Pro-U

Docentontwikkelteams (DOT's)

Met collega’s werken aan professionalisering door vakvernieuwing en schoolontwikkeling

Een docentontwikkelteam (DOT) bestaat uit docenten van hetzelfde of aan elkaar verwante vakken, die gezamenlijk werken aan de vernieuwing of verbetering van hun onderwijs. DOT's worden begeleid door een medewerker van de Universiteit Twente. Waar wenselijk inschakelen zij vakinhoudelijke experts en andere deskundigen in. Doel is professionalisering van docenten door samenwerken aan curriculumvernieuwing en aandacht voor schoolontwikkeling. In een DOT wordt met gebruikmaking van de ervaringen van de deelnemers, inbreng van specialisten en literatuur gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe of verbeteren van eerder ontwikkelde materialen.

AANBOD

Er worden verschillende DOT's aangeboden. Meer informatie over de programma's verschijnt wanneer u op de titel van het betreffende programma klikt. 

DOT WISKUNDE

DOT WISKUNDE: PROFESSIONALISERING MIDDELS LESSON STUDY

CONTEXT

Er is een grote behoefte aan adequaat geschoolde wiskundedocenten. De Commissie DeltaplanWiskunde.NL, belast met een geïntegreerde aanpak voor onderzoek, onderwijs, lerarenopleiding en innovatie (maart 2016), pleit zelfs voor gepromoveerden voor de klas: docenten die in staat zijn het belang van wiskunde in de samenleving over te brengen op leerlingen. Deze DOT haakt op dit belang in. Behalve vo-docenten uit de regio worden ook vakdidactici van ELAN, wiskundigen van de afdeling Technische Wiskunde (TW), masterstudenten SEC en promovendi betrokken bij deze DOT. Lesson Study zal worden ingezet om het leren van leerlingen in de ontwikkeling van lesmateriaal te integreren, lessen uit te voeren, bij te stellen en opnieuw uit te voeren. Vakdidactisch wordt aangesloten bij eerdere onderzoekservaringen van ELAN. (Coenen, Hof, & Verhoef, 2016; Timmer & Verhoef, 2014; Verhoef, Coenders, Smaalen, & Tall, 2013; Verhoef, Coenders, Van Smaalen, Pieters, & Tall, 2014).

BESCHRIJVING ACTIVITEITEN

In deze DOT - in dit geval Lesson Study-team (LST) - onderzoeken docenten lespraktijken, aansluitend bij eerdere ELAN-onderzoekservaringen zoals met de afgeleide in de analyse en telproblemen in de combinatoriek. De deelnemers bespreken wetenschappelijke literatuur en gaan op zoek naar lespraktijken die leerlingen motiveren en uitdagen. Er wordt samengewerkt bij het ontwerpen en onderzoeken van lesontwerpen met de focus op de lespraktijk en daarbinnen het leren van leerlingen.

In een LST wordt het ontwerp van een les uitgevoerd en geobserveerd in het bijzijn van betrokkenen: docenten (collega’s, maar ook managers) van de school, UT- medewerkers van ELAN en TW en zo mogelijk masterstudenten met hun vakcoaches. Na afloop wordt de les zorgvuldig geëvalueerd, bediscussieerd, bijgesteld en opnieuw uitgevoerd. De live observaties zijn gericht op lespraktijken, het leren van leerlingen.

RESULTATEN

  • Een kenniskring van wiskundedocenten, vakdidactici, wiskundigen van de UT, AIO’s en schoolpracticumbegeleiders.
  • Publicaties in vakbladen en tijdschriften zoals Nieuwe Wiskrant, Euclides, Nieuw Archief voor Wiskunde en Mathematical Thinking and Learning.
  • Workshops en presentaties op de lerarenconferentie Twents Meesterschap en tijdens de jaarvergadering van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren en de Nationale Wiskunde Dagen, ICME, PME, CERME en WALS.

TIJD EN PLAATS

De bijeenkomsten vinden vanaf oktober plaats op de UT op een vaste middag per maand van 15.00 tot 18.00 uur.


BEGELEIDERS

dr.ir. T.J.M. Coenen (Tom)
Docent

Aanmelden

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de DOT Wiskunde.

