Programma

Start om 13.45 uur met een overkoepelende lezing over samenwerking tussen mens en AI
Introductielezing: Hebben we AI-systemen nodig? – Dr. Simone Borsci

14.45 – 16.30 uur
L1 – AI en publieke dienstverlening
Hoe intelligent is kunstmatige intelligentie werkelijk? Ethiek van AI en toepassing binnen publieke diensten – Dr. Elifcan Karacan

Afsluitend: drankjes en netwerkmoment

10.45 – 12.30 uur
L2 – Quantumtechnologie en quantumcybersecurity – Dr. Luca Possati

Pauze 

13.45 – 15.30 uur
L3 – Duurzame AI – Dr. Alejandro Dominguez Rodriguez

15.45 – 17.00 uur
L4 – Vertrouwen in intelligente systemen binnen mobiliteit en transport – Dr. Sarah Kustumastuti

Afsluitend: gezamenlijk diner

09.00 – 10.30 uur
L5 – AI om ons heen – Dr. Cesco Willemse

10.45 – 12.30 uur
L6 – Hoe AI verandert hoe we leren – Dr. Mohammadreza Farrokhnia

Lunchpauze 

13.45 – 15.30 uur
L7 – AI-agents: orakels of valse profeten?
De rol van AI-gedreven agents in digitaal gemedieerde realiteit, van gaming tot dagelijks gebruik – Dr. Maximilian A. Friehs

Dr. Simone Borsci

Deze presentatie geeft een overzicht van de activiteiten van de cursus en een algemene reflectie op de samenwerking tussen mens en AI.

Dr. Elifcan Karacan

Inhoud
Dit onderdeel van de cursus richt zich op de mogelijkheden én beperkingen van AI en doorbreekt gangbare aannames over de “intelligentie” van AI. We starten met vroege AI-modellen en bespreken belangrijke ethische vraagstukken. Daarbij is specifiek aandacht voor de risico’s van AI-toepassingen in publieke dienstverlening. We gaan in op oorzaken van algoritmische bias, de invloed daarvan op vertrouwen tussen burgers en overheid en hoe risico’s bij het gebruik van AI in de publieke sector kunnen worden beperkt.

Activiteit
In het tweede deel van de sessie werken we met praktijkvoorbeelden uit Nederlandse gemeenten. De nadruk ligt op transparantie, verantwoording, efficiëntie en rechtvaardigheid bij geautomatiseerde besluitvorming. We sluiten af met een open discussie over hoe AI op een verantwoorde manier kan worden geïntegreerd in systemen met grote maatschappelijke impact. Je wordt uitgenodigd om een eigen casus mee te brengen.

Leerdoel
Na deze sessie kun je kritisch reflecteren op de verantwoorde inzet van AI binnen dienstverlening. Je begrijpt welke rol transparantie, accountability, efficiëntie en fairness spelen bij het ontwerpen van AI-toepassingen en bij de communicatie met stakeholders over het gebruik van data.

Dr. Luca Possati

Inhoud
Deze module biedt een strategisch kader om ingrijpende technologische transities te sturen, met quantumtechnologie en cybersecurity als concreet voorbeeld. Je leert hoe je robuuste beslissingen neemt onder onzekerheid, zonder mee te gaan in hypes of juist verlamd te raken door risico’s. Ook krijg je inzicht in hoe risico’s veranderen wanneer systemen zo complex of ondoorzichtig worden dat ze niet volledig te begrijpen of onafhankelijk te verifiëren zijn.

Activiteit (Solarium-oefening)
De groep wordt verdeeld in 2 tot 3 teams die elk een strategie ontwikkelen om dezelfde dreiging te beperken. Vervolgens worden de voor- en nadelen vergeleken en wordt gezamenlijk bepaald welke aanpak het meest effectief is. In het quantumscenario staat het principe centraal van “nu data verzamelen, later ontsleutelen”, waarbij een mogelijke toekomstige quantumaanval op internet wordt gesimuleerd.

