Economie

drie turven hoog, veengebieden


Inleiding

Ooit bestond Nederland voor een derde uit veengronden. Veen is een vochtige, zuurstofarme (anaerobe) grondsoort die bestaat uit plantenresten en vooral ontstaat in gematigde, vochtige streken waar het grondwater hoog staat. Hoogveen ontstaat uit waterrijke veenmossen onder invloed van allerlei chemische processen. De werking van methaangas is bijvoorbeeld belangrijk in het gaan drijven van veen stukken, wat belangrijk is voor de vorming van hoogveen.

Turf

Gedroogd veen, ofwel turf kon gebruikt worden als brandstof en was dan ook sinds de middeleeuwen een handelsproduct dat ook naar het buitenland werd geëxporteerd. Wij kennen het vooral van de veengebieden in het Noordoosten van het land, zoals Drenthe, maar Nederland kent veel meer veengebieden zoals bijvoorbeeld de Vinkeveense plassen of de Peel! Er zijn verschillende soorten veen. De grofste indeling is die van hoogveen en laagveen. Laagveen staat nog in aanraking met een toevoer aan voedselrijk grondwater, hoogveen daarentegen moet het doen met zuurstofarmer regenwater als bron van vocht.

Lijken

In veengronden in Nederland zijn ook verschillende goed geconserveerde lijken teruggevonden. Door het lage zuurstofgehalte en de hoge zuurgraad van de grond lijken deze lijken als het ware gemummificeerd. Onderzoekers denken dat deze veenlijken in veel gevallen mensen die op gewelddadige wijze om het leven gebracht zijn om ze te offeren. Ook is het aannemelijk dat misdadigers in het moerassige gebied werden gedumpt, waar zij overleden en op termijn ‘veenlijken' werden.

Nederlandse gezegden met betrekking tot turf waren vroeger alom bekend, hieronder vind je een aantal voorbeelden.

"Beter één turf in de keuken dan duizend in het veenland", "Die in 't veen zit, ziet op geen turfje", "Turf naar de venen sturen", "Geen turf hoog zijn", "Drie turven hoog zijn", "Als hij op een turf staat, kan hij over een kluit zien"

onderzoeksvragen

Herstel veengronden
Men probeert in sommige gebieden het ecosysteem dusdanig te beïnvloeden dat het veen zich weer herstelt. Hoe gebeurt dit en welke voorwaarden zijn daarbij belangrijk?

Turfindustrie
Hoe is de turfindustrie bepalend geweest voor de positie van Nederland binnen Europa in de jaren dat dit nog als exportproduct gebruikt werd?

leven ten tijde van de turfindustrie
Ga dieper in op de turfindustrie, geschiedenis, economie, maatschappij en levensomstandigheden in die periode.

wetenschappelijke vondsten mbt veen
Welke wetenschappelijke vondsten zijn er gedaan met betrekking tot de veengebieden? Denk hierbij aan vondsten vanuit aardrijkskundig, biologisch, geschiedkundig en maatschappelijk perspectief.