Inleiding

Atlantis, de verdwenen wereld. Misschien is dit wel het meest beroemde en wereldwijd vertelde volksverhaal. Al vele eeuwen geleden was men in de Westerse wereld al gefascineerd door deze verloren maritieme beschaving, die plotseling werd verwoest door de zee en nooit meer werd terug gevonden! Het rijk Atlantis zou een ontwikkelde beschaving zijn geweest, met onder de bevolking vaardige zeelieden en gedreven beoefenaars der wetenschap, bijvoorbeeld in de bouwkunst, astronomie, astrologie en wiskunde. 

De legende

Of Atlantis echt heeft bestaan weet niemand zeker, hoewel er natuurlijk wel altijd een aantal mensen zijn die claimen te weten waar de resten van het verzonken rijk te vinden zijn. Theorieën hierover verschillen sterk, de locatie van het verloren Atlantis wordt op vele mogelijke plekken in de wereld gesitueerd. Bijvoorbeeld de Atlantische oceaan, bij Antarctica, of voor de kust van Japan. Genoeg speculaties dus! Zo zouden ook de schatten van het rijk ergens bewaard worden. Verhalen hierover spreken over verborgen schatkamers in Egypte, bijvoorbeeld onder de Sfinx van Gizeh. Zo nu en dan duikt er weer een verhaal op dat er resten van Atlantis gevonden zouden zijn. Zenders als Discovery Channel en National Geographic putten nog altijd uit het mysterie rond Atlantis. Om de zoveel tijd maken zij een nieuw programma omtrent de geschiedenis van Atlantis met behulp van archeologische vondsten en geologische kennis, waar vervolgens iedereen weer voor aan de buis gekluisterd zit.

Literatuur

In de literatuur wordt veel gesproken over Atlantis. Zo was de Griekse filosoof Plato de eerste die over Atlantis schreef in zijn stukken ‘Timaeos' en ‘Kritias'. Hij heeft het daarbij over ‘een eiland dat groter is dan Noord-Afrika en Klein-Azië bij elkaar', waar zo'n 11.000 jaar geleden een ontwikkeld volk in perfecte harmonie leefde. Hij zegt dat zijn verhaal op werkelijkheid gebaseerd was, maar zijn verhaal was wel via de overlevering bij hem terecht gekomen. In hoeverre een van zijn betrouwbare wijze bronnen een spectaculair verhaal de wereld in wilde helpen is dus niet zeker, we kunnen zijn verhaal alleen maar aannemen en onderzoeken hoe dit strookt met hetgeen wij met behulp van de wetenschap vinden.

Feit of fictie?

Toch zijn er aanwijzingen dat er rond de periode waarin Atlantis verdween ingrijpend natuurgeweld is voorgekomen. Zo zijn er verschillende culturen die spreken over een vloedgolf en allesverwoestende vulkaanuitbarstingen, terwijl deze culturen op dat moment nog niet aantoonbaar met elkaar in contact zouden kunnen zijn gekomen. Kijk maar naar het bij de meeste van ons wel bekende verhaal in de Bijbel (Genesis) van de zondvloed waaraan Noach met zijn Ark wist te ontsnappen. Verklaringen voor het verdwijnen van land zijn wellicht geologisch te verantwoorden, bijvoorbeeld door platentektoniek van de aardkorst (denk aan subductie, of hotspots) of gebieden die overstroomd raakten.

Met het mysterieuze en inspirerende Atlantis als basis zijn verschillende boeken, schilderwerken, films, spellen, attracties en nog veel meer gemaakt. Neem bijvoorbeeld de Disneyfilm ‘Atlantis de Verzonken stad', het computerspel Atlantis, of de majestueuze Atlantis hotels in bijvoorbeeld Dubai.

Onderzoeksvragen

Verhalen en overleveringen
Link de verhalen uit de oude geschiedenis met meer recente overleveringen. Welke onderdelen werden duidelijk overgenomen, welke niet?

Overstromingen
Vergelijk de verhalen over overstromingen uit verschillende culturen met elkaar. Kan er hier sprake van zijn dat ze het over hetzelfde fenomeen hebben?

Griekenland en Egypte
Wat was de rol van Griekenland en/of Egypte in de verhalen over Atlantis?

Ontstaan en ondergang van Atlantis
Welke theorieën bestaan er over het bestaan en de ondergang van Atlantis? Waar zou het te vinden kunnen zijn, en waarom? Welke vindplek lijkt jou het meest plausibel?

Geologische verklaringen
Welke geologische fenomenen zouden voor het verdwijnen van Atlantis kunnen hebben gezorgd?

Feit of fictie?
Onderzoek verschillende manieren waarop het verhaal van Atlantis weergegeven wordt. Wat lijkt je feit, wat is fictie.