Leerdoel
Na deze module kun je strategische en technische keuzes maken in situaties met grote technologische onzekerheid, zonder te vervallen in hypegedreven beslissingen of risicomijdend gedrag. Je leert langetermijnrisico’s herkennen, inclusief risico’s met een vertraagd effect, en deze inzichten toe te passen op AI- en automatiseringsinfrastructuren. Daarnaast begrijp je hoe factoren zoals beperkte transparantie, afhankelijkheid van leveranciers en asymmetrie in verificatie verborgen kwetsbaarheden creëren in complexe systemen en hoe je deze vertaalt naar strategische en organisatorische risico’s.

Dr. Alejandro Dominguez Rodriguez

Inhoud
De impact van AI op het milieu is een groeiend onderwerp binnen verschillende vakgebieden, mede door uitdagingen zoals klimaatverandering. AI kan innovatie versnellen en bijdragen aan oplossingen, maar vraagt tegelijkertijd veel grondstoffen zoals water en zeldzame mineralen en kan leiden tot schadelijke reststoffen. Daarom is een evenwichtige en verantwoorde inzet van AI noodzakelijk. In dit onderdeel van de cursus onderzoeken we de ecologische impact van AI en bespreken we alternatieven en beleidsrichtingen voor een duurzame toekomst waarin AI een positieve rol speelt.

Activiteit
Deelnemers nemen verschillende rollen aan, zoals beleidsmaker, CEO of rector, en werken samen aan een strategie voor een verantwoorde inzet van AI met een lagere ecologische impact. Ethische afwegingen vormen een integraal onderdeel van de voorgestelde aanpak.

Leerdoel
Na deze sessie weet je welke aspecten belangrijk zijn bij het ontwikkelen of beoordelen van beleid voor duurzame en ethische toepassing van AI. Je maakt kennis met relevante standaarden zoals ISO/IEC 42001, de eerste internationale norm voor verantwoord gebruik van AI. Daarnaast leer je hoe je weloverwogen keuzes maakt om energieverbruik en uitstoot te beperken bij de inzet van AI.

Dr. Sarah Kustumastuti

Inhoud
In dit onderdeel van de cursus gebruiken we mobiliteit en openbaar vervoer als context om te laten zien hoe autonome en intelligente systemen worden ingezet om complexe systemen beter te sturen en te optimaliseren. We bekijken de ontwikkeling van autonome en agent-based systemen binnen verschillende transportdomeinen, zoals wegverkeer, spoor, luchtvaart en maritieme sector. Daarbij besteden we aandacht aan de vraag hoe vertrouwen en acceptatie door gebruikers zich ontwikkelen naarmate deze technologieën steeds vaker onderdeel worden van het dagelijks vervoer. Tot slot verkennen we wat nodig is om geautomatiseerde systemen op een manier te integreren die werkt voor iedereen.

Activiteit
De groep wordt verdeeld in 2 tot 3 teams. Elk team krijgt een scenario waarin autonome technologie wordt toegepast binnen een transportsysteem. Vanuit een sociotechnisch perspectief analyseren de teams mogelijke uitdagingen en knelpunten bij ontwerp en implementatie. Vervolgens werken ze ideeën uit om deze systemen te verbeteren en beter aan te laten sluiten bij gebruikers en maatschappij.

Leerdoel
Na deze sessie begrijp je welke menselijke factoren een belangrijke rol spelen bij het ontwerpen en integreren van AI-gestuurde interfaces en automatisering binnen complexe diensten. Je krijgt inzicht in hoe technologie, gebruikerservaring en vertrouwen samenkomen bij de toepassing van AI in mobiliteit en andere complexe systemen.

Dr. Cesco Willemse

Inhoud
In deze sessie verkennen we embodied AI binnen de context van sociale robotica. Vanuit de cognitieve psychologie onderzoeken we wat interactie met robots ons leert over menselijk gedrag en het functioneren van het brein, en hoe deze inzichten kunnen bijdragen aan beter ontwerp van robots. Mensen zijn geneigd robots te zien als entiteiten met intenties, in plaats van als puur technische objecten. We gaan in op vragen zoals wat ‘menselijkheid’ betekent in technologie, hoe we mentale eigenschappen toeschrijven aan robots, welke rol uiterlijke kenmerken zoals ogen spelen en in hoeverre dit van invloed is op acceptatie en gebruik.