DOT SCHEIKUNDE

DOT SCHEIKUNDE: Samen ontwikkelen van motiverend chemieonderwijs

CONTEXT

De samenleving verandert, denk alleen maar eens aan de voortdurende stroom nieuwe ict mogelijkheden en het gebruik van tablet en laptop in de klas. Daardoor verandert ook het onderwijs. We hebben nu enkele jaren ervaring met de nieuwe examenprogramma’s voor havo en vwo gebaseerd op context-concept onderwijs. Met collega’s nadenken over nieuwe ontwikkelingen en die bespreken en omzetten in concreet leermateriaal wat we vervolgens in de eigen klas gebruiken is niet alleen leerzaam maar ook er bevredigend.

BESCHRIJVING ACTIVITEITEN

Wát aan de orde komt spreken we tijdens onze eerste bijeenkomst af. We bepalen dan ook de specifieke doelen, hoe we die denken te bereiken en de wanneer we tevreden zijn. Tijdens de volgende bijeenkomsten wordt, gebruik makend van ervaringen van de deelnemers en van materialen en expertise van vakgroepen, in een cyclisch proces innovatief leermateriaal geschikt gemaakt om in de klas te gebruiken. De discussies tijdens de bijeenkomsten bereiden meteen voor op het gebruik in de klas. Het leermateriaal wordt vervolgens in de les gebruikt, en de leeropbrengsten gemeten. Een cyclus wordt afgesloten met het bespreken van de ervaringen en de sterke en zwakke punten uit het materiaal, en met het eventueel aanpassen ervan voor gebruik in komende jaren.

RESULTATEN

  • Een werkend DOT (vakgemeenschap) bestaande uit vakdocenten en vakdidactici, indien nodig aangevuld met UT onderzoekers of andere specialisten.
  • Ervaringen opdoen in de klas met (her)ontworpen modules (eventueel in Wikiwijs en met of zonder digitale labs (Go-Lab)).
  • In de klas geteste leermaterialen.
  • Publicaties in daarvoor geschikte media.
  • Workshops en presentaties op daartoe geschikte conferenties en bijeenkomsten.

TIJD EN PLAATS

De bijeenkomsten vinden vanaf oktober plaats op elke tweede maandag van de maand op de UT, van 14.45 tot 18:00 uur.

BEGELEIDER

Dr. Talitha Visser 

AANMELDEN

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de DOT Scheikunde.

DOT NASK

DOT NASK: VERBETEREN VAN DE NATUUR–SCHEIKUNDE LESPRAKTIJK

CONTEXT

De ontwikkelingen in het onderwijs volgen elkaar snel op. In september 2013 zijn nieuwe examenprogramma’s voor natuurkunde en scheikunde in de bovenbouw havo en vwo ingevoerd en dat heeft uiteraard gevolgen voor het onderwijs in deze vakken in de onderbouw. In deze vernieuwingen staat contextconcept onderwijs centraal en daarmee de manier waarop leerlingen natuurwetenschappen leren met de daarbij passende toetsing. Differentiatie, (her)ontwerp en uitproberen van lesmaterialen, toetsing en samenwerking zijn aandachtspunten voor deze DOT.

Differentiatie is in de onderbouw belangrijk omdat alle leerlingen voldoende natuurwetenschappelijk kennis en vaardigheden moeten opdoen om volwaardig in de samenleving te kunnen participeren (scientific citizenship). Een deel van de leerlingen zal kiezen voor een natuurprofiel en moet zich daarop ook kunnen voorbereiden.

Enthousiasmeren van leerlingen voor natuurwetenschappen kan op verschillende manieren plaatsvinden. Een ervan is leerlingen zinvolle, interessante en uitdagende activiteiten laten doen in en buiten de les. Dat kunnen practica of onderzoekopdrachten zijn, maar ook ICT opdrachten als animaties, simulaties of het gebruik van specifieke software. Toetsing is niet alleen belangrijk om de leerresultaten van leerlingen in kaart te brengen maar moet in de onderbouw ook zorgen voor een adequaat advies voor de profielkeuze. Aan welke voorwaarden moeten toetsen dan voldoen? Er bestaan meerdere manieren om leerlingen te laten samenwerken en ook om zowel het product als het proces van de samenwerking te monitoren. Een van deze manieren is Eduscrum. Indien er DOT deelnemers zijn die hiermee ervaring hebben opgedaan kunnen die ook gedeeld worden binnen dit DOT.

