Zie Human Resources

Wet normalisering rechtspositie ambtenaren

Vanaf januari 2020 gaan we als Universiteit Twente van het ambtenarenrecht naar het arbeidsrecht als gevolg van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra). Hieronder vind je een overzicht van veel gestelde over de Wnra en wat er voor jou als medewerker van de Universiteit Twente verandert. Mocht jouw vraag hier niet tussen staan, stel je vraag dan via wnra-hr@utwente.nl. Alle nieuwe veel gestelde vragen zullen we toevoegen aan de FAQ’s.

WNRA Algemeen

Wnra, een nieuwe rechtspositie per 1-1-2020, wat betekent dit voor mij als medewerker van UT?
De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) treedt met ingang van 1 januari 2020 in werking. Vanaf dan is het arbeidsrecht van toepassing in plaats van het ambtenarenrecht. Deze omslag is het gevolg van de Wnra die als doel heeft om de rechtspositie van ambtenaren zoveel mogelijk gelijk te trekken met die van werknemers in het bedrijfsleven. Omdat er al enkele Nederlandse universiteiten zijn waar het arbeidsrecht van toepassing is, is de cao Nederlandse Universiteiten (cao NU) al grotendeels gebaseerd op het arbeidsrecht. In je dagelijkse praktijk verandert er dus weinig. Arbeidsvoorwaarden die op dit moment op jou als medewerker van de UT van toepassing zijn, zoals je salaris, eindejaarsuitkering, het aantal verlofuren, pensioen e.d. veranderen niet door de nieuwe wet.

Verandert mijn aanstelling?
Vanaf 1 januari 2020 krijg je bij de UT een tweezijdige arbeidsovereenkomst en wordt nieuwe medewerkers gevraagd deze te ondertekenen. Op dit moment heb je als medewerker van de UT een eenzijdige aanstelling die alleen door de UT als werkgever ondertekend isVoor jou betekent het dat jouw aanstelling per 1 januari 2020 automatisch wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst. Deze omzetting vindt automatisch plaats zoals in de wet is geregeld. Je wordt daarom niet gevraagd een arbeidsovereenkomst te ondertekenen.

Wat is het verschil tussen een aanstelling en een arbeidsovereenkomst?
Een aanstelling is een eenzijdige rechtshandeling van een overheidswerkgever. Het is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, met alleen een handtekening namens de overheidswerkgever.

Een arbeidsovereenkomst is tweezijdig, gebaseerd op de afspraken die werkgever en werknemer hebben gemaakt. Een arbeidsovereenkomst wordt daarom getekend door zowel de werkgever als de werknemer. In de praktijk zijn bij de universiteiten de verschillen tussen een aanstelling en een arbeidsovereenkomst niet groot. Een medewerker wordt immers niet tegen zijn zin aangesteld en aan indiensttreding gaan een sollicitatie en (arbeidsvoorwaarden)gesprek vooraf.

Kan een medewerker ervoor kiezen om zijn aanstelling te behouden?
Nee, dit is niet mogelijk, de Wnra biedt geen keuzemogelijkheid om een aanstelling te behouden in plaats van een arbeidsovereenkomst. Het is ook niet mogelijk om bezwaar te maken tegen de automatische omzetting van je aanstelling in een arbeidsovereenkomst.

Krijgen we als medewerkers van de universiteiten een andere cao?
Nee, we blijven de cao NU (Nederlandse universiteiten) houden. Het overleg over de cao NU tussen de werkgeversorganisatie VSNU met vakbonden blijft ook na 1 januari 2020 bestaan. In verband met de invoering van de Wnra zijn er wel een aantal aanpassingen in de cao nodig.

  • Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten vakantiedagen. Denk hierbij aan wettelijke vakantiedagen, bovenwettelijke vakantiedagen en compensatiedagen. Het aantal vakantiedagen blijft ongewijzigd. Dit is nodig omdat in het arbeidsrecht dit onderscheid ook geldt.
  • Verder vervallen uit de cao NU: de disciplinaire maatregelen, de ontslagbepalingen voor openbare universiteiten, waaronder het bezwaar tegen een ontslagbesluit en de toetsingscommissie reorganisatieontslag.

De cao NU wordt altijd al aangevuld met een aantal eigen UT-regelingen, die zijn afgesproken in het overleg tussen CvB en lokale vakbondsvertegenwoordigers of met de Uraad. En ook die eigen UT-regelingen passen we in overleg met de medezeggenschap aan de Wnra aan. We zorgen dat dit klaar is vóór 1 januari 2020 en dat de regelingen te vinden zijn op de website van de UT in het ‘Personeelshandboek’.

