Maatschappijleer

propaganda


Inleiding

pro·pa·gan·da (de) : systematische werkzaamheid om aanhangers te winnen voor zekere principes.

Propaganda is het beïnvloeden van gevoelens en overtuigingen van mensen in een bepaalde richting, door middel van bewuste communicatie. Meestal gebeurt dit in de vorm van campagnes via mediakanalen.

Hoe werkt het?

Neem bijvoorbeeld de oorlogsgezinde propaganda van Amerika in de strijd tegen het terrorisme. Of wat verder terug; je kent vast ‘Uncle Sam' wel vanuit je geschiedenisboeken, die Amerika voorstelt en onder andere gebruikt werd om mensen te werven voor het leger. Een ander voorbeeld zijn de affiches om Amerikaanse vrouwen aan het werk te krijgen in fabrieken, met Rosie the Riveter als boegbeeld. Vaak heeft propaganda een negatieve bijsmaak, maar dat hoeft helemaal niet het geval te zijn. Simpele ‘reclame' voor een politieke partij wordt bijvoorbeeld ook als propaganda gezien.

Er wordt gebruik gemaakt van persuasieve communicatie, ofwel beïnvloedingstechnieken. Allereerst moet je het beoogde publiek zien te bereiken en vervolgens moeten ze je ook nog gaan geloven. Dit gebeurt doormiddel van allerlei communicatiemiddelen, affiches, radio, televisie internet en meer. Daarnaast moet je nog rekening houden met hoe je een boodschap overbrengt, vaak wordt symboliek ingezet. En het is belangrijk hoe de zender van zo'n boodschap overkomt. De zender moet de ontvanger overtuigen. Hoe dat te doen hangt af van de doelgroep. Er zijn allerlei leuke trucjes die hun eigen uitwerking op ontvangers kunnen hebben.

Er zijn allerlei soorten propaganda, bij monopolistische propaganda zet de zender de ontvanger als het ware onder druk om mee te gaan in de ideeën. Dialogische propaganda daarentegen is veel neutraler en probeert iemand bij wijze van ‘dialoog' over te halen, bijvoorbeeld de reclame-achtige propaganda van humanitaire hulporganisaties.

Voorbeelden van propaganda in de geschiedenis;

- Uncle Sam als symbool voor Amerika op wervings affiches voor het leger

- De pracht en praal van Versailles van Lodewijk XIV als machtsvertoon

- Hakenkruizen als symbool voor het Duitse rijk onder Hitler's heerschappij

onderzoeksvragen

Invloed van propaganda
Wat is de invloed van propaganda geweest op belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis?

Uncle Sam
Was Uncle Sam effectief in zijn werving, hoe ervoeren ontvangers zijn boodschap en wat waren de effecten?

Motiveren
Zijn mensen door propaganda bereid verder te gaan dan zij eigenlijk zelf zouden willen en welke processen zijn hier eventueel op van invloed?

Effect op het lichaam
Hoe veroorzaakt een boodschap lichamelijke ervaringen, zoals perceptie van risico en angst? Welke processen zijn hierbij betrokken.

Maatschappelijke gevolgen
Welke maatschappelijke gevolgen heeft propaganda?

Hedendaagse propaganda
Hoe wordt propaganda ingezet in de hedendaagse politiek en economie?

Begonnen met propaganda
Noem gebeurtenissen die door propaganda in gang gezet zijn. (heeft dit bijvoorbeeld te maken met de massale immigratie van Nederlanders naar Australië, zonder dat ze wisten wat hen te wachten stond aldaar?)