Archief ICT in Onderwijs

MOOC: Op afstand college volgen bij de UT

Samen met studenten uit allerlei landen college volgen. Het kan met MOOCs: massive online open courses. Ze worden gratis aangeboden door universiteiten over de hele wereld. En nu ook door de Universiteit Twente. In oktober startte de opleiding Technische Geneeskunde met de allereerste Twentse MOOC: ‘Ultrasound imaging: what is inside?’. Beschikbaar via het platform FutureLearn. Wiendelt Steenbergen en Ineke ten Dam vertellen wat zij hebben geleerd van het opzetten van een MOOC.

De MOOC over ultrasound imaging legt de techniek van ultrageluid uit. Maar studenten leren ook hoe de technologie in de medische omgeving gebruikt wordt en hoe begrip van de onderliggende technologie de patiëntenzorg helpt verbeteren. Per week zijn studenten ongeveer drie uur kwijt aan de MOOC, die in totaal zes weken duurt. Via FutureLearn kunnen studenten dan een certificaat aanvragen, waarop staat dat zij de MOOC hebben gevolgd.

Ook dit is Universiteit Twente

De Universiteit Twente startte met de MOOCs om de buitenwereld te laten zien op welke terreinen zij actief is. Het College van Bestuur stelde geld beschikbaar om vier MOOCs te ontwikkelen. “Daar sprongen wij als opleiding Technische Geneeskunde meteen op in”, vertelt opleidingsmanager Ineke ten Dam. “Met de MOOC kunnen we onze expertise op het gebied van gezondheidszorg tonen. We zetten de universiteit internationaal gezien op de kaart. En dat trekt hopelijk nieuwe studenten aan.”

Grote getallen

Maar liefst negenduizend geïnteresseerden schreven zich in voor de Twentse MOOC. De helft startte daadwerkelijk met de cursus. “Een heel gebruikelijke trend”, aldus Wiendelt Steenbergen, hoofddocent van de MOOC. “Doordat de MOOC gratis is en je de cursus vanuit huis volgt, is er geen enkele verplichting. Je kunt eenvoudig stoppen en de cursus een andere keer weer oppakken.” Uiteindelijk hebben driehonderd studenten de hele MOOC doorlopen. Wiendelt: “Dat is weinig als je kijkt naar het aantal ingeschrevenen, maar veel als je het vergelijkt met het aantal studenten dat ik in de collegezaal heb zitten.”

Verbinding tussen medisch en technisch

Ruim de helft van de cursisten hebben een medische of paramedische achtergrond, zo bleek uit de enquête die werd afgenomen voor de start van de MOOC. Ineke: “Mooi aan de MOOC is dat we echt de verbinding hebben gemaakt tussen de medische toepassing en de techniek van ultrageluid. De eerste week werden vijf casussen geïntroduceerd. Medici vertelden in video’s waarvoor zij ultrageluid gebruiken en welke problemen zij ervaren. Vervolgens legde Wiendelt de techniek uit: wat is geluid? Wat doet geluid in weefsel? Hoe wordt het teruggekaatst? Hoe maak je uit signalen een plaatje? Dat werd allemaal heel systematisch doorgenomen. De laatste twee weken werd de koppeling gemaakt tussen het medische en het technologische deel. De cirkel was rond.”

Een goede voorbereiding is het halve werk

“Er gaat veel tijd zitten in de ontwikkeling van een MOOC, maar het draaien van een MOOC kost een stuk minder tijd dan een regulier vak”, vertelt Wiendelt. “Gelukkig kregen wij bij de ontwikkeling veel hulp van coördinator Jordy van Zandwijk en multimediaproducent Arthur Veugelers. Zij namen ons veel werk uit handen. Jordy schreef veel teksten en Arthur dacht mee over manieren om de stof aantrekkelijk te presenteren. Het is best even wennen dat je geen interactie hebt met je publiek. Dus je moet ervoor zorgen dat de lesstof helder is. We schakelden andere docenten en studentassistenten in als proeflezers en –kijkers.”

Meer oefening

De reacties op de eerste MOOC zijn positief. “FutureLearn gaf aan dat het een hele sterke cursus is, met een goed niveau. De evaluaties die we terugkrijgen bevestigen dat beeld”, vertelt Ineke trots. Toch ziet ze ook nog kansen. “Bij een volgende MOOC zou ik het liefst meer oefeningen toevoegen, zodat de cursisten de stof nog beter verwerken.” Bovendien adviseren Wiendelt en Ineke ook om een MOOC zo te ontwerpen dat hij voor meerdere doelen inzetbaar is. Ineke: “De video’s kun je bijvoorbeeld gemakkelijk gebruiken tijdens andere cursussen. Daardoor wordt een MOOC rendabeler.”

Goede basiskennis

Henk-Willem Veltkamp, onderwijscoördinator Nanotechnologie, volgde de MOOC over ultrasound imaging. “Ik heb wel wat kennis over ultrageluid, maar wilde graag meer weten over de medische toepassing ervan.” Per week was hij zo’n 2,5 tot 3 uur bezig met het lezen van artikelen en het bekijken van de video’s. “Het technische deel was voor mij goed te volgen. Pittiger werd het toen we zelf echo’s gingen bekijken en beoordelen. De MOOC is te kort om daar echt expert in te worden, maar ik heb nu wel goede basiskennis opgedaan. Dat is voor mij voldoende.”

Zelf je tijd indelen

Dat de MOOC in het Engels gegeven wordt, vindt Henk-Willem geen probleem. Hij vindt de docenten heel begrijpelijk Engels spreken. Wat hem erg aanspreekt, zijn de casussen die in de MOOC worden behandeld. “Dat maakt de stof meteen toepasbaar.” Henk-Willem is erg te spreken over de MOOC. “De opbouw en het niveau waren goed en de filmpjes zijn niet te lang. Fijn is ook dat ik via het forum kon overleggen met medestudenten.” Wat vindt hij van deze onderwijsvorm? “Ik moest er even aan wennen. Het is heel anders dan in een collegezaal; je mist de interactie met de docent. Tegelijkertijd is het zelf indelen van je tijd heel prettig. Maar dat vraagt ook weer om sterke discipline.”

Kennis delen

Voor Wiendelt en Ineke was het opzetten van een MOOC een mooie ervaring. Zij helpen nu andere docenten met het opzetten van MOOCs en andere e-learningprojecten. “Doordat we tips uitwisselen, kunnen zij efficiënter werken”, aldus Ineke. Beiden zijn het erover eens dat het aanbieden van MOOCs nuttig is, maar ook dat het onderwijs op locatie niet vervangt. “Sommige dingen moet je gewoon aan den lijve ondervinden. In een practicumlokaal hier op de campus bijvoorbeeld. Bovendien is de interactie met docenten en medestudenten heel belangrijk. Studeren is meer dan alleen maar kennis tot je nemen.”

Op 11 januari startte de Twentse MOOC Supply Chain Innovation. En de komende tijd verschijnen er vanuit de Universiteit Twente MOOCs over Nanotechnologie en e-Health. Zelf met een MOOC aan de slag? Neem dan contact op met Wytze Koopal, coördinator van de MOOCs op de UT.

Meer weten of je direct inschrijven voor een MOOC? Kijk op de UT cursussen- en lezingenpagina.