Tijdlijn

Onderzoeken en ontdekken

Hebben jullie een interessant thema uitgekozen om van alles over te leren en te ontdekken? En hebben jullie interessante onderzoeksvragen bedacht om richting te geven aan jullie onderzoekjes? Dan kan jullie ontdekkingsreis beginnen!

Zelf onderzoeken en ontdekken is natuurlijk het allerleukste. Dat kan aan de hand van een onderzoekje om het antwoord op je onderzoeksvraag te vinden. Hoe je dat opzet en uitvoert leggen we hieronder uit. Naast het onderzoeken van de onderzoeksvragen valt er natuurlijk nog veel meer te ontdekken rondom een thema.

Als leerkracht is het dan ook belangrijk om op zoek te gaan naar aanvullende activiteiten rondom het thema. Dit kunnen bijvoorbeeld proefjes zijn, filmpjes en onderzoeksopdrachten. Via Google (Google bijvoorbeeld eens: " lesson plan [(sub)thema] ") is ontzettend veel te vinden, maar ook op sites als Encyclopedoe en proefjes.nl. Hier kun je per thema allerlei lesmateriaal en proefjes vinden die je zo in de klas kunt uitvoeren. 

Onderzoeken

Tijdens het onderzoeken van je onderzoeksvraag leer je van alles over je thema en komen er vast allerlei nieuwe vragen op. Dat is helemaal niet erg, dat maakt onderzoeken juist zo leuk! Maar wanneer weet je nou of je nog op de goede weg bent?

Ons collega-Wetenschapsknooppunt, het Wetenschapsknooppunt van de Radboud Universiteit in Nijmegen (WKRU), heeft een verhelderende poster gemaakt waarop ze de stappen van het onderzoekend leren hebben uitgebeeld. Daarnaast hebben ze een handig werkblad ontwikkeld. Het invullen van dit werkblad kan de leerlingen helpen om voor henzelf helder te krijgen hoe ze hun onderzoekje gaan uitvoeren. De poster, het werkblad en de toelichting op het werkblad kun je hiernaast downloaden.

Blijf als leerkracht het proces in de gaten houden en veel vragen stellen aan de leerlingen. Zo help je om ideeën verder te laten ontwikkelen en te categoriseren en enthousiasmeer je de leerlingen. Laat leerlingen hun onderzoeksplannen aan elkaar presenteren. Dit geeft ze de mogelijkheid om met elkaars onderzoekjes mee te denken en feedback te geven. Met de klas samen kun je dan nog kijken of de onderzoeksvraag inderdaad goed is en of deze goed vertaald is naar een onderzoeksopzet of experiment.

In het echt zal het proces van onderzoekend leren natuurlijk niet zo netjes gestructureerd verlopen als in de onderzoekscyclus. Leerlingen zijn niet verplicht om de stappen uit de onderzoekscyclus precies in de weergegeven volgorde te doorlopen. Soms kan het bijvoorbeeld zijn dat een verwachting niet juist blijkt. Dan zullen de leerlingen terug moeten gaan naar het begin om nieuwe verwachtingen te formuleren.

Je hoeft niet voor elke vraag gelijk een onderzoeksstrategie paraat te hebben. Dat zou veel tijd kosten, maar heeft ook tot gevolg dat je leerlingen minder vrij zult laten in het bedenken van hun eigen onderzoeksvragen. Het gaat erom dat de leerlingen initiatief nemen en daarbij een nieuwsgierige, kritische houding aannemen.

Tips:

  • Probeer tijdens het onderzoeken van de leerlingen voorzichtig te zijn met het geven van aanwijzingen. Het is immers hun onderzoek. Wanneer leerlingen vragen stellen zoals ‘Wat moet ik nu doen?’ of ‘Doe ik het zo goed?’ dan kun je ze het beste verwijzen naar hun eigen onderzoeksvraag en onderzoeksplan. ‘Wat willen jullie onderzoeken?’, ‘Krijg je daar nu een antwoord op?’. Natuurlijk kunnen leerlingen onverwachte problemen tegenkomen. Als je denkt dat leerlingen vastlopen, kun je wel tips geven. Doe dat bij voorkeur in indirecte stijl: ‘Kijk eens wat er gebeurt als..’
  • Tijdens het uitdenken van hun onderzoeksplan moeten leerlingen ook alvast nadenken over hoe ze hun ontdekkingen gaan opschrijven. Kunnen de leerlingen een tabel, schema of andere manier verzinnen om de resultaten tijdens het onderzoek overzichtelijk bij te houden?
  • Het is niet erg als er een keer een onderzoekje of experiment mislukt. Leerlingen leren er meer van als ze zelf mogen proberen en als het je als leerkracht lukt om ze ook echt los te laten. Bespreek daarna met de leerlingen wat er gebeurde en hoe dat anders zou hebben gekund.
  • Wanneer je via Google op je thema zoekt, probeer dan ook eens in het Engels te zoeken. In Engeland is wetenschap in het onderwijs al veel verder ontwikkeld dan in Nederland.

Zijn er onduidelijkheden, lopen jullie tegen problemen aan of kun je wel wat extra hulp gebruiken? Neem contact op met Pre-U via pre-u-junior@utwente.nl en wij helpen je op weg.

Met bijdragen van School aan Zet