Biologie

xenotransplantatie


Inleiding

‘Xenos’ is Grieks voor vreemd. Bij xenotransplantatie worden levende cellen, weefsels of (delen van) organen overgeplaatst van de ene diersoort naar een andere. Meestal als we het er over hebben bedoelen we het implanteren van dierlijk weefsel in het menselijk lichaam. In 1963 werd in de Verenigde Staten een transplantatie uitgevoerd met de nier van een baviaan. De patiënt bleef 4 dagen met het dierlijke donororgaan in leven. Tegenwoordig gaat het al iets beter met deze techniek, maar zomaar een volledig orgaan transplanteren lukt nog niet.  

Waarom xenotransplantatie?

Maar waarom willen wetenschappers proberen om dierlijke orgaan of weefsels in mensen te stoppen? Er zijn toch maar weinig mensen die dit zouden willen? Hiervoor zijn meerdere redenen. Omdat je in Nederland (nog) niet automatisch donor bent als je niet laat weten of je dit wel of niet wil, is er een groot tekort aan donororganen. Onderzoekers zijn daarom gaan zoeken naar andere mogelijkheden om menselijke weefsels te kunnen vervangen. Er worden al heel lang synthetische materialen gebruikt in het menselijk lichaam om deze te repareren. Zo worden er klemmetjes gezet om de ei- en zaadleiders bijsterilisatie. Er worden zelfs hele apparaten in het lichaam geplaatst zoals pacemakers. Geen van deze dingen werkt zo goed als het lichaamseigen weefsel. Ook verslijten deze materialen snel of veroorzaken ontstekingen. Daarom is er gekeken naar organen en weefsels van andere dieren 

Wat is het probleem? 

Het immuun systeem in het menselijk lichaam zorgt er voor dat alle niet lichaamseigen stoffen in het lichaam zo snel mogelijk worden afgestoten en weer uit het lichaam verdwijnen. Dit wordt gedaan door een ontstekingsreactie. Overal waar bloed in aanraking komt met het vreemde weefsel of materiaal ontstaat een ontsteking. Als je dus een hart van een varken in je hebt, of een nier van een baviaan zal deze door je lichaam onmiddellijk stuk gemaakt worden, waarna je zelf zult dood gaan. 

Niet alle materialen veroorzaken een afstotingsreactie, waardoor klemmetjes en pacemakers wel in het lichaam geplaatst kunnen worden zonder dat je een grote ontsteking in je lichaam krijgt. Met levend weefsel is dit anders. De eiwitten die zich op de cellen van dit weefsel bevinden worden onmiddellijk herkent door het lichaam als vreemd en wordt afgestoten. Toch komen wetenschappers steeds dichter bij de mogelijkheid om xenotransplantatie toe te passen en is het nu al een standaard procedure om bij het vervangen van een hartklep, hier een varkensklep voor te gebruiken. Voorlopig geven ze hun zoektocht dus nog niet op.

onderzoeksvragen

Hoe gaat een xeno hartklep transplantatie in z'n werk?
Een hartklep transplanteren van een varken in een mens is tegenwoordig al een standaard procedure. Wat gaat er allemaal aan vooraf voor de hartklep getransplanteerd kan worden? Is 't helemaal klaar als de klep in het hart zit?

Hoe wordt er voor gezorgd dat het immuunsysteem het vreemde weefsel niet aan valt?
Normaal gesproken stoot het lichaam al het lichaamsvreemde weefsel af. Een hartklep van een varken kan tegenwoordig bijna een leven lang mee. Om hier dit te bereiken wordt zowel het immuunsysteem als de hartklep behandeld. Hoe wordt dit precies gedaan? Waarom werkt dit?

Waarom wordt er meestal gekozen voor een varken als donor?
Er zijn enorm veel verschillende dieren op de aarde. Waarom wordt er nu specifiek voor een varken gekozen om als donor dier te dienen? waarom niet een aap? waarom niet een koe?

Waarom kan een xeno hartklep transplantatie wel en een xeno hart transplantatie niet?
Wetenschappers zijn er nog niet in geslaagd om een succesvolle xeno hart transplantatie uit te voeren. Wat is het grote verschil dat veroorzaakt dat een hartklep wel en hart (nog) niet getransplanteerd kan worden?

kun je een manier bedenken om de immuunreactie te omzeilen?

Er zijn al heel veel pogingen gedaan om het immuunsysteem te omzeilen zonder dat de "normale" immuunreactie ook op houd te bestaan. Kun jij iets bedenken wat een xenotransplantatie mogelijk maakt zonder het immuunsysteem aan te tasten?