Activiteit
Het tweede deel van de sessie bestaat uit een open discussie over de rol van sociale robots binnen dienstverlening. Mogelijk worden hierbij demonstraties van robottoepassingen gebruikt om de interactie en toepassingsmogelijkheden concreet te maken.

Leerdoel
Na deze sessie kun je reflecteren op de mogelijke inzet van embodied AI en sociale robots binnen toekomstige vormen van dienstverlening en begrijp je welke factoren bepalend zijn voor acceptatie en effectieve toepassing.

Dr. Farrokhnia, Mohammadreza

Inhoud
In deze sessie onderzoeken we hoe kunstmatige intelligentie menselijke intelligentie kan aanvullen en zo nieuwe vormen van hybride intelligentie in leren en ontwikkelen mogelijk maakt. We bespreken verschillende rollen die AI kan vervullen binnen het leerproces: het automatiseren van routinematige cognitieve taken, het modelleren van expert-denken om begrip te verdiepen, en het samenwerken met mensen om kennis gezamenlijk op te bouwen. Daarbij kijken we hoe AI kan bijdragen aan effectiever leren, kennisoverdracht en ontwikkeling binnen organisaties.

Activiteit
In het tweede deel van de sessie gaan we in gesprek over nieuwe vormen van samenwerking tussen mens en AI. We verkennen hoe AI kan ondersteunen bij training, kennisoverdracht en het borgen van expertise binnen projecten of organisaties, terwijl leren mensgericht blijft in een AI-gedreven omgeving.

Leerdoel
Na deze sessie kun je kritisch reflecteren op de inzet van AI bij training en kennisoverdracht binnen organisaties en begrijp je hoe AI kan bijdragen aan het behouden, delen en ontwikkelen van kennis op een effectieve en toekomstbestendige manier.

Dr. Maximilian A. Friehs 

Inhoud
AI-gedreven agents, zoals chatbots en virtuele assistenten, worden steeds vaker gepresenteerd als vervanging van menselijke interactie. Tegelijkertijd bestaan er technische beperkingen, zoals onjuiste antwoorden, beperkingen in spraakinteractie en risico’s rond betrouwbaarheid. In deze sessie onderzoeken we wanneer AI-agents waarde toevoegen en wanneer menselijke interactie essentieel blijft.

We bespreken hoe digitale samenwerkingspartners, zoals Non-Player Characters uit games, zich ontwikkelen tot toepassingen in de echte wereld. Daarbij kijken we naar de vraag of AI-ondersteunde simulaties kunnen bijdragen aan betere prestaties en vaardigheden, bijvoorbeeld bij training, dienstverlening of complexe besluitvorming. Ook verkennen we mogelijke positieve en negatieve effecten van AI-agents in een digitaal gemedieerde realiteit, inclusief ethische afwegingen en ontwerpprincipes voor betekenisvolle interactie.

Activiteit
In het tweede deel van de sessie verkennen we gezamenlijk de toekomst van samenwerking tussen mens en AI-agents. Dit kan bestaan uit discussie, tekstgebaseerde prototyping en praktische oefeningen. De focus ligt op hoe AI-agents kunnen ondersteunen bij training, simulatie en besluitvorming in realistische scenario’s.

Deelnemers worden uitgenodigd om eigen casussen in te brengen. De werkvorm bestaat uit groepsopdrachten, interactie met andere deelnemers en begeleide discussie met experts. Het programma wordt volledig op de campus verzorgd en is Engelstalig, mogelijk met live AI-gegenereerde Nederlandse ondertiteling.

Er is geen afsluitend examen. De nadruk ligt op reflectie, dialoog en het toepassen van inzichten op vraagstukken uit de eigen praktijk.

Leerdoel
Na deze sessie kun je kritisch reflecteren op de rol van AI-gestuurde conversatiesystemen en de mogelijke inzet van AI-agents voor toepassingen zoals training, simulatie en ondersteuning van professionals. Je begrijpt wanneer AI-agents waarde toevoegen en welke randvoorwaarden nodig zijn voor verantwoorde toepassing.