Geschiedenis

heksenvervolging


Inleiding 

In de samenleving van de middeleeuwen en de 17e eeuw nam de religie een centrale plaats in. Leefregels en wetten waren vaak (gedeeltelijk) verbonden aan het geloof en de bijbel. Als je zonden begaan had en je wilde genade krijgen kon je dit bijvoorbeeld afkopen door aflaten (indulgentia) van de kerk te verdienen. Dit zou er dan voor zorgen dat je niet naar het vagevuur hoefde. De kerk had veel invloed in het normale leven. Zo waren de normen en waarden die gehanteerd werden vaak die van de kerk.

Binnen de religie was er uiteraard het geloof in god en Jezus, maar daarnaast ook in de duivel. Waar god en de hemel representatief zijn voor het goede, zijn de duivel en de hel dat voor het kwade.

Angst als macht

Een manier om mensen in bedwang te houden was onder andere door hen angst in te boezemen. Mensen geloofden vaak intens in de verhalen van de christelijke kerk en het daarmee samenhangende lot. Angst inboezemen gebeurde dan ook meestal doormiddel van de dreiging naar de hel te gaan en daar eeuwig te branden, of de toorn des duivels over zich uit te roepen met alle verschrikkelijke gevolgen van dien. Negatieve gebeurtenissen werden dan ook vaak toegeschreven aan de duivel. Leed iemand aan een ernstige ziekte zoals de pest, dan zal diegene wel iets gedaan hebben om dat lot te verdienen. Zo iemand werd dan ook buiten de leefgemeenschap gesloten om te zorgen dat het kwaad buiten bleef en zodoende ook de rest niet kon besmetten.

Hekserij

Andere geloven waren als heidens beschouwd, en daarmee geassocieerd met duivelse praktijken. Vrouwen met non-conformistische ideeën, of verstand van kruiden werden vaak als heks bestempeld. De kerk wees hekserij af en zag dit als duivelsverering. Heksen zouden in contact staan met satan. In 1484 werd het boek ‘de heksenhamer' uitgevaardigd, ook wel bekend als ‘malleus maleficarum'. Het boek gaf een uiteenzetting van de manifestaties van hekserij en manieren om heksen te vervolgen en te berechten. Het boek was eeuwenlang zeer populair omdat het mensen een soort ‘handleiding' gaf om om te gaan met beangstigend ‘kwaad'. Mensen werden bijvoorbeeld van hekserij beschuldigd als er een zondebok gevonden moest worden voor de dood van een mens of dier. Heksen werden terechtgesteld op brandstapels, of door ze te verdrinken. Heksen zouden volgens de theorie niet verbranden en heel licht zijn en dientengevolge dus op water drijven. Gebeurde dit niet, dan werd haar naam gezuiverd,

onderzoeksvragen

Heksenwaag
Wat was er bijzonder aan de heksenwaag van Oudewater ten opzichte van andere wagen?

Heksenvervolging en de kerk
Wat is de rol van de kerk in de heksenvervolgingen?

Voorkomst heksenjacht
In welke gebieden waren de heksenjachten het meest populair, waardoor kwam dit?

Hekserij in literatuur
Onderzoek literatuur/film/kunst waarin hekserij een rol speelt, al dan niet in andere culturen of een andere tijdsperiode. Wat valt op? Welke overwegingen spelen een rol?

Verschillen in verhalen
Analyseer mythen en sprookjes over heksen en hekserij. Welke verschillen zijn er te vinden?

Wicca
Wat heeft hedendaagse ‘Wicca’ met de vormen van hekserij te maken zoals we die kennen uit de geschiedenis? Welke invloeden kent Wicca?

Heksenjachten in de samenleving
Wat was de invloed van de heksenjachten op de samenleving?

Realistische weergave van heksen?

Onderzoek werken waarin heksen(jacht/berechting) is afgebeeld. Hoe wordt dit gedaan, was dit een realistische afspiegeling?