Blijf ik ambtenaar?
Nee, naar verwachting zijn na 1 januari 2020 alle medewerkers van de universiteiten geen ambtenaar meer. Op internet is op verschillende plekken informatie beschikbaar over deze vraag. Daarin staat niet altijd duidelijk vermeld hoe het voor onderwijspersoneel is geregeld en dat kan verwarring opleveren. Reden hiervoor is dat pas eind 2018 een specifiek wetsvoorstel voor onderwijspersoneel is ingediend. In dit wetsvoorstel wordt geregeld dat de Ambtenarenwet per 1 januari 2020 niet meer van toepassing is op medewerkers in het onderwijs. Naar verwachting wordt het wetsvoorstel, dat door de Tweede Kamer al is aangenomen, ook door de Eerste Kamer aangenomen. Medewerkers van de universiteiten zijn in dat geval vanaf 1 januari 2020 geen ambtenaar meer.  

Verandert ook ons pensioenfonds?
We blijven deelnemer aan het ABP (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds).

Heeft het verlies van het ambtenaarschap gevolgen voor mijn sociale zekerheid?
Werk je voor de UT, maar woon je in het buitenland en/of werk (nevenfunctie) je ook in het buitenland dan kan de Wnra gevolgen hebben voor jouw sociale zekerheid en de belastingafdracht. Het is mogelijk dat de sociale zekerheidswetgeving van het land waar je woont/werkt op je van toepassing wordt. Dat kan andere aanspraken op uitkeringen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid, ouderdom, overlijden en het afsluiten van een andere zorgverzekering betekenen. Of dit op jou van toepassing is gaat de afdeling HR van de UT samen met jou inventariseren aan de hand van een vragenformulier. Deze is begin juni verstuurd naar alle medewerkers met een geregistreerd buitenlands woonadres en/of de Duitse en Belgische nationaliteit. Het vragenformulier is gebaseerd op de vragenlijst van de Belastingdienst/Sociale Verzekerings Bank (SVB). Om het woonland te kunnen bepalen is een adres/ inschrijving GBA niet voldoende. Er moet bepaald worden waar iemands centrum van levensbelangen is (vandaar de vragen over sport etc.). Medewerkers die de vragenlijst niet willen invullen mogen ook, op eigen kosten, bij HR de benodigde informatie aanleveren. Dit betreft dan: een woonplaatsverklaring (afgegeven door de bevoegde belastinginstantie) en een A1 verklaring (van het desbetreffende land). Heb je de vragenlijst niet gekregen, maar werk of woon je wel in het buitenland, geef dit dan door via wnra-hr@utwente.nl

Kan ik makkelijker worden ontslagen worden als ik geen ambtenaar meer ben?
De gedachte dat een medewerker die geen ambtenaar is, makkelijker kan worden ontslagen, is niet terecht. Een werkgever moet altijd een redelijke grond voor ontslag hebben, en dat geldt zowel vóór als ná de Wnra, dus zowel in het bestuursrechtelijke ambtenarenrecht als in het private arbeidsrecht.

Wel verschilt de procedure die een werkgever voortaan moet doorlopen als hij een medewerker wil ontslaan. Vóór de Wnra neemt een werkgever een ontslagbesluit en kan een medewerker in bezwaar en beroep gaan tegen dat besluit. Dat is de zogenoemde toets achteraf, als een medewerker dus al een (voorgenomen) ontslagbesluit heeft gekregen. Ná de Wnra moet de werkgever eerst naar het UWV of de kantonrechter voor de zogenaamde preventieve ontslagtoets. Zonder ontslagvergunning van het UWV of ontbinding door de kantonrechter kan een dienstverband niet door de werkgever worden beëindigd. Die preventieve ontslagtoets geldt overigens niet voor bijvoorbeeld medewerkers met een tijdelijk dienstverband of medewerkers die met pensioen gaan: daarvan eindigt de arbeidsovereenkomst van rechtswege.

Waarom hebben ambtenaren eigenlijk ooit een speciale rechtspositie gekregen, en waarom gaat dat nu veranderen?
In de jaren twintig van de vorige eeuw waren er vooral staatsrechtelijke redenen om ambtenaren een bijzondere rechtspositie te geven. De gedachte was toen dat ambtenaren moesten worden beschermd tegen politieke willekeur. Een onafhankelijk ambtenarencorps werd van belang geacht voor een stabiele staat en voor een onpartijdige handhaving van de rechtsorde. Daarvoor vond men het nodig dat ambtenaren een eenzijdige aanstelling kregen. Ook was de gedachte destijds dat een ambtenaar niet op voet van gelijkwaardigheid een contract met de overheid kon afsluiten, omdat die overheid ook “het gezag” vertegenwoordigt. Men vond dat een (tweezijdige) arbeidsovereenkomst daar niet bij paste. Die gedachten uit de jaren twintig van de vorige eeuw over de aparte status van ambtenaren worden nu niet meer van deze tijd geacht. En er is nog een bijkomend argument van de overheid om de rechtspositie van ambtenaren gelijk te trekken met het private arbeidsrecht: het is kostbaar en niet efficiënt om twee rechtssystemen (in hun huidige omvang) naast elkaar in stand te houden voor het regelen van vergelijkbare juridische vraagstukken.

