
Week van de Digitalisering

Nederland kan alleen meer zeggenschap krijgen over zijn digitale toekomst als het structureel investeert in informaticaonderzoek, onderwijs en talent. Dat stelt ICT Research Platform Netherlands (IPN) in een nieuw rapport over digitale soevereiniteit. Op 24 september gaan wetenschappers, overheid en bedrijfsleven hierover in gesprek tijdens de bijeenkomst Digitale autonomie: wie legt het fundament? in Nieuwspoort in Den Haag. De bijeenkomst staat onder leiding van Inge Broekman van de Universiteit Twente.
Digitale autonomie staat hoog op de politieke agenda. Nederland en Europa willen minder afhankelijk worden van buitenlandse technologie en grote internationale techbedrijven. Het debat gaat daarbij vaak over wetgeving, aanbestedingen en de keuze voor bestaande leveranciers. Volgens IPN begint echte digitale autonomie echter een laag dieper: bij de kennis om te begrijpen waarvan Nederland digitaal afhankelijk is en om technologie zelf te kunnen beoordelen, ontwikkelen en, wanneer dat nodig is, vervangen.
Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen spelen daarin een belangrijke rol. Informatici werken samen met andere disciplines om maatschappelijke behoeften te verbinden met technologische mogelijkheden. Zij ontwikkelen kennis op het gebied van onder meer software, kunstmatige intelligentie (AI), data, cloudtechnologie, cybersecurity en digitale infrastructuur. Daarnaast leiden universiteiten de mensen op die digitale afhankelijkheden kunnen herkennen en beheersbaar maken en betrouwbare alternatieven kunnen ontwikkelen.
“Digitale autonomie betekent niet automatisch dat Nederland alles zelf moet bouwen,” zegt Slinger Jansen, universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht en medeorganisator van de bijeenkomst. “Maar we moeten wel zelfstandig kunnen begrijpen waarvan we afhankelijk zijn, welke risico’s dat oplevert en welke alternatieven werkelijk haalbaar zijn. Zonder onafhankelijke informaticakennis kunnen overheid en politiek die keuzes niet verantwoord maken.”
In het nieuwe rapport waarschuwt IPN dat de huidige investeringen in informatica niet in verhouding staan tot het strategische belang van digitale technologie. Structurele financiering van informaticaonderzoek en -onderwijs is volgens het platform nodig om digitale afhankelijkheden systematisch in kaart te brengen, veilige en betrouwbare alternatieven voor buitenlandse platforms te ontwikkelen en een nationale data- en cloudstrategie technisch uitvoerbaar te maken.
Ook is investering nodig om voldoende wetenschappelijk en technisch talent op te leiden en publieke waarden als veiligheid, privacy, transparantie en democratische controle in digitale systemen te verankeren.
“Digitale autonomie is niet alleen een politieke ambitie, maar ook een kennis- en ontwerpvraagstuk,” zegt Marieke Huisman, hoogleraar aan de Universiteit Twente en voorzitter van IPN. “Als Nederland zeggenschap wil houden over zijn digitale toekomst, moet het ook investeren in de wetenschappelijke basis waarop die toekomst wordt gebouwd.”
Tijdens Digitale autonomie: wie legt het fundament? gaan onderzoekers, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven met elkaar in gesprek over wat Nederland nodig heeft om digitaal autonomer te worden. In drie panels staan kunstmatige intelligentie en software, data, en energie en infrastructuur centraal. De bijeenkomst vindt plaats op donderdag 24 september van 16.00 tot 19.00 uur in Nieuwspoort in Den Haag en maakt deel uit van de Week van de Digitalisering.