Biologie

vuurwerk


Inleiding

Wanneer het einde van het jaar nadert vallen de reclamefolders in grote getale weer in de brievenbus: vuurwerkfoldertjes. Op oudejaarsdag mag er immers legaal vuurwerk afgestoken worden. En dat wij Nederlanders dat graag doen blijkt wel uit de totale omzet van de verkopende bedrijven in 2009: bijna 70 miljoen euro. Dit gaan in één dag de lucht in. Maar hoe ontstaan al die mooie kleuren en knallen? En wie heeft dat ooit bedacht? 

Ontstaan van vuurwerk

De beginvorm van vuurwerk is hoogstwaarschijnlijk bedacht door de Bengalen; vandaar ook de naam Bengaalse fakkels. Het zijn echter de Chinezen geweest die het vuurwerk groot hebben gemaakt. Zij gebruikten vuurwerk voor twee heel verschillende doeleinden: religie en oorlog. Voor religieuze doeleinden wordt vuurwerk ook nu nog steeds gebruikt. Met vele 'duizendklappers' wordeb tijdens het Chinese oudjaar de boze geesten verdreven. Het belangrijkste onderdeel van vuurwerk, het buskruit, werd veel gebruikt in de oorlogvoering. 

Werking van vuurwerk

Knalvuurwerk is zowel in effect als in werking een stuk simpeler dan siervuurwerk: er is vaak alleen een kleine hoeveelheid buskruit aanwezig. Siervuurwerk bevat echter nog allerlei andere stoffen die elk voor een andere kleur zorgen. De chemische reacties binnen vuurwerk zijn redox-reacties. Deze reacties zijn voor de scheikunde erg interessant. Proefjes op kleine schaal en onder begeleiding om deze redox-reacties zelf uit te voeren zijn erg leuk.

Wetgeving

Doordat vuurwerk explosieve stoffen bevat is er op het gebied van vuurwerk een strenge regelgeving in Nederland. De hoeveelheid kruit per stuk vuurwerk, de tijden wanneer men het mag afsteken, enzovoort. Overtreden van de regels betekent vaak een gesprek met bureau HALT en menig uurtje vuurwerk vegen op nieuwjaarsdag. Andere landen zoals België zijn een stuk soepeler met hun vuurwerkbeleid, waardoor er jaarlijks veel illegaal vuurwerk Nederland binnengesmokkeld wordt. 

Milieueffecten

Al die chemische stoffen die op oudejaarsavond de lucht in wordt geschoten leveren een belasting voor het milieu. Het is iets na middernacht dan ook vaak mistig van alle rook. Maar is die piek in de uitstoot van schadelijke stoffen nu echt zo groot? En is dit erg?

onderzoeksvragen

Ontstaan
Waar komt vuurwerk vandaan?

Werking
Hoe werkt knalvuurwerk?

Werking II
Hoe werkt siervuurwerk?

Wetten
Wat is de regelgeving op het gebied van vuurwerk in Nederland?

Milieu

Hoe schadelijk is al het vuurwerk op oudejaarsavond voor het milieu?