Maatschappijleer

altruïsme


Inleiding

Altruïsme is onbaatzuchtigheid, het wordt over het algemeen uitgelegd als het helpen van anderen, zonder daar zelf iets voor terug te verwachten of er beter van te worden. Het volledige tegenovergestelde dus van egoïsme!

Helpen

Welke redenen zorgen er ervoor dat mensen bereid zijn om anderen te helpen? Een schrikbeeld is het ‘bystander effect', waarbij het gebeurt dat een hele menigte getuige is van een aanval, maar apathisch reageert en niemand ingrijpt doordat zij in een groep zijn. Vanzelfsprekend is dit effect gerelateerd aan het gevoel van verantwoordelijkheid ("geen enkele druppel denkt dat ie verantwoordelijk was voor de overstroming") en het groepsproces (conformeren, bang om uit de toon te vallen).

Altruisme kent een aantal vormen; voorbeelden daarvan zijn het reciproke altruïsme (als je geeft aan een ander krijg je zoveel meer terug) en de coöperatieve groep (gebundelde krachten).

Wist je dat er uit onderzoeken naar voren is gekomen het aannemelijker is dat mensen helpen wanneer ze in een goed humeur zijn!

Psychologen hebben onderzocht hoe het mentale proces van overwegingen en acties verloopt waarbij iemand besluit te helpen. Dat gaat als volgt; er doet zich een noodgeval voor, vervolgens word je je daar bewust van en ga je nadenken over hoe er gereageerd zou moeten worden. Gedachten over de aard van de situatie waar je naar kijkt en je eigen houding ten opzichte daarvan; overwegingen die je kunt hebben zijn bijvoorbeeld ‘is diegene onwel, of gewoon dronken?', ‘ik kijk om me heen, reageren de mensen om mij heen ongerust?'.

Vervolgens komt het punt dat je je realiseert dat het wel degelijk een noodsituatie is, maar dan weet je misschien niet goed wat je eigen verantwoordelijkheid in dit geval is ‘iemand anders heeft vast al 112 gebeld'. Daarna komt het punt dat jij zelf besluit in te grijpen en hulp te verlenen, dingen die waarschijnlijk door je hoofd schieten zijn ‘ik heb dit nooit eerder gedaan, wie moet ik inschakelen?'. Vervolgens besluit je hoe je diegene gaat helpen. Onderwerpen waar je je dan nog druk over kunt maken is bijvoorbeeld of je niet voor schut staat met je actie, of wat er gebeurt als je een fout hebt gehandeld!? Aan het eind van deze hele reeks van actie en overweging besluit je daadwerkelijk te helpen.

Ontwikkelingshulp is vaak een soort vorm van altruïsme. Maar kijk ook eens naar het opvoeden van kinderen, is dat altruïsme?

onderzoeksvragen

Hulp van een groep of van een individu?
Als je in een noodsituatie terecht komt, kan je je dan beter in gezelschap van veel of weinig mensen bevinden?

Invloed op de maatschappij
Bedenk hoe hulp en altruïsme van invloed zijn op een maatschappij, welke processen komen hieruit voort? Kan je een voorbeeld uit de geschiedenis bedenken?