Criminaliteit voorbij de aarde: VU-UT-onderzoekers bieden nieuwe Masterclass Space Crime & Policing aan

Nu de menselijke activiteit buiten de aarde toeneemt, ontstaan ook nieuwe vragen over criminaliteit, veiligheid, handhaving en recht in de ruimte. Wie is verantwoordelijk wanneer een satelliet wordt gesaboteerd? Hoe gaan we om met geweld of intimidatie in afgesloten ruimteomgevingen? En hoe kunnen bestaande juridische en bestuurlijke kaders omgaan met criminaliteit buiten de aarde?

Deze vragen staan centraal in de nieuwe Masterclass Space Crime & Policing, ontwikkeld door Yarin Eski (Vrije Universiteit Amsterdam) en Iris van Sintemaartensdijk (Universiteit Twente) binnen de Alliantie VU-UT. De tweeweekse hybride masterclass vindt plaats in het najaar van 2026 en brengt studenten en professionals uit verschillende vakgebieden samen, waaronder criminologie, recht, psychologie, lucht- en ruimtevaarttechniek en XR-technologie.

De masterclass brengt verschillende onderzoekslijnen van Iris en Yarin samen en onderzoekt hoe criminaliteit, schade, handhaving en recht zich buiten de aarde kunnen manifesteren. Van satellietsabotage en ruimtemilieuschade tot geweld en intimidatie in afgesloten ruimteomgevingen, en van juridische vragen rond strafrecht en jurisdictie tot herstelrecht en handhaving: het komt allemaal aan bod.

Als we naar de ruimte willen gaan for all humankind, om er nieuwe hoop uit te putten en te kunnen groeien als mensheid, dan moeten we onze criminele neigingen serieus nemen.

Op basis van extended reality (XR)-simulaties, oefeningen en governance design workshops werken deelnemers met realistische en toekomstgerichte scenario’s en onderzoeken zij mogelijke institutionele en beleidsmatige reacties.

De masterclass is een van de resultaten van de samenwerking tussen de VU en UT op het gebied van ruimtecriminologie. Wat begon met een bescheiden maar succesvolle seed-funding is inmiddels uitgegroeid tot een breed, interdisciplinair programma. Zo werken Iris en Yarin met VR-based experimenten en analyses van analoge astronautenmissies, verschenen verschillende wetenschappelijke artikelen en hoofdstukken en zijn een edited volume en een boek over empirische ruimtecriminologie in ontwikkeling.

Hun werk is ook te vinden op www.SpaceCriminology.net, een academisch en praktijkgericht platform voor de studie van criminaliteit, veiligheid en handhaving in de ruimte.

Eerder dit jaar presenteerden Iris en Yarin tijdens het Stockholm Criminology Symposium 2026 hun lopende onderzoek, met de titel Cosmic Castaway: A mixed-methodological exploratory study on the inescapable realities of harassment and human conflict in outer space.