Economie

de kredietcrisis


Inleiding

Halverwege 2007 ontploft de huizenmarkt van Amerika. Huiseigenaren zijn niet meer in staat om aan de betalingseisen van de hypotheek te voldoen. Banken vertrouwen elkaar niet meer, waardoor onderlinge leningen moeizaam tot stand komen. Een recessie dreigt. Door kordaat ingrijpen van de Amerikaanse Centrale Bank wordt een financiële crisis voorkomen.

Hoe het begint

Na de aanslagen op de Twin Towers in New York was de kans op een recessie groot. Het consumenten vertrouwen was gedaald tot een dieptepunt. Om de consumptie te laten stijgen, liet de Federale Bank de rente dalen tot een historisch laag punt van 1%. Leningen werden goedkoper, waardoor het aantrekkelijker werd om een eigen huis te kopen.

Dit resulteerde in stijgende huizenprijzen, wat het mogelijk maakte om met de overwaarde een nieuwe hypotheek af te sluiten en een duurder huis te kopen. Verkopers van hypotheken wilde zoveel mogelijk verdienen en probeerden hypotheken te verkopen aan een risicovolle groep die normaal geen hypotheek zou kunnen krijgen: de subprime lener. Ook de verkochte hypotheken waren risicovol. De eerste paar jaar een lage rente, daarna een stijgende rente: dus stijgende maandlasten. Zolang de huizenprijzen zouden blijven stijgen en de rente niet, zou het risico minimaal zijn. Zelfs subprime leners zouden de hypotheek lasten kunnen blijven betalen, door de overwaarde van het huis te investeren in een nieuwe hypotheek.

De banken die de hypotheken afsloten, hielden de hypotheken niet zelf. Ze werden gebundeld in pakketten, die elk een ander risico met zich meedroegen. De pakketten werden verkocht aan investeerders, die geld leenden om de pakketten te kunnen financieren. Door deze doorgeefconstructie was niet duidelijk wie het risico droeg, mocht de huizenmarkt instorten. Maar zolang de huizenprijzen bleven stijgen, nam niemand de moeite dit na te gaan.

Hoe het eindigt

In 2006 stagneerden de huizenprijzen en steeg de rente. Huiseigenaren konden de hypotheek niet meer betalen en stuurden de huissleutels naar de banken. De genomen risico's bij het afsluiten van hypotheken bleken groter dan gedacht, zeker bij de subprime leners. De verkochte pakketten verloren snel hun waarde. Doordat niet bekend is wie de risico's droeg, begonnen banken elkaar te wantrouwen. De basis van de economie is gebouwd op vertrouwen: als banken elkaar al niet meer vertrouwen, waarom zou er nog wel geld geleend worden aan ondernemingen of particulieren? De toch al aangetaste geldmarkt kwam hierdoor nog verder onder druk te staan.

Niet alleen de huizenmarkt leed, ook de reële economie bleef achter bij de verwachtingen. Een hoge olieprijs, hoge kosten voor grondstoffen en een groeiende werkloosheid zetten een rem op de economie. Dit wakkert de inflatie aan. Banken moeten een keuze maken: inflatie bestrijden door de rente te verhogen of banken helpen door de rente laag te houden.

Om het faillissement van banken te voorkomen, stelde de Amerikaanse Centrale Bank en de Europese Centrale Bank het zogenoemde bankloket open. Banken kunnen hier tegen een gunstig rentetarief geld lenen, waardoor liquiditeitsproblemen bij banken voorkomen werden.

Hoewel het ergste voorbij lijkt, is de geleden schade groot. Banken hebben voor miljarden moeten afschrijven en hebben investeringen zien verdampen. Geschat wordt dat de totale schade ongeveer één biljoen dollar (1000 miljard) bedraagt.

onderzoeksvragen

Oorzaken van de crisis
Onderzoek welke factoren van invloed waren op de kredietcrisis. Was de crisis te voorkomen?

Handelen van de centrale banken
De centrale banken moesten ingrijpen om een economische recessie te voorkomen. Onderzoek welke methoden beschikbaar zijn voor centrale banken om een recessie te voorkomen. Hebben de centrale banken tijdens de kredietcrisis juist gehandeld?