Geschiedenis

renaissance: iconen en symboliek


Inleiding

Letterlijk betekent de Renaissance ‘wedergeboorte'. Wij gebruiken de term om een periode uit de geschiedenis aan te duiden. In deze periode kwamen de oude klassieken weer in zwang. Het is een reactie op de meer versimpelde afbeeldingvormen die bijvoorbeeld in de middeleeuwen gebruikt werden en ontstond in Italië. Er wordt in deze periode meer gefocust op verfijnde vormen van kunst en wetenschap. Afbeeldingen moeten steeds vaker een realistische afspiegeling van de werkelijkheid zijn.

Vaak zie je in de schilderkunst perspectieven waar als het ware vanuit een vensterperspectief gekeken wordt naar de wereld, levensecht als was het een foto. Schilders beginnen gebruik te maken van perspectiefweergave, de illusie van ruimtelijkheid en diepte op een vlak dat in werkelijkheid plat is. Kijk maar naar de fresco's die worden geschilderd op de muren van kerken tijdens de Renaissance, vaak is het alsof je naar binnen kijkt in het tafereel (Terwijl eerdere kunst vaak een gebrek aan perspectief kent).

Iconen

Tijdens de Renaissance werd er in de kunst veel gebruik gemaakt van iconen en symbolen. Iconen zijn in eerste instantie niet bedoeld als kunstvorm, maar als een spirituele, religieuze uiting. Iconen zijn dan ook niet gemaakt om een appèl te doen op de ervaring van fysieke schoonheid, maar om het heilige weer te geven. De inhoud van iconen werd bepaald door de kerk. Meestal is een icoon de afbeelding van een heilige, vaak afgebeeld op een houten paneel.

Symboliek

De symboliek was erg belangrijk tijdens de renaissance. Zo bevatten de meeste afbeeldingen (heilige) boodschappen, ze barstten van de symbolen. Neem bijvoorbeeld brood,symbolisch voor het lichaam van Christus, of een eenhoorn, die voor maagdelijkheid en reinheid staat. De welbekende duif als teken van goddelijkheid en vrede.

De volgende keer dat jij een appeltje eet bedenk je je wel twee keer...een appel staat namelijk vaak symbool voor verleiding en de ondergang van de mensheid. 

De muurschildering ‘het laatste avondmaal' van Leonardo do Vinci is een stuk uit de Renaissance dat bol staat van de symbolen. Welke kan je ontdekken en wat is de boodschap? (Dit is overigens een werk waarover veel te vinden is, neem alleen al de twist of Maria Magdalena erop afgebeeld is of niet!)

onderzoeksvragen

Tekenend voor de renaissance
Welke soorten iconologie en symboliek waren tekenend voor de renaissance?

Symboliek
Waarom was in de renaissance symboliek zo belangrijk, welk doel diende het?

Renaissancekunst
Vergelijk Renaissancekunst met die van eerdere en/of latere eeuwen. Wat voor verschillen kan je ontdekken (thema’s, weergave,technieken), waardoor komen die verschillen?

Restauratie

Bij het restaureren van oude fresco’s komen er allerlei gevaren kijken. Bijvoorbeeld aantasting door schimmels en andere processen die erop inwerken. Bekijk wat er zoal kan gebeuren en hoe dit voorkomen kan worden.