Actuele onderwerpen

ARTS EN PATIëNT PROFITEREN VAN ROBOTS IN OPERATIEKAMER

Welkom in de Operatiekamer van de Toekomst. Je wordt er geopereerd zonder dat je daar littekens aan overhoudt. Een chirurgenmes komt de ruimte dan ook niet binnen: de arts werkt met zijn joysticks. Op een beeldscherm in de cockpit kan hij de maag, de darm of de galblaas waarin hij op dat moment werkt, in kleur bekijken. Dit is een manier van opereren die, als het aan de Universiteit Twente ligt, snel gewoon kan worden.

De Operatiekamer van de Toekomst maakt gebruik van robots bij chirurgische ingrepen. Met die ontwikkeling gaat de hedendaagse chirurgie een nieuwe tijd tegemoet. Robots kunnen zeer precieze bewegingen maken op plekken die voor een chirurg moeilijk te bereiken zijn. Vooral bij kijkoperaties zullen robots waardevol blijken.

Aan de Universiteit Twente is hoogleraar en chirurg Ivo Broeders aangesteld om de mogelijkheden voor de Operatiekamer van de Toekomst te verkennen. Zijn vakgroep Robotica en Minimaal Invasieve Chirurgie van het instituut MIRA doet onderzoek naar technische innovaties bij kijkoperaties.

Kijkoperaties zijn enkele tientallen jaren geleden ontstaan om met zo min mogelijk snijwerk in iemands lichaam te kijken en zo een diagnose te kunnen stellen. Lenzen aan dunne buisjes gaan het lichaam in en de arts kijkt mee op een beeldscherm. Intussen wordt allang niet meer alleen gekeken. Men kan met een kijkoperatie bijvoorbeeld een deel van de meniscus uit de knie of zelfs een galblaas verwijderen.

Kijkoperaties toen, nu en straks
Bij de 'ouderwetse' methode van een relatief eenvoudige kijkoperatie in de buikholte, maakt een chirurg drie of vier gaatjes in iemands buik. Zo kan hij het te opereren orgaan van verschillende kanten bereiken. De gaatjes zijn weliswaar klein, maar toch: er zullen littekens ontstaan.

Met flexibele instrumenten is het tegenwoordig al mogelijk om zo'n routinematige operatie uit te voeren via de navel van een patiënt. Eén gaatje is genoeg en het littekenweefsel in de navel is nagenoeg onzichtbaar. Toch kleven aan de innovatie weer andere nadelen. Voor een chirurg is de werkhouding in zo'n moderne operatie zo onprettig, dat het bijna niet te doen is om dag in, dag uit op die manier te opereren. Laat staan 35 jaar lang.

De voordelen van robots in combinatie met minimaal invasieve chirurgie voor patiënten zijn dan ook duidelijk. Robots kunnen de flexibele chirurgische instrumenten aansturen. In zijn 'cockpit', een computer met joysticks, kan een arts nu de apparatuur bedienen. Moderne beeldschermen kunnen door kleur zelfs onderscheid maken tussen zieke en gezonde weefsels.

Zowel de personen op als naast de operatietafel zullen profiteren van de inzet van robotgestuurde, flexibele instrumenten. Patiënten kunnen rekenen op een ingreep die geen littekens achterlaat. Chirurgen zullen meer operaties kunnen uitvoeren, onder prettiger ergonomische omstandigheden. Dat laatste zal bovendien fors gaan schelen in personeelskosten.

Advies en onderwijs
Niet alleen de ontwikkeling van de techniek, ook het daadwerkelijk helpen opzetten van operatiekamers met de apparatuur, gebeurt aan de UT. In samenwerking met de vakgroep Health Technology and Services Research adviseert professor Ivo Broeders zorginstellingen bij het inrichten van complexe werkomgevingen zoals operatiekamers.

Een nieuwe generatie artsen zal daarnaast worden opgeleid om de chirurgische robots te leren bedienen. Studenten van de Twentse opleiding Technische Geneeskunde - de enige in Nederland - hebben in hun praktijkonderwijs al kennis gemaakt met de Operatiekamer van de Toekomst. Binnen enkele jaren zal ook de patiënt er terecht kunnen.

Arts en patiënt profiteren van de operatiekamer van de toekomst, fragment uit 'High Tech Health Farm'