mensen en andere dieren niet. 

Een slaaptekort

Als iemand regelmatig veel minder slaapt dan de voorgeschreven 8 uren per dag, dan kan die persoon een slaaptekort ontwikkelen. Dit slaaptekort kan gevolgen hebben voor je concentratievermogen en je humeur. Er zijn zelfs theoriën in omloop dat de economische crisis een resultaat is van slaaptekort doordat mensen economisch slechtere beslissingen nemen bij een tekort aan slaap. Dit is wellicht wel erg ver gezocht, maar een slaaptekort doet zeker wat met je algehele gemoedstoestand. Hier zijn leuke experimentjes voor op te stellen. 

Slaapstoornissen

Je zult er vast wel eens last van hebben: je kunt niet in slaap komen of je wordt elke nacht op hetzelfde tijdstip wakker. Vervelend, maar er zijn ook vele officieel vastgestelde slaapstoornissen. Narcolepsie is hier een voorbeeld van. Mensen met deze stoornis kunnen mensen op willekeurige momenten van de dag in slaap vallen als de omgeving niet genoeg prikkels levert (rustig of saaie omgeving).

onderzoeksvragen

Werking
Hoe werkt de menselijke slaap?

Slaapritmes
Welke slaapritmes van de mens zijn er bekend?

Slaapritmes II
Welke slaapritmes van dieren zijn bekend?

Slaaptekort
Wat zijn de effecten van een slaaptekort?

Slaapstoornissen
Welke slaapstoornissen zijn er bekend?