Wat gebeurt er tot inwerkingtreding van de WNRA?
De UT is samen met de andere universiteiten in 2018 begonnen met de voorbereiding van de invoering van deze wet. Zo wordt de cao NU aan de Wnra aangepast, en ook moeten de arbeidsvoorwaardelijke regelingen van de UT in lijn worden gebracht met de Wnra. Ook worden HR-medewerkers bijgeschoold, processen en procedures binnen de administratieve systemen aangepast, en worden medewerkers geïnformeerd over de Wnra, bijvoorbeeld via de medewerkersportal. Een projectteam zorgt dat de invoering van de wet bij de UT zo soepel mogelijk verloopt.

Waar kan ik terecht als ik nog meer vragen heb?
Heb je vragen over de Wnra die hierboven niet worden beantwoord, dan kun je die mailen naar wnra-hr@utwente.nl. We kunnen helaas niet alle vragen persoonlijk beantwoorden, maar we bundelen alle vragen en verwerken die in deze FAQ.

Grensoverschrijdend werken

Heeft het verlies van het ambtenaarschap gevolgen voor mijn sociale zekerheid?
Werk je voor de UT, maar woon je in het buitenland en/of werk (nevenfunctie) je ook in het buitenland dan kan de Wnra gevolgen hebben voor jouw sociale zekerheid en de belastingafdracht. Het is mogelijk dat de sociale zekerheidswetgeving van het land waar je woont/werkt op je van toepassing wordt. Dat kan andere aanspraken op uitkeringen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid, ouderdom, overlijden en het afsluiten van een andere zorgverzekering betekenen. Of dit op jou van toepassing is gaat de afdeling HR van de UT samen met jou inventariseren aan de hand van een vragenformulier. Deze is begin juni verstuurd naar alle medewerkers met een geregistreerd buitenlands woonadres en/of de Duitse en Belgische nationaliteit. Het vragenformulier is gebaseerd op de vragenlijst van de Belastingdienst/Sociale Verzekerings Bank (SVB). Om het woonland te kunnen bepalen is een adres/ inschrijving GBA niet voldoende. Er moet bepaald worden waar iemands centrum van levensbelangen is (vandaar de vragen over sport etc.). Medewerkers die de vragenlijst niet willen invullen mogen ook, op eigen kosten, bij HR de benodigde informatie aanleveren. Dit betreft dan: een woonplaatsverklaring (afgegeven door de bevoegde belastinginstantie) en een A1 verklaring (van het desbetreffende land).

Waarom moet ik persoonlijke gegevens invullen op de ‘questionnaire country of residence’?
Om te kunnen bepalen in welk land je sociaal verzekerd bent en belastingplichting dient ondermeer het woonland bepaald te worden. Om het woonland te kunnen bepalen is een adres/ inschrijving GBA niet voldoende. Er moet bepaald worden waar iemands centrum van levensbelangen is (vandaar de vragen over sport etc.). Medewerkers die de vragenlijst niet willen invullen mogen ook, op eigen kosten, bij HR de benodigde informatie aanleveren. Dit betreft dan: een woonplaatsverklaring (afgegeven door de bevoegde belastinginstantie) en een A1 verklaring (van het desbetreffende land).

Met wie wordt het formulier ‘questionnaire country of residence’ gedeeld?
Het kan zijn dat we verzoeken om je toestemming om het formulier te delen met de Belastingdienst en/of de SVB indien we denken dat er voor jou iets veranderd qua belastingplicht en/of sociale zekerheid. Wij zullen dan altijd toestemming vragen. Zonder jouw toestemming, delen wij het formulier niet.

Ik ga voor 1 januari 2020 uit dienst bij de UT. Moet ik het formulier ‘questionnaire country of residence’ nog invullen?
Nee, als je voor 1 januari 2020 uit dienst gaat hoef je het formulier niet in te vullen. In dat geval zouden we graag een e-mail van je krijgen waarin je zegt dat je uit dienst gaat en daarom het formulier niet invult. Mocht je toch langer in dienst blijven dan je eerder gedacht had, laat het ons dan vooral weten.

Ik heb geen vragenlijst gekregen maar werk of woon wel in het buitenland. Wat moet ik doen?
Heb je de vragenlijst niet gekregen, maar werk of woon je wel in het buitenland, geef dit dan door via wnra-hr@utwente.nl.