Eerste hulp nodig bij integrale samenwerking in de culturele sector? Dan moet je bij Annelies Bartelink zijn. Zij kent deze wereld als geen ander, vanuit verschillende functies. Maar toezichthouden? Dat was voor haar een nieuwe rol. Op zoek naar meer kennis hierover deed ze de achtdaagse Master Course Toekomstgericht Toezichthouden van Universiteit Twente - en daar heeft ze bepaald geen spijt van. ‘Ik voel me een rijker mens’.
In het dagelijks leven is Annelies strategisch beleidsadviseur cultuur bij een gemeentelijke samenwerkingsorganisatie in Drenthe. Daarnaast is ze actief als zelfstandige. ‘Ik geef trainingen over het effectiever maken van netwerksamenwerking in de culturele sector. Zodoende kwam ik in contact met Kunst Centraal in Bunnik. Een mooie innovatieve organisatie, die cultuureducatie mogelijk maakt voor leerlingen van 4 tot 18 jaar in de provincie Utrecht. Toen ze een toezichthouder zochten hoefde ik niet lang na te denken. Ik had het geluk dat ik op gesprek mocht komen en uiteindelijk werd benoemd.’
Ze begon enthousiast aan haar nieuwe functie. ‘Tegelijk rees bij mij de vraag “waar begint en eindigt mijn rol?”.’ Tijdens het sollicitatiegesprek kreeg ze het advies een opleiding te volgen. ‘Ik had zelf ook behoefte aan verdieping en toen ik de Master Course Toekomstgericht Toezichthouden zag, sprak die mij direct aan.’
Vijftien gastdocenten
Annelies werd blij verrast door liefst vijftien gedreven gastdocenten, die hun ervaringen deelden over toezichtstijlen, cultuur en gedrag en boardroom dynamics. Bij dat laatste gaat het om vragen als ‘Hoe ga je om met bestuurders en andere toezichthouders?’ en ‘Agendeer je de juiste thema’s in gesprekken met het bestuur?’
Heel herkenbare vragen voor Annelies: ‘Als toezichthouders kom je maar een paar keer per jaar samen. Dan moet je een manier zien te vinden om goed samen te werken als team. Je moet ook oppassen dat je niet op de verkeerde stoel gaat zitten. Ik weet veel van de inhoud, maar je bent als toezichthouder geen beslisser; het beleid is niet van jou. Dat is van de bestuurder.’
‘De praktijkverhalen van de experts zetten me aan het denken’, vervolgt ze. ‘Wat zou ík in hun plaats hebben gedaan? In de praktijk merk ik dat als anderen nauwelijks vragen stellen, ik de neiging heb een stap terug te doen. Maar tijdens de rollenspellen ontdekte ik dat je toch de vrijheid moet durven nemen om vragen te stellen. Als toezichthouder moet je weten waar je ‘’ja’’ tegen zegt.’
Juiste basiskennis en vaardigheden
Het antwoord op de vraag die haar in het begin bezighield, bleek veel genuanceerder te liggen dan ze dacht. ‘Het is afhankelijk van de situatie of je dichtbij en of juist meer op afstand staat. In de kern ben je strategisch partner. Daarbij hebben toezichthouder en directeur-bestuurder elk uiteraard hun eigen verantwoordelijkheden. Ik besef nu meer wat de waarde van deze rol kan zijn. We kregen ook interessante literatuur mee. Door de combinatie van theorie en praktijk heb ik nu de juiste basiskennis en vaardigheden om echt goed van start te kunnen bij Kunst Centraal. Mede door wat ik heb geleerd ben ik nu helemaal verliefd op de rol van toezichthouder.’
Meer zelfinzicht
Annelies vertelt dat ze ook meer zelfinzicht kreeg. ‘Ik weet nu dat ik het meest effectief bijdraag aan organisaties als ik niet ín een organisatie zit, maar er iets verder vanaf sta. Dat zie ik terug in mijn werk als strategisch beleidsadviseur, als trainer én als toezichthouder. Nu ik die rode draad herken, helpt me dat bij toekomstige loopbaankeuzes.’
Over de toekomst gesproken: Annelies is nu zeker dat ze het niet bij deze ene rol als toezichthouder wil laten. En ook niet bij deze ene master course. ‘Tijdens de bijeenkomsten spraken we bijvoorbeeld over cybersecurity, een steeds belangrijker onderwerp voor organisaties. Als toezichthouder heb je daar iets van te vinden. Daarom wil ik daar graag meer over leren.’
Kan ze de master course aanraden? ‘Voor de volle honderd procent’, klinkt het resoluut. ‘Ik denk dat het een verrijking is voor iedereen die in een samenwerkingsverband zit waarin toezicht een rol speelt, dus ook voor bestuurders. Ik voel me er een rijker mens door, wat ook komt door het contact met medestudenten. Echt fijne mensen, van wie ik veel heb geleerd, waar ik mooie gesprekken mee heb gevoerd en mee heb gelachen. Het vloog voorbij. Ik kijk nu al uit naar de terugkomdag.’
Over Annelies
Functie: Strategisch beleidsadviseur cultuur gemeente Hoogeveen, trainer & onderzoek bij ’Cultuur Eigen’, toezichthouder Kunst Centraal
Trots op:
- Dat mijn man Janko en ik zowel in ons werk als onze vrije tijd keuzes durven te maken die ons in staat stellen maatschappelijk van betekenis te zijn en echt op onze plek te zijn. Ook wanneer dat bepaalde offers vraagt.
- Wanneer het lukt organisaties en culturele partners zo te helpen dat ze maximaal in hun kracht staan.
- Mijn functie als Zumba-instructeur, waarbij ik jarenlang mensen heb mogen empoweren en ze heb kunnen meegeven dat, wanneer je de schroom loslaat, iedereen kan dansen.
Luister: Zeer diverse muzieksmaak, onder andere minimal music zoals Philip Glass, ambient zoals Bonobo, alles Zumba-gerelateerd, pop(rock) zoals P!nk en indiepop zoals Rondé.
Leestip: Collaborating with the enemy (Adam Kahane), Organisatienetwerken (Patrick Kenis, Bart Cambré)
Motto: Go hard or go home
Inspirerend: Jitske Kramer, onder andere vanwege haar antropologische blik op samenwerking binnen organisaties en hoe je de stem van de minderheid een plek kan geven (deep democracy).
Sandra Schruijer vanwege haar unieke inzichten in samenwerking over organisatiegrenzen heen. Bijvoorbeeld dat samenwerken niet moreel beter is dan niet samenwerken; dat doe je als je samen meer kan bereiken dan alleen.