Interview Marcel Karperien

Universiteitsfonds Twente
Uw gift telt, elk jaar weer!

Biologie heelt alle wonden


Artrosepleister kan miljoenen Nederlanders helpen


Op 29 mei vindt het Concert tegen Reuma plaats in Paleis het Loo, in Apeldoorn. Alle opbrengsten gaan naar de artrosepleister, een behandeling voor artrose ontwikkeld door UT-hoogleraar Marcel Karperien. Karperiens onderzoek wordt gedreven door een passie voor biologie én liefde voor zijn medemens.


Waarom? Marcel Karperien

Wat drijft iemand om zich dag in dag uit bezig te houden met een behandeling voor artrose? Nieuwsgierigheid, zo blijkt. “Ik ben een echte wetenschapper. Ik stel me voortdurend de vraag: ‘Waarom is iets zo? Hoe werkt het?’ Maar onderzoek voeren om onderzoek te voeren, is niets voor mij. Ik wil mensen helpen met mijn resultaten.”


“Deze pleister kan het leven van veel mensen veranderen, bijvoorbeeld het leven van mijn vader”, vertelt Karperien, wiens vader onlangs een nieuwe heup kreeg. “Op dit moment krijg ik wekelijks brieven en mails van artrosepatiënten die wat voor ons onderzoek willen betekenen, zulke aangrijpende verhalen.”


1.200.000 Nederlanders

In Nederland lijden naar schatting 1,2 miljoen mensen, zowel jong als oud, aan artrose. “Artrose is een verzamelnaam voor een complex ziektebeeld waarbij de functie van een gewricht steeds verder achteruitgaat”, legt Karperien uit.


De chronische aandoening wordt veroorzaakt door een letsel in het kraakbeen van een gewricht. Dat zorgt ervoor dat gewrichten bij activiteit opzwellen, jeukerig en pijnlijk worden. Elke dag opnieuw worden patiënten geconfronteerd met beperkingen van hun mobiliteit.


“Nog te vaak sporen huisartsen hun patiënten aan om zich neer te leggen bij artrose. ‘Accepteer het maar, het hoort bij ouder worden’”, vertelt Karperien. “Dat beeld moeten we veranderen. Mobiliteit is een wezenlijk onderdeel van kwalitatief leven.”


Liefde op het eerste gezicht

“Op de kleuterschool wist ik al dat ik bioloog wilde worden. En daar ben ik nooit vanaf gestapt. Biologie is mijn eerste liefde,” bekent Marcel Karperien, “al van jongs af aan ben ik gefascineerd door de discipline.”


Tegenwoordig is Marcel Karperien hoogleraar aan de Universiteit Twente, waar hij de vakgroep Developmental BioEngineering opzette (deel van het UT-onderzoeksinstituut MIRA). De vakgroep combineert technologie met biologie in het onderzoek. Zelf staat de UT-hoogleraar niet meer in het laboratorium. “Mijn medewerkers, de studenten en promovendi, zijn de echte werkpaarden”, lacht de hoogleraar.


Zijn eigen baan is eerder administratief. Karperien regelt onderzoeksgelden en schept een intellectueel kader waarin de grote lijnen van het onderzoek naar de artrosepleister worden uitgezet. Het team bestaat uit biologen, chemici, ingenieurs en vele anderen. “In het grensvlak van verschillende disciplines, daar ligt de oplossing voor artrose”, benadrukt Karperien.


Pleisters plakken

Tot op de dag van vandaag is er maar één gangbare optie voor artrosepatiënten: een nieuw gewricht. Een uiterst effectieve oplossing zoals ook het trekken van een tand met een gaatje uiterst effectief is. Maar wat als je het gaatje zou kunnen opvullen, zoals de tandarts nu gelukkig doet?


Kijkoperatie

Dat is precies wat de artrosepleister beoogt: de pleister wordt rechtstreeks in het gewricht gespoten om het beschadigde kraakbeenoppervlak op te vullen. “Dat kan tijdens een kijkoperatie die eventueel kan samenvallen met een operatie aan de kruisbanden of een andere operatie. Minimaal invasief dus,” legt Karperien uit, “en de artrosepleister genereert bovendien ook nieuw kraakbeen.”


Via Appia

Maar bestaan er niet al andere methoden om kraakbeenletsels te behandelen? Zoals bijvoorbeeld gentherapie, een term die we meer en meer in de kranten zien terugkomen?


“Er leiden meerdere wegen naar Rome”, geeft Karperien toe. “Onze technologie is anders omdat we het defect onmiddellijk opvullen. Dat voorkomt verdere corrosie van het kraakbeenoppervlakte en dus verdere achteruitgang van het gewricht.”


Je kan het vergelijken met een gaatje in een zeil. Vang je wind in een zeil dat niet gerepareerd is, dan scheurt het gaatje verder open. Zo is het ook met kraakbeen. De artrosepleister zorgt voor een onmiddellijk en blijvend herstel. “De verwachting is dat er minder pijn, revalidatie en hinder zal zijn bij deze techniek.”


Concert tegen Reuma

Meer onderzoek is nodig om de artrosepleister therapeutisch te kunnen gebruiken en dat kost geld. Zo’n 7 miljoen euro is nodig om de pleister uit te testen in patiënten.


Er moet dus nog veel geld bij elkaar gesprokkeld worden. En daarbij helpen alle kleine beetjes. “Zoals een benefietconcert,” benadrukt Karperien, “en dat is nog een leuk initiatief ook.”


Kracht en hoopDe drie violen van Joke

Eén van de brieven die Karperien dagelijks ontvangt, kwam van Joke Bleumink, een artrosepatiënte die zich heeft toegelegd op het bouwen van violen. Bleumink was al een tijdje bezig met het organiseren van een benefietconcert toen ze op het onderzoek van Karperien stuitte. “Ik voelde me vereerd dat ze mijn onderzoek als goed doel had gekozen. Het was onmiddellijk een ‘ja’.”


Nu, bijna twee jaar later, is het bijna zover: Op 29 mei speelt het Valerius Ensemble het Concert tegen Reuma in Paleis het Loo, deels op instrumenten die Joke heeft gebouwd.


Marcel Karperien kijkt er naar uit. “Het zal een heel bijzonder moment worden,” knikt hij, “en een ideale gelegenheid om een boodschap van hoop aan kracht aan vele artrosepatiënten mee te geven: ‘je kan je leven op een nieuwe manier inrichten! Er is hoop voor de toekomst!”



Klik hier voor meer informatie over het benefietconcert