Biologie

smaak


Inleiding

Smaak is een lastig te definiëren begrip. Van Dale omschrijft het als ‘hetgeen de smaakzintuigen prikkelt'. Het is een bepaalde gewaarwording die je hebt wanneer bepaalde stoffen worden waargenomen door je smaakzintuigen. Of in eenvoudige bewoordingen, dat wat je ervaart wanneer je iets eet of drinkt.

Proeven

Smaak, en dus proeven, heeft dus alles te maken met zintuiglijke waarnemingen. De smaakzintuigen in je tong en je verhemelte spelen een belangrijke rol bij het proeven, maar er gebeurt meer wanneer je iets proeft. Naast je smaakpapillen spelen ook andere zintuigen een rol, zoals je reuk en je zicht maar ook het gevoel. Ga maar na, groene koekjes zien er een stuk minder aantrekkelijk uit, een flinke vislucht kan ervoor zorgen dat je eigenlijk niet eens meer proeft wat er op je bord ligt en het vetrandje van je speklap vind je vies omdat het zo vies voelt in je mond en je het nauwelijks weggeslikt krijgt.

5 basissmaken

Er worden 5 basissmaken onderscheiden, die samen de ‘smaak' van iets bepalen: zoet, zuur, zout, bitter en umami. Deze laatste is relatief onbekend, je zou het kunnen omschrijven als ‘hartig'. De verschillende smaken zijn niet allemaal belangrijk voor de mens, zoet wordt geassocieerd met koolhydraten en umami aminozuren, dit zijn belangrijke voedingsstoffen. Bitter daarintegen helpt je te herkennen wat je niet moet eten: giftige planten hebben meestal een giftige smaak. Deze drie smaken heeft ieder mens van kleins af aan. De andere twee smaken ontwikkelen zich later. Zuur helpt met het bepalen of fruit rijp of onrijp is, zout kan gebruikt worden om het mineraalniveau in het lichaam aan te vullen.

Experimenten

Met smaak kan je allerlei leuke proefjes doen. De associaties bij verschillende smaken zijn interessant, maar ook de juist verkeerde associaties doordat je één van de zintuigen voor de gek houdt kan interessante resultaten opleveren.

onderzoeksvragen

Smaakzintuigen
Hoe werken de smaakzintuigen?

5 basissmaken
Welke 5 basissmaken zijn er en wat is hun belang?

Voedsel met een basissmaak
Welke etenswaren of dranken vertegenwoordigen vooral één van de 5 basissmaken?

Chemische verklaring
Door welke chemische stoffen worden smaken veroorzaakt?

Smaakbeleving beïnlvoeden

Op welke manieren kan je smaakbeleving beïnvloeden?