Biologie

vaccinaties


Inleiding

Het Latijnse woord vaccinia staat voor ‘koepokken' en verwijst naar de methode die Edward Jenner eind 18de eeuw gebruikte om mensen te beschermen tegen de pokken. Hiervoor besmette hij hen met het koepokken virus. De eerste internationale expeditie in het kader van de pokken epidemie vond al eerder plaats. In 1803 vertrok Dr. Francisco Balmis vanuit Spanje naar delen van Noord- en Zuid-Amerika om daar mensen tegen de pokken in te enten. Het koepokken vaccin was toen nog niet beschikbaar en hij gebruikte voor zijn expeditie het pokken virus zoals dat bij de bevolking werd aangetroffen.

Door wereldwijde vaccinatieprogramma's is in 1980 de wereld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) pokkenvrij verklaard. In Nederland, maar ook in andere landen, zijn er vaccinatieprogramma's tegen verscheidene andere ziektes. Toch lijken veel van deze ziektes, zoals polio en difterie, niet meer voor te komen. Is het vaccineren daarom nog wel nodig?

Vaccin

Er bestaan twee soorten vaccins. De zogenaamde ‘levende' vaccins bevatten een verzwakte vorm van de natuurlijke ziekteverwekker. Het gevolg is dat je de ziekte in lichte vorm doormaakt, waardoor je lichaam zelf antistoffen gaat aanmaken. De ‘dode' vaccins bevatten delen van de natuurlijke ziekteverwekker of stoffen die de natuurlijke ziekteverwekker produceert. Het immuunsysteem wordt hierdoor geactiveerd voor deze ziekteverwekker, maar maakt nog geen antistoffen aan. Indien je nu echter met de echte ziekteverwekker wordt besmet, wordt deze sneller herkend. Hierdoor kan je lichaam meteen antistoffen gaan aanmaken.

Rijksvaccinatieprogramma 

In 1957 heeft de overheid het Rijksvaccinatieprogramma ingesteld. Dit programma bevat inentingen tegen gevaarlijke infectieziekten zoals difterie, kinkhoest, tetanus en polio (DKTP vaccin). Er komen ook nog steeds nieuwe vaccinaties bij. Zo worden sinds 2009 12-jarige meisjes ingeënt tegen baarmoederhalskanker. Soms kan het zijn dat er een epidemie van een nieuwe ziekteverwekker dreigt, waardoor de gehele bevolking wordt opgeroepen om zich te laten inenten tegen deze ziekteverwekker. In Nederland werd de bevolking in 2009 nog opgeroepen om zich in te enten tegen de Mexicaanse griep.

Verplicht? 

Het is in Nederland niet verplicht om aan het Rijksvaccinaties programma deel te nemen. Dat mensen hun kinderen niet laten vaccineren is vaak vanuit geloofsovertuiging. Maar wat zijn de voor- en nadelen van dit beleid? Wil een ziekte in de wereld of een land worden uitgeroeid, dan is het belangrijk dat er voldoende mensen ingeënt worden. Alleen dan is er onvoldoende ruimte voor de ziekteverwekker om zich te verspreiden. Maar wanneer weet je nu of het aantal ingeënte kinderen genoeg is om dit te kunnen bereiken? En nog belangrijker, wanneer kun je zeggen dat de ziekte is uitgeroeid? In Zweden brak zowel in 1983 en als in 1985 een epidemie van kinkhoest uit als gevolg van het stoppen van de vaccinaties hiertegen in 1979. Dit dilemma geldt ook voor dreigingen van epidemieën van nieuwe ziekteverwekkers, zoals onlangs voor de Mexicaanse griep het geval was. Wanneer wordt besloten tot vaccineren over te gaan en wanneer is de dreiging voor een epidemie voorbij?

onderzoeksvragen

Geschiedenis
Wat is de geschiedenis van het vaccineren?

Vaccin
Wat is de biologische werking van een vaccin?

Ziektes
Voor welke ziektes worden kinderen in Nederland ingeënt?

Vergelijk
In welke landen is het vaccinatieprogramma verplicht?

Voor- en nadelen
Wat zijn de voor- en nadelen als je het vaccinatieprogramma niet verplicht stelt?

Uitroeing
Hoe kun je bepalen of een ziekte in een land of in de wereld uitgeroeid is?

Mexicaanse griep

Hoe en wanneer wordt er besloten tot het uitroepen van een grootschalige vaccinatie procedure zoals in het geval van de Mexicaanse griep?