Biologie

placebo-effect


Inleiding

Een placebo is een middel, behandeling of therapie die niet een rechtstreekse invloed uitoefent op de ziekte waar ze voor worden aangewend. Placebo’s werken alleen maar wanneer een patiënt weet dat hij ze toegediend krijgt. Dit in tegenstelling tot echte medicijnen die ook werken wanneer de patiënt niet weet dat hij ze krijgt. Het placebo-effect kan ook optreden puur door wat een arts tegen een patiënt zegt. Als een arts bijvoorbeeld tegen een patiënt zegt dat hij niet weet of een patiënt volgende week beter zal zijn en tegen een patiënt zegt dat hij volgende week in ieder geval weer beter zal zijn. Dan zal de laatste patiënt zich waarschijnlijk de volgende week waarschijnlijk ook echt beter voelen en de eerste patiënt niet. Het gaat er dus om wat de patiënt zelf gelooft. 

Onderzoek

Er is in de loop van de jaren heel wat onderzoek geweest naar het placebo-effect. Sommige groepen staan pal achter de genezende werking van placebo’s en anderen staan zeer sceptisch tegenover het gebruik er van. Ook zijn er enkele ethische problemen omtrent het voorschrijven van placebo’s. Als arts houd je de patiënt voor de gek, wat in strijd is met de eed van hippocrates. Aan de andere kant is het ook onethisch om niet gebruik te maken van de eventuele genezende werking van placebo’s. Vooral vroeger werd ongemerkt veel gebruik gemaakt van het effect. Vele medische handelingen hadden geen enkel medisch nut en waren zelfs slecht voor de patiënt. Een goed voorbeeld daarvan is aderlaten, een behandeling die eeuwen lang werd toegepast. Maar ook in de 20ste eeuw werden chirurgische handelingen uitgevoerd die achteraf geen enkel medisch nut bleken te hebben.

Het placebo effect als bewijsvoering

Het placebo effect wordt gebruikt in dubbelblind onderzoek. Bij dubbelblind onderzoek wordt bv onderzocht of een bepaalde handeling of medicijn een significant medisch effect heeft. Hierbij wordt een groep aselect geselecteerde patiënten door de onderzoekers verdeeld in een groep die een echte behandeling krijgt en een groep die het placebo ontvangt. Zowel de patiënten als de mensen die het medicijn uitdelen weten niet of ze het medicijn of het placebo toedienen. Vandaar ook de naam dubbelblind. Het placebo kan actief zijn, als het actief is dan veroorzaakt het de bijwerkingen van het echte medicijn, maar niet de genezende functie. Is het niet actief, dan heeft het geen uitwerking. De echte medicijngroep en de placebogroep worden met elkaar vergeleken, als het echte medicijn een positievere invloed heeft op de patiënt dan is de werking bewezen, omdat het placebo effect nu uitgesloten wordt omdat het in beide groepen invloed uitoefent.

onderzoeksvragen

Ethiek
Welke ethische kwesties spelen er rond het gebruik van placebo’s?

Het ideale placebo
Er zijn verschillende soorten placebo’s. Zo heeft het uiterlijk van pillen invloed op de grootte van het effect. Welk uiterlijk heeft de grootste positieve invloed?

Gebruik door artsen
Wanneer schrijft een arts een placebo uit?

Alternatieve geneeskunde
Er zijn veel alternatieve geneeswijzen waarvan sceptici beweren dat ze slechts werken op basis van het placebo effect. Welke alternatieve geneeswijzen zijn er en op welk systeem zijn ze gebaseerd?

Statistiek

Wanneer is bij een dubbelblind onderzoek de uitslag significant te noemen?