BESCHRIJVING ACTIVITEITEN

De deelnemers bepalen tijdens de eerste bijeenkomst de onderwerpen en werkwijze, en maken een globale planning. Centraal staan het (her)ontwerpen van materialen, gebruik hiervan in de klas en uitwisseling van tips en ervaringen en leerresultaten van leerlingen. Omdat het uiteindelijk om het leren van leerlingen gaat, wordt speciaal aandacht geschonken aan het in kaart brengen van het leerproces van leerlingen en aan het meten van de leeropbrengsten. Voor het in kaart brengen van het leerproces zullen bestaande materialen en methoden aan de omstandigheden in de onderbouw worden aangepast en gebruikt. Bij toetsing en evaluatie gaat het om ‘gewone’ toetsen die geschikt zijn om vast te stellen of de leerdoelen gehaald zijn en om alternatieven zoals praktische opdrachten, presentaties, posters en de beoordeling daarvan met rubrics.

RESULTATEN

  • Leermaterialen die in de klas getest zijn en waarvan de leeropbrengsten bekend zijn.
  • In kaart gebrachte leeropbrengsten op basis van toegepaste didactische ontwikkelingen.
  • Publicaties in daarvoor geschikte media.
  • Workshops en presentaties op daartoe geschikte conferenties en bijeenkomsten.

TIJD EN PLAATS

De bijeenkomsten vinden vanaf oktober elke vierde maandag van de maand plaats van 14.45 tot 18.00 uur. De locatie wordt in overleg vastgelegd, op de UT of op een school.

BEGELEIDER

Hannie Lensink 

AANMELDEN

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de DOT NASK.

DOT MAATSCHAPPIJLEER & MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN

Context

In 2017 is het nieuwe examenprogramma maatschappijwetenschappen op havo en vwo landelijk van start gegaan. Veel docenten zijn hier inmiddels mee begonnen en hebben de eerste ervaringen opgedaan. Er blijkt bij docenten behoefte aan kennisdeling en verdieping. In deze bijeenkomsten zal daarom worden gewerkt aan verdere ontwikkeling van het nieuwe examenprogramma maatschappijwetenschappen.

Beschrijving activiteiten

Met gebruik van de ervaringen van de deelnemers, de inbreng van specialisten en literatuur wordt gewerkt aan het (her)onwerpen van didactisch materiaal (werkvormen, toetsen, praktische opdrachten, etc.). Tijdens de bijeenkomsten ligt de nadruk op de praktijk: samen didactisch materiaal (her)ontwerpen, uitproberen in de klas, evalueren en bijstellen. Wat werkt wel en wat niet en waarom? Wat kunnen we van elkaars ervaringen leren? Naast het bespreken van recente theoretische inzichten oefen je dus veel en reflecteer je op je huidige manier van onderwijs verzorgen en de betekenis van vakdidactische inzichten voor je eigen lesgeven.

Hoewel we ons richten op maatschappijwetenschappen,  zijn de opgedane inzichten en didactische principes (bijvoorbeeld de concept-contextbenadering en taalgericht vakonderwijs) ook bruikbaar voor maatschappijleer en burgerschapsvorming.

Samen met de deelnemers bepalen we tijdens de eerste bijeenkomst welke onderwerpen we gaan aanpakken. Mogelijke onderwerpen zijn:

  • Het ontwerpen van een goed PTA
  • Het aanleren van de concept-contextbenadering
  • De relatie tussen sociologie en politicologie en maatschappijwetenschappen
  • Het aanleren van vakspecifieke hogeredenkvaardigheden
  • Formatieve en summatieve evaluatie van vakspecifieke denkvaardigheden en de concept-contextbenadering
  • Voorbereiding op de centrale examens (verschillen in de examens van het oude en het nieuwe programma)
  • Differentiëren tussen havo en vwo
  • Het gebruik van geschikte contexten
  • Inzichten uit taalgericht vakonderwijs voor het aanleren van concepten in contexten?
  • Geschikte activerende werkvormen

Resultaten

  • Een kenniskring van docenten maatschappijwetenschappen, maatschappijleer en burgerschapsvorming
  • Didactisch materiaal dat in de onderwijspraktijk is getest en geëvalueerd
  • Didactische inzichten
  • Workshops en presentaties op vakconferenties
  • Publicaties in vaktijdschriften

Tijd & plaats

De DOT start in oktober en vindt telkens op de eerste maandag van de maand van 15:00 tot 18:00 uur plaats. Bijeenkomsten vinden plaats op de Universiteit Twente.

Begeleiders

drs. M. Waltman (Michiel)
Docent
H.M. Mul MSc (Hinke)
Docent

AANMELDEN

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de DOT Maatschappijleer & Maatschappijwetenschappen. 

DOT TOA

DOT TOA: GETTING PRACTICAL

CONTEXT

Sinds de invoering van het nieuwe biologie, natuurkunde en scheikunde programma voor havo en vwo maken veel scholen gebruik van nieuwe methodes. In deze methodes worden ook practica beschreven die leerlingen kunnen uitvoeren.

