Maatschappijleer

donorregistratie


Inleiding

In Nederland staan jaarlijks honderden mensen op de wachtlijst voor een orgaantransplantatie. Op 1 januari 2010 stond dit aantal op 1288 personen. Het donorregister telt meer dan 3 miljoen donoren binnen Nederland. Dit lijkt genoeg om het wachtlijst probleem te kunnen oplossen. Jaarlijks overlijden er echter nog veel mensen doordat er geen donororgaan beschikbaar is. In 2009 vonden er in totaal 1054 orgaantransplantaties plaats. Waardoor wordt dit veroorzaakt en hoe kan dit tekort aan donoren worden opgelost?

Donorregistratie

Sinds 1998 is in Nederland de Wet op Orgaandonatie (WOD) van kracht. In deze wet zijn de rechten van iedereen die bij donatie betrokken is vastgelegd. Deze wet heeft daarnaast tot doel het aantal orgaandonaties te vergroten. Om dit te kunnen bereiken is het Donorregister ontstaan, waarin donoren centraal worden geregistreerd. De donorregistratie is gebaseerd op een volledig toestemmingsysteem. Dat wil zeggen dat er geen donatie mag plaatsvinden als daarvoor geen toestemming is gegeven door de donor zelf of door de nabestaande(n).

Orgaan- en weefseldonatie

De WOD betreft zowel de donatie van organen als van weefsels. Organen die geschikt zijn voor transplantatie zijn onder andere de lever, hart en nieren. Van de wachtlijst voor orgaandonatie wacht 70% op een nier (gebaseerd op de gegevens van januari 2010). Geschikte donorweefsels zijn onder andere de huid, hoornvliezen en botweefsel. Ook hartkleppen en bloedvaten vallen onder donorweefsels.

Tekort

Het tekort aan donoren heeft voornamelijk betrekking op de orgaandonaties. Één van de redenen waarom er een tekort is aan orgaandonaties, is dat niet iedereen die overlijdt organen kan doneren. Organen dienen namelijk constant van zuurstofrijk bloed te worden voorzien, willen zij geschikt blijven voor transplantatie. Dit kan alleen indien de donor in het ziekenhuis komt te overlijden en kunstmatig kan worden beademd.
De wachtlijsten ontstaan daarnaast doordat er een match dient te zijn tussen donor en ontvanger. Onder andere de bloedgroep en weefselkenmerken dienen overeen te komen om afstotingsreacties zoveel mogelijk te beperken.

Oplossingen

Het tekort aan donororganen kan op verschillende manieren worden aangepakt. Één oplossing is de donatie bij leven. Met name voor de niertransplantatie wordt deze procedure al vaak toegepast. Een veelbesproken onderwerp is het overgaan op een Actief Donor Registratiesysteem. Volgens dit systeem is iedereen donor tenzij hiertegen bezwaar is gemaakt. Verschillende Europese landen werken met dit systeem, zoals België en Frankrijk. In het wetenschappelijk onderzoek wordt veel gekeken naar alternatieven voor de menselijke donoren. Belangrijke onderzoeksgebieden hierin zijn onder meer kunstorganen, xenotransplantatie en tissue-engineering (het kweken van weefsels en organen bijvoorbeeld met lichaamseigen cellen). 

onderzoeksvragen

Donorregistratie Nederland
Hoe is de donorregistratie in Nederland geregeld en wat zijn de voor- en nadelen van dit systeem?

Donorregistratie buitenland
Hoe is de donorregistratie in andere landen geregeld en wat zijn de voor- en nadelen van dit systeem?

Donororganen en -weefsels
Welke organen en weefsels kunnen worden getransplanteerd en waaraan is het grootste tekort?

Donorprocedure
Welke procedure wordt er gevolgd bij orgaan- en weefsel donaties?

Afstotingsreacties
Hoe kunnen afstotingsreacties zoveel mogelijk worden voorkomen?

Tekort
Hoe kan het tekort aan donororganen worden opgelost?