Natuurkunde

bliksem


Inleiding

Bliksem vormt samen met donder de hoofdverschijnselen van onweer. Wereldwijd worden ongeveer duizend mensen per jaar dodelijk getroffen door bliksem. Hiervan is slechts een klein aantal, ongeveer vijf, afkomstig uit Nederland. In Nederland komt bliksem voornamelijk in de zomer voor. Vaak na één of meerdere warme dagen.

Ontstaan

Onweerswolken ontstaan door sterke luchtstromen in een wolk die ervoor zorgen dat er elektrische ladingen in de wolk ontstaan. Het ontladen van de wolk met donder en bliksem als gevolg kan vervolgens op verschillende manieren tot stand komen. Voorbeelden hiervan zijn ontladingen tussen tegengestelde ladingen binnen de wolk zelf, tussen twee of meerdere wolken of tussen wolken en de aarde of gebouwen.

Gevolgen voor mens en omgeving

De gevolgen van een blikseminslag kunnen catastrofaal zijn. Wanneer bliksem inslaat op een persoon is de kans groot dat deze het niet overleeft. Toch zijn er talloze personen te noemen die een blikseminslag wel hebben overleefd. Dit betekent echter niet dat deze er ongeschonden van af zijn gekomen. Het gebeurt maar zelden dat een persoon ongeschonden een blikseminslag overleeft.

Hoewel het af en toe wel eens voorkomt dat bliksem inslaat op een persoon, komt het veel vaker voor dat bliksem inslaat op een gebouw of in de natuur. In een stadse omgeving slaat bliksem vaak in op hoge gebouwen of antennes. In een natuurlijke omgeving is het vaak een hoge boom waar bliksem op inslaat. In beide gevallen kan een inslag ernstige gevolgen hebben. Het meest voorkomende gevolg is brand. Dit komt voornamelijk doordat de temperatuur van bliksem kan oplopen tot dik 5000 °C, een temperatuur die ver boven de ontbrandingstemperatuur van bijvoorbeeld hout ligt. In periodes van grote droogte komt het vaak voor dat een blikseminslag in de natuur een grote bosbrand of heidebrand tot gevolg heeft. Hier heeft men met name in gebieden in Australie en de Verenigde Staten vaak mee te maken.

onderzoeksvragen

Ontstaan
Wat vindt er allemaal plaats in een onweerswolk waardoor bliksem ontstaat?

Het hoogste punt
Waarom slaat bliksem bijna altijd in op het hoogste punt van de omgeving?

Inslag op de mens
Wat kunnen de gevolgen zijn als bliksem inslaat op een persoon?

Hoogspanningsnet
Wat zijn de gevolgen voor het hoogspanningsnet wanneer bliksem inslaat op een hoogspanningsmast en hoe kan beschadiging aan het net voorkomen worden?