In de praktijk blijkt nogal eens dat deze practica niet zomaar zijn uit te voeren. Binnen de TOA DOT werken we aan het verbeteren van bestaande practica uit verschillende methodes voor zowel vmbo-t, havo en vwo, onderbouw en bovenbouw. Ook worden er nieuwe practica ontwikkeld door deelnemers van de DOT.

BESCHRIJVING ACTIVITEITEN

Tijdens de DOT-bijeenkomsten wordt er gewerkt in wisselende samenstellingen. TOA’s met eenzelfde interesse voor een onderwerp gaan met elkaar aan de slag. Aan het begin van het DOT-seizoen worden onderwerpen uitgekozen waarmee we aan de slag gaan. Dit kan voor biologie, natuurkunde en scheikunde maar ook vakoverstijgend zijn. De deelnemers bekijken elkaars ontwikkelde materialen om ze zo gevalideerd mogelijk te krijgen. Het doel is om ieder jaar een boekje te maken met de in de DOT ontwikkelde practica. Dit boekje is voor iedere TOA en docent een goede handleiding is om de practica uit te voeren.

Tijdens de maandelijkse bijeenkomsten wordt er gewerkt in het leerlingenlab op de UT of in Ermelo. Ook wordt er bij elkaar op school gekeken en gewerkt. Ook worden er praktische workshops gegeven bij landelijke TOA- en docentenbijeenkomsten.

Wegens beperkte ruimte in het leerlingenlab is het aantal deelnemers maximaal 24. In principe zijn dat van ieder discipline acht TOA’s. Deelname doen we op basis tijdstip van aanmelden: wie het eerst komt …

RESULTATEN

  • Een kenniskring van TOA's.

TIJD EN PLAATS

Een DOT TOA bestaat uit 10 bijeenkomsten van oktober 2018 tot en met juni 2019. De DOT kan zowel in Enschede als in Ermelo gevolgd worden. 

  • De bijeenkomsten in Enschede vinden elke vierde maandag van de maand plaats op de UT, van 15.00 tot 18:00 uur.
  • De bijeenkomsten in Ermelo vinden elke vierde dinsdag van de maand plaats op het CC Groevenbeek, van 15.00 tot 18:00 uur.

BEGELEIDERS


Henriette Klein Bluemink-Postma 


MEER INFORMATIE 

Meer informatie over wat eerdere jaren behandeld is in de DOT TOA vindt u in onderstaand jaarboekje. 

AANMELDEN

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de DOT TOA.

.

Planning

De aanmelddeadline voor de DOT's van schooljaar 2018-2019 is op 1 oktober 2018. Dit is tevens het moment waarop definitief uitsluitsel wordt gegeven over het draaien van de DOT. Een DOT draait namelijk bij minimaal 8 deelnemers. De bijeenkomsten starten in oktober en vinden plaats op vaste middagen in de maand van 15.00 – 18.00 uur, met aansluitend de gelegenheid voor gezamenlijk diner. Het aantal bijeenkomsten bedraagt 8 tot 10 per studiejaar. Tussen de bijeenkomsten wordt literatuur bestudeerd, worden materialen verzameld, aangepast en/of uitgeprobeerd. Na afloop ontvangt elke deelnemer een certificaat van deelname.

Tijdsinvestering en kosten 

Per deelnemer reserveert de school op jaarbasis 60 uur professionaliseringstijd en wordt zorg gedragen voor een rooster dat deelname aan de bijeenkomsten mogelijk maakt. De kosten bedragen € 750 per deelnemer op jaarbasis.

Aanmelden

U kunt zich voor schooljaar 2018-2019 niet meer aanmelden voor de verschillende DOT's. Vragen over de DOT's kunnen gesteld worden via een mail naar pro-u@utwente.nl.

Meer informatie en contact

In overleg is veel mogelijk. Zo kan met scholen een specifieke DOT worden opgezet, bijvoorbeeld rond een actueel thema of om specifiek leermateriaal te ontwikkelen. Tevens is het mogelijk om ondersteuning te vragen bij de opzet van een DOT. Voor vragen kunt u contact opnemen met pro-u@utwente.nl en om op de hoogte te blijven van o.a. de planning en ontwikkelingen kunt u zich hieronder inschrijven voor de nieuwsbrief. In september zal tevens het Pro-U jaarprogramma beschikbaar worden gemaakt.