Zie FAQ Onderwijs

FAQ Easy Access (teacher's FAQ's)

Ik wil (een deel van) een auteursrechtelijk beschermde publicatie delen met mijn studenten. Wat moet ik doen?

Controleer eerst of een hyperlink een realiseerbaar alternatief is om toegang tot de bron te verschaffen voor studenten.

Als dat niet het geval is, kan gekeken worden of het werk gedeeld mag worden vanwege toestemming of een licentie. Er zijn bijvoorbeeld uitgevers die toestemming geven om PDFs van beschikbare artikelen (tijdelijk) op de elektronische leeromgeving te plaatsen (Blackboard/Canvas).

Als dit ook niet van toepassing is, controleer dan hoeveel van het werk je wilt overnemen. Als het ≤50 pagina’s en maximaal 25% van het gehele boek of journal is – dit kan het geval zijn bij enkele artikelen of korte hoofdstukken – dan mag je het delen als een overname. Als het meer dan 50 pagina’s of 25% van het gehele werk is er toestemming (en mogelijk extra kosten) vereist. In beide gevallen wordt je verzocht het materiaal dat je wenst in te zetten te registreren. Op deze manier kunnen we het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal op de UT behouden. Je kunt contact opnemen met Info Punt Readers of je informatiespecialist voor informatie en assistentie.

Voor een gevisualiseerde samenvatting, zie de flowchart op de website.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Kan ik een kopie delen van een artikel of boek waar ik (co-)auteur van ben?

Ook al ben je de maker van een werk, wanneer je het laat publiceren worden de exploitatierechten (deels) overgedragen aan de uitgever. Het hangt daarom af van de afspraken die gemaakt zijn met de uitgever voor welke doeleinden je het materiaal kunt inzetten, net als met andere publicaties. Het is echter vaak wel mogelijk om pre-prints te archiveren van je artikelen in UT Research Information (i.e. green Open Access). Een link naar die versie kun je dan delen in Blackboard of Canvas.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Ik wil mijn studenten een boek(hoofdstuk) laten lezen dat niet digitaal beschikbaar is…

Studenten kunnen natuurlijk verzocht worden een studieboek aan te schaffen. Ook kan de Universiteitsbibliotheek digitale toegang verschaffen na aanschaf van een e-book. Mochten deze opties te duur zijn, bijvoorbeeld, maar er is een fysiek exemplaar van het boek beschikbaar, dan zijn studenten wettelijk toegestaan om een thuiskopie te maken van delen van het boek, mits ze het alleen gebruiken voor eigen studie.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Mag ik mijn PowerPoints/collegeslides uploaden?

Het auteursrecht van je eigen lesmateriaal, zoals opdracht of collegeslides, ligt formeel bij de Universiteit. Uiteraard kun je dit wel gewoon gebruiken voor je onderwijs. Veel docenten willen echter auteursrechtelijk beschermd beeldmateriaal in het lesmateriaal opnemen. Hoewel het citaatrecht en de onderwijsexemptie (vergelijkbaar met het Amerikaanse Fair use-principe) toestaan dat zulk materiaal tijdens de les wordt getoond ter ondersteuning van de lesstof, raden we aan om rechtenvrij materiaal te selecteren (en correct te refereren) voor presentaties die geüpload worden.

Voor meer info over het vinden van rechtenvrij materiaal, zie Rules for digital educational resources of deze website.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Hoe maak ik een link?

Binnen het Blackboard of Canvas kunnen links met je studenten gedeeld worden, zoals in tekst of als aparte content types (e.g. Web Link in Blackboard). Linken naar toegankelijk online materiaal is de beste en makkelijkste manier om studenten van bronnen te voorzien. Zolang het materiaal in kwestie niet illegaal online is geplaatst zorgt linken (of evt. embedding) ervoor dat er geen regels geschonden worden.

Over het algemeen kunnen we onderscheid maken in vier soorten hyperlinks, hieronder op volgorde van betrouwbaarheid gerangschikt:

1.       https://doi.org/10.1007/978-1-4471-6443-2_6
2.       https://ut.on.worldcat.org/oclc/875634755

De eerste is een persistente link of permalink met een Digital Object Identifier (DOI), welke meestal beschikbaar is voor online wetenschappelijke bronnen. De unieke DOI kan gevonden worden in (of op de website van) de publicatie, en kan achter https://doi.org/ geplakt worden om een persistente link te maken, zoals in voorbeeld 1.

Een ander soort permalink kan worden gegenereerd door UT-systemen en databases, zoals FindUT (voorbeeld 2). Dit soort persistente links gebruiken betekent dat ze niet elk jaar of als de website veranderd gecheckt hoeven te worden; deze link verwijst altijd naar de correctie locatie van de bron.

3.       https://goo.gl/vyCH56

Shortlinks (e.g. Google URL of Bit.ly) kunnen ook persistent zijn, zijn bruikbaar om lange URLs te verkorten, en bieden soms extra voordelen zoals het bijhouden hoe vaak er op een link geklikt wordt.

4.       https://typesofengineeringdegrees.org/what-is-biomechanical-engineering/

Tot slot hebben we de standaard URLs (voorbeeld 4), zoals meestal gebruikt wanneer verwezen wordt naar websites. Eén nadeel is dat deze vatbaarder zijn voor link rot, zoals wanneer een website verhuisd of heringedeeld wordt.

N.B.: Op de campus hebben studenten en docenten toegang tot alle bronnen van de UB. Om off-campus toegang makkelijk te maken kun je https://ezproxy2.utwente.nl/login?url= vóór de hyperlink plaatsen. Dan krijg je bijvoorbeeld: https://ezproxy2.utwente.nl/login?url=https://doi.org/10.1007/978-1-4471-6443-2_6

Meer veelgestelde vragen zijn te vinden op de website van PRO.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Wat als de bron of website die ik wil delen niet langer online te vinden is?

Ook als je een kopie hebt van materiaal dat niet langer beschikbaar is, gelden de normale regels omtrent auteursrecht. Volgens Artikel 16b lid 2 is het echter wel toegestaan een eigen kopie te maken van bladen of boeken die volledig uit de handel zijn, dus waarschijnlijk nooit meer tegen betaling beschikbaar zullen komen. Er is ook veel materiaal dat vrijgesteld is van auteursrecht, zoals overheidsinformatie of wetgeving. Dit geldt ook voor veel (onderzoeks)organisaties, zoals NASA, ESA, of het CBS. Refereren naar de oorspronkelijke bron of makers blijft uiteraard belangrijk.

Tot slot kunnen veel websites nog worden teruggevonden via The Internet Archive.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag

Mag ik doen wat ik wil met Open Access-publicaties?

Bronnen die Open Access (OA) zijn, zijn voor iedereen beschikbaar via het internet. Veel uitgevers hebben restricties omtrent auteursrecht verwijderd voor deze publicaties, en in die gevallen kunnen ze ook worden opgenomen in readers of op Canvas. Maar soms is er echter wel toestemming nodig voor dit mag. Controleer voor de zekerheid de voorwaarden voor gebruik. Een gemakkelijk voorbeeld hiervan zijn CC-licenties. Aangezien het materiaal open beschikbaar is, is linken meestal de makkelijkste optie.

Dit beantwoordt mijn vraag
JaNee
Bedankt voor je vraag