Universiteit Twente start Europese Quantum-pilot P4Q van 50 miljoen euro

dinsdag 20 januari 2026

Universiteit Twente start in 2026 met een nieuwe Europese pilot: Photonics for Quantum (P4Q). In dit project werkt een groot consortium aan manieren om fotonische chips voor quantumtoepassingen betrouwbaarder en beter opschaalbaar te maken. De cöordinator van P4Q, Pepijn Pinkse: “Ideeën die nu nog in het lab blijven, kunnen zo sneller uitgroeien tot echt bruikbare apparaten.”

Terwijl de wereldwijde race om quantumtechnologie versnelt, wil Europa haar kennis en productiecapaciteit versterken. Juist op het snijvlak van fotonica en quantum ligt daar een strategische kans. P4Q richt zich daarom op standaarden en productietechnieken die nodig zijn om quantumchips niet één keer, maar keer op keer goed te laten werken. Dat is een cruciale stap van onderzoek naar toepassing.

Van sensoren tot computers en ultraveilige communicatie

In de praktijk gaat het om heel tastbare verbeteringen. Minder verlies van licht in chips en glasvezels. Componenten die stabiel blijven bij extreem lage temperaturen. En fotonische schakelingen die geschikt zijn voor integratie in grotere systemen, zoals full stack quantumcomputers, quantumsensoren of beveiligde communicatienetwerken.

Stel je sensoren voor die in waterleidingen minieme sporen van verontreiniging kunnen detecteren. Of een compact apparaat in een ziekenhuislab dat extreem zwakke signalen meet, met een precisie die klassieke technologie niet haalt. Zulke toepassingen vragen om betrouwbare fotonische chips die niet alleen in het lab werken, maar ook daarbuiten.

Diezelfde chips spelen ook een rol in grootschalige quantumcomputers en in ultraveilige quantumcommunicatie, bijvoorbeeld via het uitwisselen van verstrengelde fotonen. Het klinkt futuristisch. Maar met P4Q wordt juist gewerkt aan de stap die nodig is om dit soort technologieën richting gebruik in bedrijven en onderzoeksfaciliteiten te brengen.

Groot consortium, gedeelde infrastructuur

P4Q brengt 29 partners samen: universiteiten, onderzoeks- en technologieorganisaties (RTO’s) en industriële foundries. Binnen het project worden onder meer Process Design Kits en Assembly Design Kits ontwikkeld, zodat ontwerp en productie beter op elkaar aansluiten. Ook krijgen verschillende fotonische platforms aandacht, zoals silicon nitride (SiN), thin-film lithium niobate (TFLN) en aluminiumoxide (AlOx).

Een belangrijk onderdeel is het opschalen van test- en productiefaciliteiten. Dat verhoogt de kwaliteit en verlaagt tegelijkertijd de drempel voor start-ups en kleinere bedrijven om met quantumfotonica aan de slag te gaan. Europa investeert 25M€ in dit project. Evenzoveel komt in totaal van nationale overheden in 11 Europese landen.

Het project is onderverdeeld in acht werkpakketten en omvat kleine commerciële partners, foundries, universiteiten, onderzoeksinstituten en multinationals. P4Q richt zich op technologieën die doorgroeien tot TRL-8 en MRL-8: klaar voor grootschalige demonstratie en verdere industrialisatie.

Partners in dit project zijn:

AIT, Aluvia, AMIRES, AQT, C2N, CEA-Leti, Delft Networks, ICFO, IMEC, IMS CHIPS, Leonardo, Ligentec, LioniX International, New Origin, PlanQC GmbH, Q*bird, QphoX, QuiX Quantum, Sintef, Sparrow Quantum, Thales Alenia Space, Thales R&T, TNO, TU Delft, TU Eindhoven, Tyndall National Institute, Universiteit Twente (coördinator), VTT, Quandela

In Nederland wordt P4Q ondersteund door Oost NL en financieel mogelijk gemaakt door Quantum Delta NL, Nanolab NL en het Ministerie van Economische Zaken.