Scheikunde

maizena


Inleiding

Maïzena is de handelsnaam voor maïszetmeel. Het wordt gebruikt als bindmiddel en vormt samen met water een niet-Newtonse vloeistof. Wat dat precies is, wordt hieronder een beetje toegelicht. Vast staat, dat het hele gave effecten kan geven!

Productie 

Uit maïs wordt zetmeel gewonnen. In dit proces wordt het zetmeel gescheiden van andere stoffen die in maïs zitten. Er wordt gebruikt gemaakt van een reactie met zwaveldioxide, er wordt mechanisch geplet en men gebruikt extractie. Daarnaast worden ook centrifuges gebruikt.

Bindmidel

Zetmeel is een koolhydraat. Het komt uit planten en dient als voedselreserve. Het bestaat uit enorme lange ketens van glucosemoleculen. Elke keten kan honderen tot wel miljoenen moleculen bevatten. Het is dus een polymeer. Indien zetmeel wordt verwarmd veranderen de eigenschappen: het kan beter water opnemen en daardoor wordt zetmeel ‘dikker'. Als zetmeel wordt toegevoegd aan water wordt water dus wat dikker en stroperiger, de viscosieit neemt toe. Daarom wordt het een bindmiddel genoemd. Een ander punt dat hierbij speelt is dat zetmeel in zijn onverwarmde vorm niet door mensen kan worden verteerd. Aardappelen of graan zijn zonder verhitting dus niet geschikt als voedsel. Bindmiddel wordt bijvoorbeeld gebruikt in soep, saus, snoep en pudding.

Niet-Newtonse vloeistof

Indien genoeg maïzena wordt vermengd met water, ontstaat een vloeistof die leuke eigenschappen heeft. Volgens Newton geldt voor vloeistoffen dat hoe harder je roert, hoe sneller de vloeistof gaat bewegen. Later bleek dit niet altijd op te gaan. Bij vloeistoffen waarbij het niet opgaat, noemt men niet-Newtonse vloeistoffen Het maïzena mengsel is er een voorbeeld van. Roer je rustig door de vloeistof, dan is er niets aan de hand en beweegt de vloeistof gewoon mee. Maak je een abrupte beweging, zoals er op slaan, dan zal je enorme weerstand ondervinden. Je kunt dit zo uitbreiden dat je over een bak met het mengsel heen kan lopen! Blijf je staan, dan zul je wel zinken. Er zijn genoeg leuke proefjes te doen!

onderzoeksvragen

Opname van zetmeel
Hoe werkt de opname van zetmeel in het menselijk lichaam?

Niet-Newtonse vloeistof
Waarom is een maïzena-watermengsel een niet-Newtonse vloeistof?

Maïzena productie
Hoe wordt maïzena geproduceerd en hoe werken de verschillende productieprocessen?