Inleiding

Stamcellen zijn speciale cellen die te vinden zijn in alle meercellige organismen. De belangrijkste eigenschappen die stamcellen hebben boven andere cellen is dat ze de potentie hebben om uit te groeien tot een verscheidenheid van lichaamscellen met een specifieke functie. Een tweede eigenschap is dat ze een celcyclus door kunnen lopen zonder enige vorm van differentiatie. Stamcellen zijn onder te verdelen in twee groepen, de embryonale stamcellen en de volwassen stamcellen. Embryonale stamcellen (ES cellen) zijn de cellen die te vinden zijn in blastocysten, een vroeg embryonaal stadium. Deze ES cellen kunnen zich ontwikkelen tot 200 verschillende lichaamscellen. Volwassen stamcellen zijn te vinden in het hele lichaam na het embryonale stadium. Deze stamcellen zorgen voor de vervanging van dode cellen en voor de regeneratie van beschadigde weefsels. De potentie van stamcellen verschilt per soort cel, zo zijn er totipotente cellen die kunnen uitgroeien tot volledige organen en zijn er unipotente cellen die slechts uit kunnen groeien tot één soort cel.

Therapie

Doordat stamcellen kunnen uitgroeien tot een grote variëteit aan lichaamscellen, zijn ze van onschatbare waarde in het onderzoek naar de genezing van verschillende ziekten. Er zijn verschillende ziektebeelden waarbij stamceltherapie van nut kan zijn. Zeker op het gebied van het vervangen van beschadigde weefsels. Er ligt dus een potentie in sommige stamcellen om uit te groeien tot volledige organen, de moeilijkheid is alleen om de stamcellen zo te behandelen dat ze daadwerkelijk uit zullen groeien tot het juiste orgaan. Het voordeel boven normale orgaantransplantatie is dat je geen last hebt van afstotingsverschijnselen als je organen laat groeien uit lichaamseigen stamcellen. Er zijn momenteel al therapieën waarbij gebruik wordt gemaakt van stamcellen, bijvoorbeeld bij leukemie. Bij leukemie wordt de patiënt met chemokuren behandeld, het gevolg is dat zowel de kankercellen in het beenmerg als de gezonde cellen beschadigd raken, omdat de chemokuur geen onderscheid maakt. De stamcellen van de patiënt worden gebruikt om het beenmerg weer aan te vullen.

Ethiek

De totipotente stamcellen, die tot praktisch alle weefsels in het lichaam uit kunnen groeien zijn helaas alleen te vinden in embryo’s. Er zijn dus ook nogal wat ethische bezwaren bij het verkrijgen van deze cellen. Volwassen stamcellen zijn dus gemakkelijker te krijgen, maar zijn een stuk minder potent.

onderzoeksvragen

Therapieën
Welke stamceltherapieën worden momenteel gebruikt en welke worden onderzocht?

Differentiatie
Wat zijn factoren die de differentiatie van een stamcel kunnen beïnvloeden?

Ethiek
Wat zijn ethische vraagstukken waar onderzoekers tegenaan lopen bij stamcelonderzoek?

Herkenning van stamcellen
Hoe kunnen stamcellen herkend worden?

Locatie van Stamcellen

Waar kun je stamcellen in het lichaam vinden?